🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Uống nước bằng cọng lau: cách thắng không cần đánh nhau

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những lúc trong đời, mình gặp một việc tưởng như không có đường ra. Đối phương mạnh hơn mình nhiều. Đánh thì thua chắc. Chạy thì không còn chỗ chạy. Người ta thường nghĩ chỉ còn hai cách: hoặc liều mạng đánh một trận, hoặc chịu thua. Nhưng có một cách thứ ba, ít người nghĩ tới: không đánh, không chạy, mà tìm ra một cách khác để vẫn đạt được điều mình cần.

Ngày xưa, trong một khu rừng rậm, có một cái hồ trong. Trong hồ ấy, có một con quỷ La-sát ăn thịt bất cứ ai xuống nước. Lúc bấy giờ, Bồ-tát sinh làm khỉ chúa, to lớn như một con nai màu đỏ, được tám mươi ngàn con khỉ vây quanh. Ngài che chở đàn khỉ sống trong rừng, và thường dặn đàn khỉ: trong rừng này có những cây độc và có những hồ chết, nơi các loài phi nhân đang sống. Khi các con ăn những trái cây trước kia chưa ăn, và uống nước trước kia chưa uống, hãy hỏi ta đã.

Đàn khỉ vâng lời. Một hôm, chúng đi đến một chỗ trước kia chưa từng đến. Sau nhiều ngày tìm nước uống, chúng thấy một cái hồ. Nhưng chúng không uống nước, cứ ngồi chờ khỉ chúa đến. Ngài đến và hỏi: sao các con không uống nước? Chúng thưa: chúng con chờ ngài đến. Ngài khen: tốt lắm!

Khỉ chúa đi vòng quanh hồ, thấy có dấu chân đi xuống, mà không có dấu chân đi lên. Ngài suy nghĩ: không còn nghi ngờ gì nữa, hồ này có phi nhân ẩn trú. Ngài nói với đàn khỉ: việc các con làm tốt lắm, vì đã không uống nước. Hồ này có phi nhân ẩn trú.

Con quỷ La-sát dưới nước biết được chúng không uống nước, liền hiện ra hình thù ghê rợn, với bụng xanh, mặt trắng vàng, tay chân màu đỏ, rẽ nước đi lên và nói: sao lại ngồi đây, hãy xuống uống nước!

Khỉ chúa hỏi: có phải ngươi là La-sát sinh ra ở trong nước không? Quỷ đáp: phải. Có phải ngươi bắt những ai xuống uống nước ở đây không? Quỷ đáp: phải. Ta bắt từ con chim nhỏ xuống nước trở lên. Ở tại đây, ta không tha một ai! Ta sẽ ăn tất cả các ngươi.

Khỉ chúa đáp: chúng ta sẽ không để ngươi ăn chúng ta. Quỷ nói: nhưng hãy uống nước đi. Khỉ chúa đáp: được, chúng ta sẽ uống nước. Nhưng chúng ta sẽ không rơi vào quyền lực của ngươi.

Quỷ hỏi: làm sao các ngươi uống nước được? Khỉ chúa đáp: sao, ngươi nghĩ rằng chúng ta sẽ đi xuống, rồi uống nước à? Không đi xuống nước, tám mươi ngàn chúng ta, mỗi con lấy một cành lau, như uống nước ngang qua một cành sen xanh, chúng ta sẽ uống nước hồ của ngươi. Như vậy, ngươi sẽ không thể ăn thịt chúng ta được!

Nói vậy xong, khỉ chúa cho đem lại một cọng lau, hồi tưởng lại những hạnh Ba-la-mật, phát lời chân ngôn, lấy miệng thổi cọng lau. Cọng lau trở thành trống rỗng hoàn toàn, không một khúc mắt nào còn lại ở trong. Rồi ngài đi vòng quanh hồ và ra lệnh: tất cả cọng lau đều trống rỗng hết! Do lợi hành rộng lớn của các vị Bồ-tát, mệnh lệnh ấy được thành tựu. Từ đấy trở đi, tất cả cọng lau ở xung quanh hồ trở thành trống rỗng.

