🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Biết một câu thần chú đã vội làm thầy: tham giàu nhanh, cả ngàn người chết

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Ai cũng từng nghe một lời hứa làm giàu nhanh. Một khóa học dạy làm giàu trong ba mươi ngày. Một kèo đầu tư chắc ăn, bỏ một ăn mười. Một người quen khoe vừa trúng lớn, rủ mình góp vốn chung. Nghe thì hấp dẫn lắm. Mà hấp dẫn nhất là ở chỗ: không cần làm nhiều, chỉ cần biết đúng cách, đúng thời điểm, là tiền tự rơi xuống. Mình nghe, mình ham. Cái ham đó, nó không sai. Ai mà không muốn giàu. Nhưng có một câu hỏi mà ít ai chịu hỏi: tiền đó từ đâu ra, và ai sẽ trả giá cho nó?

Chuyện xưa kể rằng, thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, trong một ngôi làng nhỏ, có một Bà-la-môn biết được bùa chú tên là Vedabbha. Người ta nói bùa chú ấy có giá trị rất lớn. Khi có sự giao hội các hành tinh, nếu ai đọc chú ấy và nhìn lên trời thì từ trời mưa xuống bảy vật báu: vàng, bạc, trân châu, san hô, lưu ly, hồng ngọc và kim cương.

Lúc bấy giờ, Bồ-tát đi học nghề với Bà-la-môn ấy. Một hôm, vị Bà-la-môn đem Bồ-tát đi theo, vì một vài công việc đi ra khỏi làng của mình và đến nước Ceti. Giữa đường, tại một khu rừng, có năm trăm tên cướp được gọi là những kẻ cướp sứ giả. Chúng bắt Bồ-tát và Bà-la-môn Vedabbha. Chúng giữ lại Bà-la-môn Vedabbha và cử Bồ-tát đi lấy tiền chuộc.

Bồ-tát đảnh lễ thầy và nói: Con sẽ về trong một hai ngày, thầy chớ sợ hãi. Nhưng thầy hãy làm theo lời con. Hôm nay sẽ có giao hội các hành tinh để mưa châu báu xuống, chớ vì chịu khổ cực không nổi mà đọc thần chú và làm mưa châu báu xuống. Nếu mưa xuống, thầy sẽ bị diệt vong, cả năm trăm tên cướp này cũng vậy. Sau khi khuyên thầy như vậy, Bồ-tát đi lấy tiền chuộc.

Khi mặt trời lặn, các tên cướp trói vị Bà-la-môn lại, bắt nằm xuống. Đúng thời khắc ấy, mặt trăng tròn ngày rằm từ chân trời phương Đông mọc lên. Vị Bà-la-môn nhìn các vì sao, biết sự giao hội các hành tinh để mưa châu báu đã thành hình. Vị ấy tự nghĩ: Sao ta lại chịu khổ như thế này, ta hãy đọc thần chú, làm mưa châu báu xuống cho các tên cướp tài sản, rồi sẽ sung sướng ra đi.

Vị ấy nói với các tên cướp: Nếu các bạn muốn có tài sản, hãy cởi trói cho tôi, rửa đầu cho tôi, mang áo mới, thoa hương thơm, rồi để tôi ở một mình. Các tên cướp làm theo. Vị Bà-la-môn đọc thần chú, mắt nhìn lên trời. Từ trên trời, các châu báu rơi xuống. Các tên cướp gói tài sản lại thành từng bọc, rồi ra đi cả đoàn. Vị Bà-la-môn theo chúng đi sau cùng.

Các tên cướp ấy bị năm trăm tên cướp khác bắt. Bọn cướp sau nghe nói Bà-la-môn biết làm mưa châu báu, bèn thả bọn cướp trước, bắt vị Bà-la-môn và nói: Hãy cho chúng tôi tài sản như vậy. Bà-la-môn nói: Tôi không thể cho các anh tài sản. Từ nay cho đến một năm, sự giao hội các hành tinh để mưa tài sản mới thành hình. Các tên cướp tức giận: Đồ xảo quyệt, ngươi làm mưa tài sản ngay cho bọn kia, lại bắt chúng ta đợi một năm nữa. Chúng lấy gươm chém vị Bà-la-môn làm hai, vất bỏ trên đường. Rồi chúng đuổi theo, giao chiến với bọn cướp kia, giết chết bọn chúng và lấy tài sản.

Rồi chúng chia thành hai nhóm, chém giết lẫn nhau cho đến khi chỉ còn lại hai tên. Hai tên còn lại mang tài sản chôn giấu trong rừng, một tên cầm gươm ngồi giữ, một tên đi nấu cơm. Tên giữ tài sản nghĩ: nếu tên kia về, tài sản sẽ phải chia làm hai, phải giết nó. Tên nấu cơm nghĩ: ta hãy bỏ thuốc độc vào cơm cho tên kia ăn, như vậy chỉ một mình ta được tài sản. Khi cơm nấu chín, tên nấu cơm ăn phần của nó, bỏ thuốc độc vào phần còn lại, đem về. Vừa đặt cơm xuống, nó đã bị tên kia chém đứt đôi. Rồi tên kia ăn phần cơm độc ấy và chết ngay tại chỗ. Như vậy, vì tài sản, toàn thể bị diệt vong.

