🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Bát dầu trên đầu: giữ tâm như giữ bát dầu đầy

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có ai từng bưng một tô canh đầy đi qua nhà đông người chưa? Tay giữ cho thẳng, mắt nhìn xuống tô, chân bước thật chậm. Người ta gọi, mình nghe mà không dám quay lại. Chỉ sợ một giọt sánh ra ngoài. Cái cảm giác giữ một thứ quý giá giữa chốn ồn ào ấy, Đức Phật đã dùng để ví cho việc giữ tâm của mình.

Một hôm, Đức Phật kể cho các Tỷ-kheo nghe một hình ảnh: Giữa đám đông, có một cô gái đẹp vừa múa vừa hát. Một người đàn ông được trao cho một bát dầu đầy vun, phải bưng đi giữa đám đông ấy. Phía sau lưng anh ta, có một người cầm gươm giơ cao. Chỗ nào anh ta làm đổ một giọt dầu, ngay chỗ ấy sẽ bị chém đầu. Hỏi rằng người ấy có dám lơ đễnh, vừa đi vừa ngó nghiêng hay không? Các Tỷ-kheo đáp: Thưa không.

Đức Phật nói: Bát dầu đầy vun ấy chính là thân hành niệm, tức là sự tỉnh thức giữ gìn thân tâm của mình. Người tu tập cũng giống như người bưng bát dầu ấy: phải nắm giữ chánh niệm, không phóng dật, dù chung quanh có bao nhiêu thứ đẹp đẽ, ồn ào kéo mình đi.

Rồi Đức Phật kể chuyện quá khứ. Thuở xưa, có một vị hoàng tử là con út trong một trăm người con của vua. Các vị Phật Độc Giác thường đến cung điện dùng cơm, hoàng tử hay hầu hạ các vị. Một hôm hoàng tử hỏi: Con có được làm vua ở xứ này không? Các vị đáp: Không. Nhưng cách đây hai ngàn dặm, ở nước Gandhara có thành Takkasila. Nếu hoàng tử đến đó trong bảy ngày, sẽ được làm vua. Chỉ có điều, đường đi phải qua một khu rừng lớn đầy nữ Dạ-xoa.

Các nữ Dạ-xoa ấy bày ra nhà cửa đẹp đẽ, giường nệm êm ái, tiếng hát ngọt ngào, hương thơm, món ăn ngon. Ai mê sắc đẹp thì bị chúng giữ lại. Ai mê tiếng hát thì bị chúng giữ lại. Ai mê hương thơm, món ngon, giường êm cũng vậy. Hễ ai dừng lại hưởng thụ là bị chúng ăn thịt ngay. Chỉ có người nào giữ được các giác quan, không nhìn, không nghe, không đắm đuối, cứ an trú chánh niệm mà đi, thì mới tới được Takkasila.

Hoàng tử lên đường cùng năm người bạn. Người mê sắc đẹp dừng lại đầu tiên. Người mê tiếng hát dừng lại thứ hai. Rồi người mê hương, người mê vị, người mê xúc, lần lượt dừng lại và mất mạng. Chỉ còn một mình hoàng tử đi tiếp. Nữ Dạ-xoa còn giả làm vợ, đi theo sau lưng, khóc lóc kể lể, có lúc hiện hình mang thai, có lúc bồng con, để người đi đường tưởng đó là vợ chồng thật mà trách hoàng tử bạc tình. Hoàng tử vẫn không quay lại, vẫn nói rõ: Nó không phải vợ tôi, nó là nữ Dạ-xoa.

Đến cửa thành Takkasila, hoàng tử vào ngồi trong nhà dành cho khách. Nữ Dạ-xoa hóa thành thiên nữ đứng ngoài. Vua xứ ấy thấy đẹp, rước về cung làm vợ, cho nàng quyền hành trong nội cung. Đêm ấy, nàng gọi cả bầy Dạ-xoa đến ăn thịt vua và hết thảy người trong cung, chỉ còn trơ xương. Sáng ra, dân chúng thấy vậy mới hiểu hoàng tử nói đúng. Họ bèn tôn hoàng tử lên làm vua, vì người ấy đã chế ngự được các căn, không nhìn nữ Dạ-xoa, giữ được mình giữa chốn cám dỗ.

Câu chuyện kết lại bằng bài kệ: Như người mang bát dầu đầy vun không cho đổ, cũng vậy, bảo vệ tâm, như đi phương hướng lạ. Cái khó không phải là đi qua khu rừng, mà là đi qua khu rừng mà không dừng lại. Cái khó không phải là không có cám dỗ, mà là có cám dỗ mà mình vẫn nhớ mình đang bưng bát dầu đầy trên tay.

Đời nay, khu rừng của mỗi người cũng đầy những thứ gọi mời. Điện thoại reo một tiếng là mắt mình chạy theo. Một món ăn ngon bày ra là tay mình với tới. Một lời khen ngọt là tai mình muốn nghe thêm. Một cơn giận nổi lên là miệng mình muốn nói cho hả. Mỗi thứ ấy đều là một nữ Dạ-xoa trong rừng, không ăn thịt mình ngay, mà ăn dần thời gian, sức khỏe, và sự bình yên của mình.

Giữ tâm như giữ bát dầu đầy, không có nghĩa là sống căng thẳng, sợ hãi từng bước. Người bưng bát dầu không căng cứng cả người, anh ta chỉ biết rõ mình đang làm gì, đang đi đâu. Cũng vậy, giữ tâm là biết rõ mình đang nhìn gì, đang nghe gì, đang muốn gì. Biết rồi thì bước chân tự nhiên chậm lại, tay tự nhiên vững lại, bát dầu tự nhiên không đổ. Đó là bài học của bát dầu, và cũng là bài học của cả đời người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 250
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 255
Bài liên quanĐàn chim cút cùng bay: hòa hợp thì thoát lướiCái bát vàng và hai người buôn chè: thật thà được, tham lam mấtNai chúa thế mạng cho nai mẹ: lòng từ cứu cả đàn nai