Bồ-tát lấy một cọng lau, ngồi xuống bờ. Tám vạn con khỉ, mỗi con cầm lấy một cọng lau, đều ngồi xuống vòng quanh hồ. Trong khi khỉ chúa hút nước vào qua ống lau, tất cả chúng đều ngồi trên bờ uống nước. Chúng uống nước như vậy, và con quỷ La-sát dưới nước không bắt được một ai, nên không hoan hỷ, bỏ đi về trú xứ của nó. Còn khỉ chúa với tùy tùng vây quanh, trở về sống ở trong rừng.

Đức Phật kể xong, nói rõ: thời ấy, con quỷ La-sát nước là Đề-bà-đạt-đa, tám vạn con khỉ là hội chúng của Đức Phật, còn khỉ chúa khéo dùng phương tiện là Ta vậy.

Câu chuyện này hay ở chỗ nào? Hay ở chỗ khỉ chúa không hề đánh nhau với con quỷ. Quỷ mạnh, quỷ dữ, quỷ đã ăn thịt không biết bao nhiêu người xuống hồ. Nếu khỉ chúa dẫn đàn xông xuống đánh nhau, thì tám vạn con khỉ cũng chỉ làm mồi cho quỷ. Mà nếu bỏ đi không uống nước, thì cả đàn sẽ chết khát trong rừng.

Khỉ chúa chọn cách thứ ba. Uống nước, mà không xuống nước. Ngồi trên bờ, lấy cọng lau làm ống hút. Quỷ ngồi dưới nước chờ, mà chẳng bắt được ai. Nước thì vẫn uống được, mạng thì vẫn giữ được, mà không cần đánh nhau một trận nào.

Chỗ khôn ngoan nhất nằm ở chi tiết nhỏ: khỉ chúa thấy dấu chân đi xuống, mà không thấy dấu chân đi lên. Chỉ một dấu hiệu nhỏ như vậy thôi, mà ngài biết ngay hồ này có quỷ. Nhiều người trong chúng ta, thấy dấu hiệu nguy hiểm rõ ràng như vậy mà vẫn lao vào. Thấy người ta hứa hẹn ngon ngọt, mà trước đó bao nhiêu người đã mất tiền vì họ, vẫn cứ đưa tiền. Thấy công việc đó bao nhiêu người đã kiệt sức, vẫn cứ nhận. Không phải vì mình không biết, mà vì mình khát quá, mình cần quá, nên mình giả vờ không thấy.

Đàn khỉ trong chuyện cũng khát. Chúng đi nhiều ngày mới tìm được nước. Vậy mà chúng vẫn ngồi chờ, không uống vội. Vì chúng nhớ lời dặn của khỉ chúa: trái chưa ăn, nước chưa uống, thì hỏi ta đã. Cái chờ đó cứu cả đàn.

Còn một điều nữa đáng nhớ: khỉ chúa không chỉ cứu đàn khỉ của mình. Ngài thổi cọng lau cho trống rỗng, rồi ra lệnh cho tất cả lau quanh hồ đều trống rỗng. Từ đó về sau, bất cứ ai đến hồ này cũng có thể uống nước bằng cọng lau mà không sợ quỷ. Cái khôn của ngài không chỉ dùng một lần rồi thôi. Nó để lại cho đời sau.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng có những cái hồ như vậy. Có những việc, nếu làm theo cách thông thường thì chắc chắn thiệt. Có những người, nếu đối đầu trực diện thì chắc chắn thua. Lúc đó, đừng vội hỏi mình có đủ mạnh không. Hãy hỏi mình có cách nào khác không. Có cọng lau nào quanh đây không? Có cách nào để uống được nước mà không cần xuống hồ không?

Người trí không phải là người thắng mọi trận đánh. Người trí là người không cần đánh mà vẫn đạt được điều mình cần. Như khỉ chúa ngồi trên bờ, hút nước qua cọng lau, thong thả nhìn con quỷ dưới nước bỏ đi. Thắng như vậy, mới là thắng trọn vẹn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Hồ Nalakapàna (Tiền Thân Nalakapàna, số 20) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 63–66 (kệ điểm tựa tr. 63–64)
Bài liên quanTriệu phú tám trăm triệu thèm một cái bánh chiênĐược giúp rồi quên ơn: đến lúc cần, chẳng còn ai đưa tayNgười nông dân phản bội: cứu một mạng người, suýt mất mạng mình