🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Cả nước giữ năm giới, trời tự đổ mưa

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Năm nào hạn hán, người ta cũng hỏi nhau một câu: sao trời không mưa?

Ngày xưa có một nước cũng hỏi như vậy. Nước Kalinga. Trời không mưa đã lâu. Ruộng khô. Dân đói. Người ta dắt con thơ lang thang khắp nơi. Họ kéo đến trước cung vua mà kêu than.

Vua Kalinga hỏi các quan: các vua đời trước làm gì khi trời không mưa? Các quan thưa: các vua trước thường bố thí, giữ ngày trai giới, phát nguyện làm lành. Vua làm theo. Trời vẫn không mưa.

Các quan lại thưa: ở nước Kuru bên cạnh, vua Dhananjaya có một con voi chúa tên là Anjana. Vua ấy thích bố thí lắm. Ai xin gì, vua cũng cho. Ta xin con voi ấy về, trời sẽ mưa.

Vua Kalinga nghe theo. Ông sai tám vị Bà-la-môn sang nước Kuru xin voi.

Nước Kuru là một nước lạ. Vua Dhananjaya giữ năm giới rất nghiêm: không sát sinh, không lấy của không cho, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu. Không chỉ vua giữ. Thái hậu giữ. Hoàng hậu giữ. Phó vương giữ. Quan lại giữ. Người đánh xe giữ. Người coi kho giữ. Người gác cổng giữ. Cả nàng kỹ nữ trong thành cũng giữ. Ai ai cũng giữ.

Vua lại cho xây sáu nhà bố thí. Bốn nhà ở bốn cổng thành. Một nhà ở giữa thành phố. Một nhà ngay trước cung vua. Mỗi ngày, vua phát tới sáu trăm ngàn đồng tiền bố thí. Cả nước sống trong tình thương. Đâu đâu cũng yên.

Các Bà-la-môn nước Kalinga đến nhà phát chẩn ở cổng thành phía đông. Hôm ấy đúng ngày rằm. Vua Kuru tắm rửa, xức dầu thơm, mặc áo đẹp, cưỡi voi đến. Ngài tự tay phát thức ăn cho từng người. Các Bà-la-môn giơ tay tung hô, xin con voi chúa.

Vua không ngần ngại. Ngài nói: nếu nước các vị đã cạn tiền vì mong con voi này, thì ta tặng nó cho các vị, cùng với đồ trang sức và người nài voi. Ngài đi quanh con voi ba lần, xem còn chỗ nào chưa trang sức thì trang sức thêm, rồi trao vòi voi vào tay các Bà-la-môn.

Các Bà-la-môn cưỡi voi về. Nhưng trời vẫn không mưa.

Vua Kalinga lại hỏi: sao lại thế? Các quan thưa: vua Kuru giữ chánh pháp Kuru, nên nước ông ấy mười ngày, nửa tháng lại có mưa. Đó là nhờ đức hạnh của ông ấy. Con voi này có tốt, cũng còn ít lắm.

Vua Kalinga bèn sai sứ giả mang voi trả lại, đồng thời xin chép chánh pháp Kuru lên một tấm bảng vàng mang về.

Vua Kuru nghe vậy, trầm ngâm. Ngài bảo: thật ra ta cũng đã giữ chánh pháp ấy. Nhưng giờ đây ta đang nghi ngờ chính mình. Chánh pháp ấy không làm cho tâm ta an lạc như trước nữa.

Thì ra, có lần vua đi dự lễ hội. Vua đứng bên hồ, bắn tên ra bốn phương trời. Ba mũi tên, người ta thấy chỗ rơi. Mũi tên thứ tư bay qua mặt nước, không ai thấy rơi vào đâu. Vua chợt nghĩ: hay mũi tên của ta rơi xuống nước, trúng một con cá?

Chỉ một ý nghĩ ấy thôi. Vua không hề có ý giết cá. Nhưng ngài vẫn áy náy. Một vị vua giữ giới nghiêm đến mức ấy, mà còn ngờ mình chưa trọn.

Ngài bảo sứ giả: các vị hãy đi hỏi mẹ ta, hỏi hoàng hậu, hỏi các quan trong triều. Ai cũng có một điều áy náy như thế. Ai cũng thấy mình còn một vết nhỏ chưa sạch.

Rồi vua đọc cho sứ giả chép lên bảng vàng. Chánh pháp Kuru, nói cho cùng, chỉ có năm điều: chớ sát sinh, chớ lấy của không cho, chớ tà dâm, chớ nói dối, chớ uống rượu mạnh.

Năm điều ấy thôi. Không có phép lạ nào khác.

Nghe đến đây, có người sẽ thất vọng. Tưởng chánh pháp phải là điều gì cao siêu. Hóa ra chỉ là năm điều ai cũng nghe qua.

Nhưng hãy nhìn lại nước Kuru. Từ vua đến người gác cổng, ai cũng giữ năm điều ấy. Không ai giết hại. Không ai lấy của ai. Không ai nói dối. Không ai say sưa. Cả nước như vậy, thì còn ai khổ nữa? Dân không sợ trộm. Vợ chồng không sợ nhau phản bội. Quan không sợ vua nói dối. Vua không sợ dân nổi loạn.

Trời mưa hay không, ta không bàn. Nhưng một nước mà ai cũng giữ năm điều ấy, thì nước ấy tự nhiên yên. Yên như vậy, còn cần phép lạ nào nữa?

Câu chuyện này còn dạy một điều nữa. Vua Kuru giữ giới nghiêm như vậy, mà chỉ vì một mũi tên không biết rơi vào đâu, ngài đã áy náy không yên. Người giữ giới thật không phải người tự khen mình tốt. Người giữ giới thật là người soi mình kỹ nhất. Thấy vết nhỏ cũng không bỏ qua.

Ngày nay, ta hay hỏi: sao đời bất an? Sao làng xóm ồn ào? Sao nhà cửa lục đục? Có khi câu trả lời cũng giản dị như bảng vàng kia. Mỗi người giữ lấy năm điều nhỏ. Không hại ai. Không lấy của ai. Không phản bội. Không nói dối. Không say sưa làm bậy.

Một người giữ, nhà yên. Một nhà giữ, xóm yên. Một xóm giữ, cả nước yên. Chánh pháp không ở đâu xa. Nó ở ngay trong năm điều nhỏ mà ai cũng làm được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 276
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 276: Chuyện Chánh Pháp Nước Kuru (Tiền thân Kurudhamma), Chương III (251–300), tr. 69
Bài liên quanCon trâu hiền và con khỉ ngỗ nghịchÔng quan thử lòng mình bằng ba đồng tiềnCái bát thần và anh chàng phung phí