🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Hoàng hậu bị chim thần bắt đi và bài ca của người nhạc công

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những người yêu thương theo kiểu giữ chặt. Giữ điện thoại của người kia, giữ lịch trình của người kia, giữ cả từng mối quan hệ xung quanh. Họ tưởng rằng giữ càng chặt thì càng an toàn. Nhưng càng giữ chặt, người kia càng ngột ngạt, và đến một lúc nào đó, chỉ cần một khe hở nhỏ thôi là mọi thứ tuột khỏi tay. Tình yêu không phải là thứ có thể khóa lại trong một căn phòng rồi yên tâm đi ngủ.

Chuyện kể rằng, khi đức Phật trú tại Kỳ Viên, có một Tỷ-kheo hối tiếc vì đã thọ giới xuất gia. Đức Phật hỏi Tỷ-kheo ấy có thật ông đã buồn chán không và khi ông trả lời là thật, Ngài hỏi vì sao. Ông đáp: bạch Thế Tôn, do ái nhiễm. Đức Phật dạy: Tỷ-kheo không thể canh phòng phụ nữ. Không có cách gìn giữ họ an toàn. Các trí giả ngày xưa đã đặt một phụ nữ ở giữa biển, trong một cung điện gần hồ Simbalì trên đỉnh núi Tu-di mà vẫn không thể giữ danh tiết của nàng. Rồi Ngài kể một chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì thành Ba-la-nại, Bồ-tát sinh ra là thái tử, con của chánh hoàng hậu. Ngài lớn lên và khi vua cha mất, ngài nối ngôi. Kàkàti là chánh hoàng hậu của ngài, xinh đẹp như một tiên nữ.

Bấy giờ, có một vua chim thần Garuda giả trang làm một người đàn ông đến chơi xúc xắc với vua xứ Ba-la-nại. Vua chim thần Garuda đâm ra yêu Hoàng hậu Kàkàti, nên mang nàng về trú xứ của loài Garuda và sống hạnh phúc với nàng ở nơi ấy.

Vua xứ Ba-la-nại mất nàng liền bảo một nhạc công tên là Natakuvera đi tìm nàng. Natakuvera thấy vua chim đang nằm trên đệm cỏ eraka ở một cái hồ nọ. Khi chim thần Garuda sắp rời nơi ấy, chàng liền ngồi giữa đám lông của vương điểu và nhờ cách ấy mà chàng được chở đến trú xứ của loài chim thần Garuda.

Tại đây, chàng được hưởng những đặc ân của hoàng hậu, sau đó chàng lại ngồi trên cánh chim thần kia và trở về nhà. Thế rồi, vào lúc vua chim Garuda đến chơi xúc xắc với vua xứ Ba-la-nại, chàng nhạc công cầm đàn bước lên chỗ hai người chơi xúc xắc, đứng trước vua và chàng đọc bài kệ đầu dưới hình thức một bài ca, đại ý rằng: hương quyện quanh tôi là hơi thở, của mối tình người ở nơi xa, Kàkàti đẹp ấy mà, khiến tôi rung động sâu xa trong lòng.

Nghe thế, chim thần Garuda trả lời bằng bài kệ thứ hai, đại ý rằng: vượt qua biển, qua dòng Kebukà, phải chăng ngươi đến được đảo ta? Bảy vùng biển rộng bay qua, Simbalì rừng ấy, người đà đến nơi?

Natakuvera nghe thế, liền đọc bài kệ thứ ba, đại ý rằng: khắp trời rộng, nhờ ngài tôi vượt, và tôi đây đến được Simbalì, bay ngang bao biển, bao sông? Mối tình tôi gặp, nhờ phần ngài thôi.

Vương điểu Garuda đọc bài kệ thứ tư, đại ý rằng: thật cuồng si việc tôi xảo trá, khiến tôi thành một gã ngu đần, người yêu nên giữ riêng phần, kìa tôi phục vụ như hàng mối mai.

Thế rồi, chim Garuda nọ mang hoàng hậu trả về cho vua xứ Ba-la-nại và không bao giờ trở lại nữa.

