🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Tấm y vàng và kẻ giết voi: áo cà-sa không làm nên người tu

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Trong đời, người ta hay nhìn áo mà đoán người. Thấy người mặc áo dài trắng thì nghĩ là bác sĩ. Thấy người mặc áo cà-sa thì nghĩ là bậc tu hành. Thấy người mặc vest đắt tiền thì nghĩ là người thành đạt. Cái áo nói lên rất nhiều điều, nhưng cái áo cũng lừa người ta rất nhiều. Vì áo thì mua được, mà đức hạnh thì không mua được.

Chuyện xưa kể rằng, có một thương gia đem một tấm y vàng đượm mùi thơm, có giá trị lớn, đến cúng dường trong một cuộc bố thí lớn ở thành Vương Xá. Mọi phẩm vật đều đã phân phát hết, chỉ còn lại tấm y. Quần chúng hội họp bàn tính: sẽ cúng dường tấm y này cho ai? Cho Trưởng lão Xá-lợi-phất hay Trưởng lão Đề-bà-đạt-đa? Một số người nói: Trưởng lão Xá-lợi-phất chỉ ở đây vài ngày rồi đi. Còn Trưởng lão Đề-bà-đạt-đa luôn sống gần thành phố của chúng ta, lúc may mắn cũng như lúc rủi ro. Chúng ta hãy cúng dường cho Đề-bà-đạt-đa!

Số người muốn cúng cho Đề-bà-đạt-đa chiếm đa số. Vì vậy, họ cúng dường tấm y ấy cho ông ta. Ông ta cắt may, nhuộm tấm y vàng, rồi đắp lên mình. Có ba mươi vị Tỷ-kheo đi từ Vương Xá về đảnh lễ Đức Phật, báo tin ấy: Bạch Thế Tôn, Đề-bà-đạt-đa tự mình không xứng đáng, lại đắp biểu tượng của bậc A-la-hán. Đức Phật nói: Không phải chỉ nay Đề-bà-đạt-đa không xứng đáng đắp biểu tượng của bậc A-la-hán. Thuở trước, ông ta cũng đã như vậy rồi. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, Bồ-tát sinh làm con voi chúa đàn, sống cùng tám mươi con voi ở vùng Tuyết sơn. Có một người nghèo khổ ở Ba-la-nại, thấy các thợ ngà làm vòng tay bằng ngà voi, bèn hỏi: Nếu ta có ngà voi, các người có mua không? Họ nói có. Anh ta bèn cầm binh khí, mặc một tấm vải vàng, giả dạng một vị Phật Độc Giác, buộc một búi tóc giả, đứng nấp tại con đường voi đi, dùng binh khí giết voi, lấy ngà bán và sinh sống với cách ấy.

Ngày này qua ngày khác, anh ta chỉ rình giết con voi đi cuối cùng của đàn. Số voi dần dần giảm thiểu. Voi chúa tìm hiểu, đoán ra có kẻ đội lốt Độc Giác Phật đứng ở cuối đường giết voi. Một hôm, voi chúa cho các con voi đi trước, mình đi sau cùng. Người ấy thấy voi chúa, liền cầm binh khí xông ra. Voi chúa quay lại, giương vòi ra, định quật hắn ngã xuống đất và giết hắn. Nhưng khi thấy tấm áo vàng hắn mặc, voi chúa nghĩ: Ta phải kính trọng biểu tượng của bậc A-la-hán mà nó lạm dụng để mặc. Voi chúa cuộn vòi lại và nói: Này ngươi, sao ngươi lại mặc biểu tượng của bậc A-la-hán khi ngươi không xứng đáng mặc?

Rồi voi chúa đọc lên hai câu kệ: Ai đầy những uế nhiễm, lại mặc áo cà-sa, tự mình không chế ngự, không tôn trọng sự thật, kẻ ấy không xứng đáng được mặc áo cà-sa. Ai gột sạch uế nhiễm, vững vàng trong giới luật, tự mình có chế ngự, biết tôn trọng sự thật, vị ấy thật xứng đáng được mặc áo cà-sa. Nói xong, voi chúa hăm dọa hắn từ nay chớ đến đây nữa, rồi đuổi hắn đi.

Câu chuyện này có hai mặt. Một mặt là kẻ giả tu. Hắn mặc áo vàng, buộc tóc giả, đứng nấp giết voi lấy ngà. Hắn dùng biểu tượng thiêng liêng nhất để che giấu việc làm ác nhất. Loại người này đời nào cũng có. Mặc áo tu mà lòng đầy tham sân, mượn danh nghĩa đạo đức để lừa gạt người khác, để kiếm tiền, kiếm danh. Người đời nhìn áo mà tin, không nhìn lòng mà xét, nên mới bị lừa.

Mặt khác là con voi chúa. Voi là loài vật, mà còn biết kính trọng chiếc áo cà-sa. Dù biết kẻ mặc áo là kẻ giết đồng loại của mình, voi chúa vẫn không giết hắn, chỉ vì hắn đang mặc biểu tượng của bậc A-la-hán. Voi chúa dạy hắn bằng lời, rồi tha cho hắn đi. Loài vật mà còn giữ được lòng kính trọng như vậy, huống gì con người. Nhưng cũng chính vì vậy mà bài học càng thấm: chiếc áo đáng kính, nhưng kẻ mặc áo mà không xứng thì không đáng kính. Đừng lẫn lộn hai điều đó với nhau.

Trong đời sống hôm nay, ta cũng cần phân biệt như vậy. Thấy ai mặc áo tu, nói lời đạo đức, đừng vội tin ngay. Hãy nhìn xem người đó sống ra sao, làm việc gì, đối xử với người khác thế nào. Áo cà-sa chỉ xứng đáng khi người mặc nó đã gột sạch uế nhiễm trong lòng, giữ vững giới luật, biết chế ngự mình và tôn trọng sự thật. Còn không, chiếc áo chỉ là tấm vải vàng, không hơn không kém. Nó không làm cho kẻ ác thành người thiện, cũng như tấm y vàng không làm cho Đề-bà-đạt-đa thành bậc A-la-hán.

Ngược lại, cũng đừng vì có kẻ giả tu mà mất lòng kính trọng với chiếc áo. Voi chúa dạy ta điều đó. Kẻ xấu lạm dụng biểu tượng không làm cho biểu tượng mất giá trị. Cái đáng trách là kẻ lạm dụng, không phải chiếc áo. Người trí là người biết phân biệt: kính trọng biểu tượng, nhưng xét kỹ con người. Tin vào đạo đức, nhưng kiểm chứng bằng hành động.

Bài học gói lại chỉ có một câu: áo không làm nên người tu, đức hạnh mới làm nên chiếc áo. Muốn biết ai có xứng đáng hay không, đừng nhìn áo họ mặc, hãy nhìn việc họ làm và lòng họ giữ. Người mặc áo rách mà lòng trong sạch thì đáng kính hơn kẻ mặc áo vàng mà lòng đầy uế nhiễm. Chiếc áo chỉ là tấm vải. Cái làm nên giá trị của nó là con người ở bên trong.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 221
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương II (151–250) — Chuyện 221: Chuyện Tấm Y Vàng (Tiền thân Kasava), tr. 496–498
Bài liên quanHai anh em khỉ chết thay mẹ mù: hiếu thảo đến cùngNồi cơm ăn một mình: chia sẻ mới giữ được thương yêuNgười tốt khó tìm nên vua đành kham nhẫn: nhắc khéo mà sửa được người