🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con trâu hiền và con khỉ ngỗ nghịch

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Ở đời, ai cũng từng bị chọc phá. Có người nói xấu sau lưng. Có người cố tình chọc cho mình nổi giận. Lúc ấy, ta làm gì?

Đánh lại cho hả giận? Hay nhịn?

Câu chuyện con trâu và con khỉ này kể về một lựa chọn thứ ba. Không đánh lại. Cũng không phải vì sợ. Mà vì hiểu.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sinh làm một con trâu. Ngài sống trong vùng núi Tuyết Sơn. Thân hình to lớn, khỏe mạnh. Ngài đi khắp đồi núi, hang sâu, rừng già. Tính ngài hiền lành, nhẫn nại.

Một hôm, ngài đứng dưới một gốc cây ăn lá. Bỗng một con khỉ ngỗ nghịch từ trên cây nhảy xuống lưng ngài. Nó nắm sừng trâu, móc đuôi, đu đưa thân mình. Nó quấy phá đủ trò.

Trâu vẫn đứng yên. Ngài không hất nó xuống. Không húc nó. Không đuổi nó đi. Ngài cứ để mặc nó quấy.

Ngày nào khỉ cũng đến làm như vậy. Ngày nào trâu cũng chịu như vậy.

Một hôm, vị thần của cây không chịu được nữa. Thần hỏi trâu: sao ngài cứ để mặc cho con khỉ hỗn hào ấy quấy phá mãi? Hãy đạp nó bằng chân. Hãy đâm nó bằng sừng. Phải ngăn nó lại, kẻo bọn trẻ khinh lờn.

Trâu nghe vậy, thong thả đáp: này thần cây, nếu ta chịu cho nó bạc đãi mà không nguyền rủa nó, thì nguyện ước của ta mới toàn vẹn. Còn nó, rồi nó sẽ làm như thế với kẻ khác, vì nó tưởng ai cũng như ta. Đến khi nó quấy một con trâu khác, nó sẽ bị hại ngay. Thế là ta được thảnh thơi, mà không cần giết chóc gì.

Ít lâu sau, trâu hiền rời đi nơi khác. Một con trâu rừng hung hãn đến đứng đúng chỗ ấy. Con khỉ tưởng đó là con trâu cũ, lại trèo lên lưng quấy phá như trước. Con trâu rừng quật nó xuống đất, dùng sừng đâm thủng ngực nó, rồi lấy chân dẫm nát nó.

Con khỉ chết vì chính thói quấy phá của mình.

Nghe xong, có người sẽ nói: vậy thì trâu hiền cũng đâu có hiền. Ngài biết trước khỉ sẽ chết, mà vẫn để mặc. Ngài nhẫn, nhưng nhẫn có tính toán.

Nghĩ vậy cũng không sai. Nhưng hãy nhìn kỹ hơn. Trâu không hề hại khỉ. Ngài cũng không xúi ai hại khỉ. Ngài chỉ không ra tay. Cái hại đến với khỉ là do chính khỉ gây ra, khi nó gặp một con trâu không hiền như trâu cũ.

Ở đời cũng vậy. Kẻ hay chọc phá người khác thường tưởng ai cũng hiền như người mình đang chọc. Họ quen tay. Họ leo thang. Đến một ngày, họ gặp một người không nhịn nữa. Lúc ấy, họ gánh lấy hậu quả của chính mình.

Còn người bị chọc phá thì sao? Thần cây bảo trâu: hãy đánh lại, kẻo bọn trẻ khinh lờn. Đó là cái lý của người nóng nảy. Sợ bị khinh. Sợ bị coi là yếu. Nên phải đánh lại cho người ta nể.

Nhưng trâu hiền không sợ bị khinh. Ngài biết mình là ai. Ngài giữ nguyện của mình. Nguyện ấy là không hại ai, dù bị hại. Giữ được nguyện ấy, ngài mới là ngài.

Nhẫn nhục không phải là yếu. Nhẫn nhục là mạnh đến mức không để kẻ khác quyết định mình thành ai. Kẻ chọc phá muốn ta nổi giận, muốn ta thành kẻ ác như họ. Ta không nổi giận, là ta thắng. Thắng mà không cần đánh.

Dĩ nhiên, nhẫn không có nghĩa là để mặc cho kẻ ác làm hại người khác. Trâu hiền nhẫn với chính mình bị quấy. Nhưng nếu khỉ quấy một con vật yếu hơn, có lẽ trâu đã can thiệp. Nhẫn với mình, nhưng không dung túng cái ác hại người. Hai việc ấy khác nhau.

Trong nhà, trong xóm, trong chỗ làm, ai cũng gặp một con khỉ như vậy. Có người nói một câu khó nghe. Có người cố tình chọc tức. Lúc ấy, hãy nhớ con trâu hiền.

Đừng vội đạp lại bằng chân. Đừng vội đâm lại bằng sừng. Cứ đứng yên. Làm việc của mình. Giữ nguyện của mình.

Kẻ quấy phá, sớm muộn cũng gặp một con trâu rừng. Còn ta, ta vẫn là ta. Thảnh thơi. Không dính máu. Không mang hận.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 278
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 278: Chuyện Con Trâu (Tiền thân Mahisa), Chương III (251–300), tr. 82–83
Bài liên quanÔng quan thử lòng mình bằng ba đồng tiềnCái bát thần và anh chàng phung phíNúi vàng trước mặt, một lời cũng tiếc