🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Tấm da sư tử và tiếng hí của con lừa

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Ở đời, có thứ oai không phải của mình mà người ta vẫn mượn xài. Mượn cái áo đẹp, mượn cái xe sang, mượn tên tuổi của người khác, mượn cả cái chức mà mình chưa xứng. Mượn thì được một lúc. Người ta nhìn vào thì nể. Nhưng mượn mãi không thành của mình. Đến một ngày phải tự mình lên tiếng, tự mình làm việc, là lộ ra ngay. Chuyện con lừa trùm da sư tử là chuyện như vậy.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong gia đình một người nông phu. Đến tuổi trưởng thành, Bồ-tát sống bằng nghề nông, hiền lành, ít nói. Lúc bấy giờ, có một nhà buôn làm nghề bán rong. Hàng hóa của ông do một con lừa chở đi khắp nơi. Mỗi khi đến một chỗ nào, ông lấy hàng xuống, trùm lên con lừa một tấm da sư tử rồi thả nó vào giữa ruộng lúa gạo và lúa mì. Các chủ ruộng nhìn thấy, tưởng là sư tử thật, sợ quá không dám lại gần. Thế là con lừa được ăn lúa no nê, chẳng ai dám đuổi.

Một hôm, người lái buôn đến trú tại một cửa hàng. Trong khi nấu cơm sáng, ông lại trùm lên con lừa tấm da sư tử rồi thả nó vào ruộng mì. Các chủ ruộng nghĩ đó là sư tử, không dám đến gần, bèn chạy về làng báo tin. Toàn dân trong làng cầm binh khí, thổi tù và, đánh trống, kéo nhau ra ruộng, la hét ầm ĩ. Con lừa hoảng hốt vì sợ chết, vội hí lên một tiếng lừa thật to.

Chỉ một tiếng hí ấy thôi mà mọi chuyện đổi khác. Nghe tiếng hí, ai cũng biết nó không phải sư tử. Bồ-tát đứng đó đọc lên bài kệ đầu: Tiếng hí này không phải tiếng sư tử, hay cọp, cũng không phải tiếng beo. Con vật ty tiện này, dù trùm da sư tử, cũng chỉ hí tiếng ngựa!

Dân làng biết nó là lừa, xông vào đánh cho nó gãy xương, rồi lấy tấm da sư tử và bỏ đi. Người lái buôn trở lại, thấy con lừa nằm thoi thóp, liền đọc bài kệ thứ hai: Đã lâu, lừa khôn khéo, ăn lúa gạo, lúa mì, da sư tử trùm lên, do tiếng kêu, bị đánh! Nói vậy xong, con lừa tắt thở. Người lái buôn bỏ xác nó lại rồi ra đi.

Đức Phật kể chuyện này về Kokàlika, người muốn tự tán tụng mình lên. Ngài nhận diện Tiền thân: lúc bấy giờ, con lừa là Kokàlika, còn người nông phu hiền trí chính là Ta.

Nghe xong chuyện, ta thấy con lừa không có tội gì lớn. Tội của nó là để người ta trùm lên mình một tấm da không phải của mình, rồi sống nhờ cái da ấy. Ăn lúa của người ta mà không làm ra hạt lúa nào. Được người ta sợ mà không có gì đáng sợ. Cái giả ấy che mắt được người khác một lúc, nhưng không che được chính mình. Đến khi sợ hãi, đến khi phải cất tiếng, là lộ nguyên hình.

Đời nay cũng vậy. Có người mượn danh người khác để làm ăn. Có người khoác cái áo đạo, cái áo thầy mà trong bụng không có đạo, không có nghề. Có người sống nhờ cái bóng của cha mẹ, của chồng, của sếp. Ban đầu ai cũng nể. Nhưng nể cái bóng, không phải nể mình. Đến khi cái bóng dời đi, đến khi phải tự đứng ra làm một việc, tự nói một câu, tự chịu một trách nhiệm, thì tiếng hí lừa cất lên. Người ta mới biết mình là ai.

Cho nên, người trí không mượn oai. Mình là lừa thì cứ sống cho ra con lừa chăm chỉ, kéo hàng, làm việc thật. Mình chưa phải sư tử thì cứ học, cứ tu, cứ làm cho đến khi thành sư tử thật. Đừng trùm da sư tử lên người rồi đi ăn lúa của thiên hạ. Cái ăn được bằng cái giả thì trước sau cũng phải trả, mà trả bằng đòn đau, bằng mất mát, như con lừa trong chuyện.

Và nếu ta là người nhìn, cũng nên nhớ: đừng sợ cái da. Hãy nghe tiếng kêu, hãy xem việc làm. Sư tử thật không cần trùm da ai. Người thật không cần mượn danh ai. Cứ nhìn cho kỹ, nghe cho kỹ, rồi sẽ biết ai là sư tử, ai là lừa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121-263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch) — Chuyện 189: Chuyện Tấm Da Sư Tử (Tiền Thân Sìhacamma), tr. 144-145
Bài liên quanChiếc thuyền bằng công đức: người giữ giới được biển đưa vềTế sư Ruhaka và bà vợ xúi chồng làm trò cườiCon chim già khôn ngoan: biết bẫy thì không sa bẫy