🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Hai anh em khỉ chết thay mẹ mù: hiếu thảo đến cùng

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những câu chuyện nghe xong mà lòng mình lặng đi. Không phải vì nó bi thương, mà vì nó làm mình tự hỏi: nếu là mình, mình có làm được như vậy không? Chuyện hai anh em nhà khỉ là một câu chuyện như vậy.

Thuở xưa, Bồ-tát sinh làm con khỉ tên là Mahānandiya, sống ở vùng Tuyết sơn. Em của Bồ-tát tên là Cullanandiya. Cả hai được tám trăm ngàn con khỉ vây quanh, và cùng nhau săn sóc mẹ mù. Chúng đặt mẹ nằm trong bụi cây, rồi đi vào rừng hái những trái cây ngọt gửi về cho mẹ. Nhưng những con khỉ đem trái về không đưa cho bà, nên bà bị đói hành hạ, chỉ còn da bọc xương.

Khi về, Bồ-tát thấy mẹ ốm yếu, bèn hỏi: Thưa mẹ, chúng con có gửi cho mẹ các loại trái cây ngon ngọt, sao mẹ ốm yếu thế này? Bà mẹ trả lời: Này con thân yêu, mẹ không nhận được gì cả. Bồ-tát hiểu ra. Nếu ta còn săn sóc đàn khỉ, mẹ ta sẽ chết mất. Ta sẽ rời đàn khỉ để săn sóc cho mẹ ta. Bồ-tát gọi em trai đến nói: Này em thân, hãy săn sóc đàn khỉ. Còn ta, ta sẽ săn sóc mẹ! Cullanandiya đáp: Thưa anh, em không thể lo lắng cho đàn khỉ. Em chỉ muốn săn sóc mẹ. Như vậy, cả hai đều đồng một ý muốn, cùng đi xuống Tuyết sơn, lựa một gốc cây bàng tại biên địa làm chỗ trú ẩn và nuôi dưỡng khỉ mẹ.

Bấy giờ, có một thanh niên Bà-la-môn ở Ba-la-nại, sau khi học hết các nghề với một vị Sư trưởng có danh tiếng ở Takkasilā, xin phép thầy ra đi. Vị Sư trưởng có tài đoán tướng, biết người đệ tử này độc ác, tàn nhẫn, khắc nghiệt, liền dặn: Này con thân, người độc ác, tàn nhẫn sẽ gặp tai nạn đau khổ lớn. Con chớ nên khắc nghiệt, chớ làm gì ác độc để sau phải hối hận! Nhưng người đệ tử không nghe. Anh ta về Ba-la-nại, lập gia đình, rồi trở thành thợ săn, ngày ngày vào rừng giết thú đem về bán thịt.

Một hôm, anh ta không săn được gì. Khi về, anh ta thấy một cây bàng đứng ở cuối một khoảng rừng trống, bèn đi đến với hy vọng tìm được vật gì. Lúc bấy giờ, hai anh em nhà khỉ đang cho bà mẹ ăn các loại trái ngọt, đặt bà ngồi trên thân cây. Thấy người thợ săn đi đến, hai anh em núp giữa các cành cây. Tên thợ săn thấy khỉ mẹ mù lòa, già yếu, liền nghĩ: Sao ta lại về tay không? Bắn con khỉ này xong ta sẽ đi. Rồi anh ta cầm cung lên để bắn.

Thấy vậy, Bồ-tát nói với em: Này em Cullanandiya thân, người này muốn giết mẹ chúng ta. Anh sẽ thay thế mạng sống cho mẹ. Sau khi anh chết, em sẽ săn sóc mẹ. Nói xong, Bồ-tát từ giữa cành cây đi ra và nói: Này người kia, chớ có bắn mẹ ta. Mẹ ta mù, già yếu, ta sẽ đổi mạng sống cho mẹ ta. Ông chớ giết mẹ ta, hãy giết ta! Tên thợ săn không có lòng từ, nhắm bắn Bồ-tát ngã xuống, rồi lắp cung tên định nhắm bắn khỉ mẹ.