Sau hai ba ngày, Bồ-tát mang tiền chuộc đi đến chỗ ấy, không thấy thầy mình, thấy tài sản rơi vãi. Đi tiếp, Bồ-tát thấy thầy mình bị chặt đứt làm hai ở trên đường lớn, rồi gặp năm trăm người mạng chung, rồi hai trăm năm mươi người nữa. Bồ-tát suy nghĩ: một ngàn người, trừ hai người, đi đến diệt vong.

Rồi Bồ-tát đọc bài kệ: Dùng phương tiện không tốt, mong lợi sẽ bị hại, cướp giết Vedabbha, tất cả bị diệt vong. Bồ-tát nói thêm: Như thầy ta, do ý nghĩ không tốt đẹp, do cố gắng sai chỗ, làm mưa tài sản xuống, tự mình bị mạng chung còn làm cho những người khác cũng bị diệt vong. Cũng vậy, với ai ý nghĩ không chánh đáng, nỗ lực cố gắng muốn lợi cho mình, tự mình diệt vong hoàn toàn, lại còn làm cho những người khác cũng bị diệt vong nữa.

Phật kể chuyện này cho một vị Tỷ-kheo khó bảo. Phật nói: Này Tỷ-kheo, không phải chỉ nay ông mới khó bảo, thuở trước ông cũng đã khó bảo. Vì khó bảo, ông đi đến diệt vong hoàn toàn. Phật nhận diện tiền thân: Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Vedabbha là Tỷ-kheo khó bảo, còn người đệ tử là Ta vậy.

Nghe chuyện, mình hay nghĩ tới hai chữ: biết chút ít. Vị Bà-la-môn biết thật. Thần chú của ông có hiệu nghiệm thật. Trời mưa châu báu xuống thật. Nhưng biết một câu thần chú không có nghĩa là biết dùng nó lúc nào, dùng nó với ai, và dùng nó để làm gì. Ông biết cách làm ra tiền, nhưng không biết cách giữ mạng.

Đời mình cũng đầy những câu thần chú như vậy. Một người học được một mẹo đầu tư, vội đem hết tiền nhà ra đánh một ván. Một người học được một chiêu bán hàng, vội dùng nó để lừa khách. Một người nghe được một bí quyết làm giàu, vội đi dạy lại cho người khác để thu học phí. Họ đều biết thật, nhưng biết chưa đủ. Biết cách làm ra tiền mà không biết lòng người tham tới mức nào, thì tiền vừa về tay đã thành họa.

Còn một điều nữa: tài sản trong chuyện này không thuộc về ai cả. Nó từ trên trời rơi xuống, không phải do ai làm ra. Vậy mà một ngàn người chết vì nó. Tiền không có tội. Nhưng tiền không do tay mình làm ra, thì ai cũng nghĩ mình xứng đáng được hưởng, và ai cũng sẵn sàng giết người khác để được hưởng một mình. Cái chết của một ngàn người không bắt đầu từ cây gươm. Nó bắt đầu từ cái ý nghĩ: tài sản này là của riêng ta.

Cho nên, khi ai đó rủ mình làm giàu nhanh, hãy hỏi ba câu. Thứ nhất: tiền này từ đâu ra? Nếu không ai trả lời được rõ ràng, thì tiền đó có khi là tiền của người tới sau, hoặc tiền của người bị lừa. Thứ hai: nếu việc này tốt thật, sao người ta phải rủ mình? Người biết cách làm mưa châu báu sẽ tự làm một mình, không cần chia cho ai. Thứ ba: nếu mình làm theo, ai sẽ là người trả giá?

Làm giàu chậm không có gì xấu. Làm ra đồng tiền bằng tay mình, bằng nghề mình, bằng sự tử tế của mình, thì đồng tiền đó nằm yên trong túi, không ai tới chém mình làm hai để lấy nó. Còn tiền từ trên trời rơi xuống, chưa kịp cầm nóng tay đã thành họa. Bài kệ nói đúng: dùng phương tiện không tốt, mong lợi sẽ bị hại.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Bà-la-môn Vedabbha (Tiền thân Vedabbha, số 48) — Kinh Tiểu Bộ, Tập 2 (VNC PHVN, 2021), Chuyện Tiền Thân, Chương I (1–150), tr. 130–133 (kệ điểm tựa tr. 132: "Dùng phương tiện không tốt, mong lợi sẽ bị hại, cướp giết Vedabbha, tất cả bị diệt vong")
Bài liên quanCon voi bỏ ăn vì nhớ bạn chó: tình bạn không phân sang hènVua nằm mộng mười sáu giấc mơ lạ: ai mới nói thật?Năm món vũ khí đều dính chặt, chỉ còn lại lòng tin