🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Lời gièm pha như gươm hai lưỡi

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có những đôi bạn thân nhau nhiều năm. Bỗng một ngày, họ trở mặt. Không phải vì họ làm gì nhau. Mà vì có người thứ ba nói vào.

Người thứ ba ấy không cần đánh ai. Chỉ cần nói. Nói bên này một câu. Nói bên kia một câu. Thế là đủ.

Câu chuyện lời gièm pha kể về một đôi bạn như vậy. Chỉ có điều, đôi bạn này không phải là người. Mà là một con sư tử và một con bò mộng.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát là con vua. Ngài học hết mọi học nghệ, rồi lên nối ngôi, trị vì rất công chính.

Bấy giờ, có một người giữ bò chăn bầy bò trong rừng. Một hôm, ông vô ý để lạc một con bò cái đang có chửa. Giữa con bò cái ấy và một con sư tử cái, phát sinh một tình bạn bền vững. Chúng thường đi chung với nhau.

Sau một thời gian, bò cái sinh ra một con bê. Sư tử sinh ra một con sư tử con. Hai chú thú nhỏ cũng trở nên đôi bạn thân thiết. Đi đâu không rời nhau.

Một người thợ rừng thường mang lâm sản đến dâng vua. Một hôm, vua hỏi ông: bạn có thấy điều gì kỳ diệu khác thường không? Ông đáp: tâu đại vương, tôi chẳng thấy điều gì kỳ diệu ngoài một con sư tử đực và một con bò mộng đi với nhau rất thân ái.

Vua bảo: nếu có một con vật thứ ba xuất hiện, thì sẽ xảy ra tác hại ngay. Nếu bạn thấy hai con vật ấy liên kết với một con thứ ba, hãy đến đây bảo cho ta hay.

Khi người thợ rừng rời kinh đô, một con chó rừng đến phục vụ sư tử và bò mộng. Người thợ rừng trở về rừng, thấy thế, tự nhủ: ta sẽ báo với đức vua rằng con vật thứ ba đã xuất hiện.

Còn con chó rừng thì tự nghĩ: ta chẳng có thịt nào để ăn ngoài thịt sư tử và bò. Bằng cách gây bất hòa giữa hai con vật này, ta sẽ được ăn thịt chúng.

Rồi nó nói với sư tử: tên bò kia nói về ông thế này này. Rồi nó nói với bò: tên sư tử kia nói về ông thế kia kìa. Nó cứ nói qua nói lại như vậy. Cho đến khi sư tử và bò mộng gây gổ nhau, đánh nhau trí mạng.

Người thợ rừng đến tâu vua: tâu đại vương, con vật thứ ba đã đến. Vua hỏi: con gì thế? Thưa, một con chó rừng. Vua nói: nó sẽ khiến cho hai con kia tranh cãi và làm cho chúng chết. Khi chúng ta đến nơi, sẽ thấy chúng chết rồi.

Vua lên xe, đi theo người thợ rừng. Ngài đến nơi, đúng lúc hai con vật gây gổ nhau, giết chết nhau. Chó rừng khoái chí. Khi thì ăn thịt con sư tử, khi thì ăn thịt con bò mộng.

Vua đứng trên xe, đọc lên mấy câu kệ. Ý rằng: cặp này chẳng có gì chung. Vợ con, ăn uống, chẳng cùng sẻ chia. Nhưng lời nói gièm pha như gươm hai lưỡi, thật là bén thay. Thú kia hèn kém nhất trần, nhưng bò và sư tử phải thành mồi ngon. Bạn lòng cũng sẽ khổ buồn như đôi thú nọ, nếu tai cố nghe lời khiêu khích của người gièm pha.

Nghe xong câu chuyện, có người sẽ hỏi: sư tử và bò mộng mạnh như vậy, sao lại chết vì một con chó rừng nhỏ bé? Chó rừng đâu có đánh lại chúng. Nó chỉ nói thôi mà.

Đúng vậy. Nó chỉ nói thôi. Nhưng lời nói, khi lọt vào tai người đang nghi ngờ, thì sắc hơn gươm.

Sư tử và bò mộng thân nhau thật. Nhưng chúng không nói chuyện thẳng với nhau. Chó rừng nói gì, chúng tin nấy. Chúng không hỏi nhau một câu: có thật bạn nói như vậy không? Chỉ cần một câu hỏi ấy, mọi chuyện đã khác.

Đức Phật dạy: lời gièm pha cũng giống như một nhát gươm nhọn đâm. Tình bằng hữu bền vững chóng đổ vỡ vì sự nói xấu. Kẻ nào gièm pha, có thể bị bạn hữu ghét giận, giống như trường hợp con sư tử và con bò mộng.

Ở đời, chó rừng có nhiều dạng. Có người thích kể chuyện người này với người kia. Có người thích thêm mắm thêm muối. Có người ngoài mặt khen, sau lưng chê. Có người nói: tôi nghe người ta nói về bạn như vậy đó. Nghe xong, ta nổi giận. Ta đi hỏi tội bạn mình. Bạn mình cũng nổi giận. Thế là hai người từng thân nhau, giờ thành kẻ thù. Còn kẻ gièm pha thì ngồi xem, như chó rừng ăn thịt cả hai.

Làm sao để không thành sư tử và bò mộng?

Thứ nhất, đừng vội tin lời người thứ ba. Ai nói xấu bạn mình với mình, hãy nhớ: hôm nay họ nói xấu bạn mình, ngày mai họ cũng sẽ nói xấu mình với người khác.

Thứ hai, hãy hỏi thẳng bạn mình. Có chuyện gì, nói với nhau. Đừng nghe qua miệng người khác. Một câu hỏi thẳng, đáng giá hơn mười lời đồn.

Thứ ba, hãy nhớ lời vua trong chuyện: nếu có con vật thứ ba xuất hiện, thì sẽ có tác hại. Nghĩa là, khi thấy có kẻ xen vào giữa hai người bạn, hãy cảnh giác. Bạn bè thân nhau, không cần người thứ ba làm trung gian.

Giữ bạn, khó nhất không phải là lúc hoạn nạn. Mà là lúc có kẻ gièm pha. Hoạn nạn, bạn bè cùng nhau vượt qua được. Gièm pha, chỉ cần một tai nghe lầm, là mất nhau.

Cho nên, ai có bạn tốt, hãy giữ bạn bằng cách bịt tai trước lời gièm pha. Và mở miệng nói thẳng với bạn mình. Như vậy, chó rừng có nói gì, cũng không làm gì được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 349
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 349: Chuyện Lời Gièm Pha (Tiền thân Sandhibheda), Chương IV (301–350), tr. 113–114
Bài liên quanCon bồ câu đầu đàn vạch mặt kẻ giả tuKhỉ chúa thoát hàm cá sấu nhờ bốn điềuChim cút con và đám cháy rừng: một lời chân thật