🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chim cút con và đám cháy rừng: một lời chân thật

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những lúc con người ta chẳng còn gì trong tay để chống đỡ. Tiền không có, sức không có, người thân cũng đã chạy xa. Những lúc ấy, người ta mới biết mình còn lại cái gì. Có người còn lại sự chân thật. Và có khi, chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ cứu một mạng người.

Ngày xưa, ở nước Ma-kiệt-đà, có một con chim cút nhỏ mới nở từ trong trứng, thân chỉ to bằng trái banh. Nó chưa đủ sức xòe cánh bay lên trời, cũng chưa đủ sức giơ chân bước đi trên đất. Cha mẹ đặt nó nằm trong tổ, ngày ngày tha mồi về nuôi.

Năm nào vùng ấy cũng có lửa rừng. Năm ấy, lửa cháy lớn, gầm thét lan tới. Đàn chim sợ chết bay tán loạn. Cha mẹ chim cút cũng sợ chết, bỏ lại con một mình trong tổ mà bay đi. Chim con nằm đó, ngóc cổ nhìn ngọn lửa đang tiến đến gần, không còn chỗ nào để chạy.

Chim con nghĩ: Nếu ta bay được, ta đã bay đi. Nếu ta đi được, ta đã đi rồi. Cha mẹ đã bỏ ta mà chạy. Nay ta không còn chỗ nương tựa nào khác. Nhưng rồi nó lại nghĩ tiếp: Trên đời này có công đức thật. Có những bậc đã viên mãn các hạnh, ngồi dưới cội Bồ-đề mà thành Phật, đầy đủ giới, định, tuệ, thương xót chúng sinh không phân biệt. Và nơi ta cũng có một sự thật không ai lấy đi được.

Thế là chim cút niệm công đức của chư Phật quá khứ, nắm giữ sự thật nơi chính mình, rồi nói lên bài kệ: Ở đời có giới đức, chân thật, tịnh, từ bi. Chính với chân thật ấy, ta sẽ làm một hạnh, hạnh chân thật vô thượng. Rồi nó nói tiếp: Có cánh không bay được, có chân không thể đi, cha mẹ đã bỏ ta, hỡi lửa, hãy đi lui!

Lạ thay, khi chim cút nói lên lời thật ấy, ngọn lửa liền đi lùi lại khoảng mười sáu tầm, rồi tắt dần như bó đuốc nhúng vào nước. Cả một khoảng rừng quanh đó không bị cháy. Và từ đó về sau, suốt cả kiếp ấy, chỗ đất đó lửa không bao giờ đốt cháy nữa.

Câu chuyện này Đức Phật kể lại khi Ngài cùng các Tỷ-kheo đi qua đúng chỗ đất ấy, thấy lửa rừng cháy đến gần mà tự lùi ra. Ngài nói: Không phải chỉ hôm nay lửa mới tránh chỗ Ta đứng. Đây là sức mạnh của hạnh chân thật mà Ta đã làm từ thuở làm chim cút con.

Nghe qua, có người sẽ hỏi: Một lời nói thì làm được gì trước ngọn lửa? Câu chuyện không bảo rằng lời nói dập được lửa như nước dập lửa. Câu chuyện bảo rằng, khi con người ta sống thật, không dối mình, không dối người, thì trong lòng người ấy có một chỗ đứng vững. Người sống dối trá thì lúc nguy nan chỉ còn biết chạy, còn người sống chân thật thì lúc nguy nan vẫn còn một điểm tựa không ai lấy mất được.

Trong đời thường, hạnh chân thật không phải là chuyện lớn lao. Nó là việc dám nhận mình sai khi mình sai, dám nói không biết khi mình không biết, dám giữ lời hứa nhỏ với con cái, với vợ chồng, với bạn bè. Mỗi lần mình sống thật như vậy là mỗi lần mình đắp thêm một viên gạch cho chỗ đứng của chính mình. Đến ngày lửa cháy tới, tức là ngày hoạn nạn ập tới, mình mới biết chỗ đứng ấy có vững hay không.

Có người nghĩ rằng nói thật là dại, vì người thật thà hay bị thiệt. Nhưng câu chuyện chim cút lại nói ngược lại: chính lúc không còn gì để mất, sự chân thật mới tỏ ra là thứ duy nhất còn lại. Người quen nói dối thì đến lúc nguy nan cũng không biết đâu là thật để mà bám vào. Còn người quen sống thật thì dù có mất hết, vẫn còn một sự thật làm chỗ dựa. Thiệt thòi trước mắt thì có, nhưng chỗ đứng lâu dài thì không mất.

Chim cút con không có cánh để bay, không có chân để chạy, không có cha mẹ bên cạnh. Nó chỉ có một sự thật. Mà một sự thật, khi được nói ra bằng cả tấm lòng, đã đủ làm ngọn lửa phải lùi lại. Người nghe chuyện này, xin đừng hỏi lửa có thật lùi hay không. Hãy hỏi lòng mình: nếu hôm nay mình rơi vào cảnh không còn gì, mình còn lại được một sự thật nào để nương vào hay không?

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 100
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 101
Bài liên quanBát dầu trên đầu: giữ tâm như giữ bát dầu đầyĐàn chim cút cùng bay: hòa hợp thì thoát lướiCái bát vàng và hai người buôn chè: thật thà được, tham lam mất