Đức Phật chấm dứt bài giảng và tuyên thuyết Tứ đế. Ở phần kết thúc Tứ đế, Tỷ-kheo bất mãn đắc quả Dự lưu. Và đức Phật nhận diện tiền thân: bấy giờ Tỷ-kheo bất mãn kia là Natakuvera, còn Ta là vua ấy.

Câu chuyện này nghe qua tưởng như chuyện cổ tích về chim thần bắt cóc hoàng hậu, nhưng bài học của nó rất gần với đời sống hôm nay. Vua xứ Ba-la-nại có tất cả: ngai vàng, quân đội, cung điện. Vậy mà chỉ một lần sơ hở, người vợ yêu quý nhất đã bị mang đi mất. Không phải vì vua không giữ kỹ, mà vì không có cách giữ nào là đủ. Người ta có thể xây cung điện giữa biển, đặt người mình yêu ở giữa bảy lớp biển, vậy mà vẫn không giữ được. Cái không giữ được không phải là thân xác, mà là lòng người.

Ngược lại, vua chim Garuda có sức mạnh phi thường, bay qua bảy biển, mang được hoàng hậu về tận trú xứ của mình. Nhưng rồi sao? Ông ta cũng không giữ được nàng. Chỉ một bài ca của người nhạc công, hát lên đúng chỗ, đúng lúc, là đủ để mọi sự bại lộ. Garuda phải tự thú nhận rằng mình đã hành động như một gã ngu đần, và chính mình lại làm mối mai cho người khác. Kẻ cướp được người mà không cướp được lòng, cuối cùng vẫn phải trả lại.

Điều đáng suy ngẫm là cả hai vị vua trong truyện đều thua, nhưng thua theo hai cách khác nhau. Vua Ba-la-nại thua vì tưởng rằng mình có thể giữ người bằng quyền lực và cung điện. Vua Garuda thua vì tưởng rằng mình có thể giữ người bằng sức mạnh và sự chiếm đoạt. Cả hai đều quên một điều giản dị: con người không phải là đồ vật để cất giữ. Người ta ở lại với ai là vì lòng họ muốn ở lại, chứ không phải vì bị nhốt kỹ.

Trong đời thường, chúng ta cũng hay mắc lỗi này. Có người kiểm soát vợ hay chồng từng tin nhắn, từng cuộc gọi, tưởng rằng như vậy là giữ được hạnh phúc. Có người cấm con cái giao du với bạn bè, tưởng rằng như vậy là giữ được con. Nhưng càng kiểm soát, lòng người càng muốn thoát ra. Tình cảm muốn bền thì phải được tự do lựa chọn ở lại, chứ không phải bị ép phải ở lại.

Vị nhạc công Natakuvera không hề dùng sức mạnh. Chàng chỉ dùng một bài ca, hát lên sự thật một cách khéo léo, và sự thật ấy tự nó giải quyết mọi chuyện. Garuda nghe xong liền tỉnh ngộ và trả hoàng hậu về. Bài học ở đây là: đối với những chuyện của lòng người, sức mạnh không giải quyết được gì cả. Chỉ có sự thật và sự tỉnh ngộ mới đưa mọi thứ trở về đúng chỗ của nó.

Cho nên, nếu bạn đang giữ một người bằng sự nghi ngờ và kiểm soát, hãy thử buông tay ra một chút. Người thật lòng muốn ở lại thì sẽ ở lại, dù bạn không khóa cửa. Người đã muốn đi thì dù bạn có đặt họ ở giữa biển, họ vẫn sẽ đi. Giữ người mà không giữ được lòng thì có giữ cũng bằng không. Đó chính là điều mà câu chuyện hoàng hậu Kàkàti muốn nhắc chúng ta.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021), Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Chương IV Bốn Kệ, truyện số 327 Chuyện Hoàng Hậu Kākāti (Kākāti-jātaka), trang 754–756
Bài liên quanCái gì tan rã thì tan rã: bài học bên giường người vợ đã mấtHai con vẹt, một con khỉ và tám ngọn gió đờiMiếng thịt của con diều hâu và ba bài học buông