Cullanandiya thấy vậy, nghĩ: Người độc ác này muốn bắn cả mẹ ta nữa. Nếu mẹ ta sống thêm một ngày là một ngày mẹ ta tăng thêm tuổi thọ, vậy ta sẽ cứu sống mẹ ta. Nó từ giữa cành cây đi ra và nói: Này người kia, chớ giết mẹ ta, ta sẽ chết để cứu mẹ được sống. Hãy bắn ta, bắt cả hai anh em chúng ta để mẹ chúng ta được sống! Kẻ săn bắn độc ác giết luôn khỉ em, rồi nghĩ: Ta còn mấy đứa con ở nhà nữa. Ta phải bắn luôn khỉ mẹ, để đem thịt về cho chúng. Khi đã hạ sát ba mẹ con khỉ, anh ta mang cả ba xác khỉ trên một đòn gánh và về nhà.

Nhưng ác nghiệp không chờ đợi. Trong lúc ấy, sấm sét nổi lên đánh xuống nhà kẻ độc ác, thiêu cháy vợ, con và cả cái nhà. Cái nhà bị sét đánh thiêu rụi chỉ còn lại bộ sườn nhà và các cây cột tre cháy đen. Một người ở cổng làng báo tin ấy cho anh ta biết. Quá sầu khổ vì vợ con, ngay tại chỗ anh ta quăng đòn gánh, thịt, cây cung, bỏ cả áo mặc, trần truồng, huơ tay khóc than đi vào nhà. Khi ấy, một cây cột bị gãy, rơi xuống và đánh vỡ đầu anh ta. Cùng lúc ấy, đất mở rộng, lửa từ địa ngục phun lên đốt tan xác anh ta. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, anh ta nhớ lời khuyên của vị Sư trưởng: Chớ nên làm điều ác, khiến ngươi phải hối tiếc. Rồi anh ta than khóc và đọc: Việc gì con người làm, sẽ thấy nó trên thân. Làm việc lành được lành, làm việc ác gặp ác. Như gieo hột giống nào, đem lại quả giống ấy.

Câu chuyện này có hai phía đối lập nhau hoàn toàn. Một phía là hiếu thảo đến cùng. Hai anh em khỉ không chỉ nuôi mẹ bằng trái cây. Khi mẹ gặp nguy hiểm, chúng không chạy trốn, không bỏ mẹ lại. Anh chết thay mẹ, em chết thay mẹ. Loài khỉ mà còn làm được như vậy, huống gì con người. Trong đời, có những người con nuôi cha mẹ bằng tiền bạc, bằng cơm áo, nhưng khi cha mẹ bệnh nặng, khi cha mẹ cần người ở bên, thì lại bận việc, bận đi xa, bận đủ thứ. Nuôi bằng tiền thì dễ, nuôi bằng lòng thì khó. Hai anh em khỉ nuôi mẹ bằng cả mạng sống. Đó mới là hiếu thảo đến cùng.

Phía còn lại là ác nghiệp trả ngay trong đời. Tên thợ săn được thầy dặn trước mà không nghe, cứ làm ác, rồi ác nghiệp quay lại đốt nhà, giết vợ con, cuối cùng nuốt luôn cả hắn. Không cần đợi kiếp sau. Gieo hạt nào thì gặt quả ấy, ngay trong đời này. Lời thầy dặn trước khi ra đi không phải là lời nguyền, mà là lời cảnh báo. Người thầy nhìn tướng mà biết học trò mình có tính ác, nên dặn trước. Học trò không nghe, thì phải chịu.

Bài học gói lại có hai câu. Một là hiếu thảo không dừng ở cơm áo, mà ở chỗ dám hy sinh cho cha mẹ khi cần. Hai là đừng làm điều ác mà thầy mình, lương tâm mình đã cảnh báo trước. Vì ác nghiệp không đợi ai. Nó đến nhanh như sấm sét, như đất nứt, như lửa phun lên. Làm lành được lành, làm ác gặp ác. Đó là luật, không ai tránh được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 222
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương II (151–250) — Chuyện 222: Chuyện Con Khỉ Cullanandiya (Tiền thân Cullanandiya), tr. 498–501
Bài liên quanNồi cơm ăn một mình: chia sẻ mới giữ được thương yêuNgười tốt khó tìm nên vua đành kham nhẫn: nhắc khéo mà sửa được ngườiKẻ nói dối thành rể quý: cái giá của một lời khoác lác