🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vua nằm mộng mười sáu giấc mơ lạ: ai mới nói thật?

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có những buổi sáng thức dậy, trong lòng mình nặng trĩu chỉ vì một giấc mơ. Mơ thấy nhà cháy, mơ thấy người thân gặp nạn, mơ thấy mình rơi xuống vực. Mơ xong, cả ngày cứ thấp thỏm. Rồi có người chạy đi xem bói, có người vội vàng cúng sao giải hạn, tốn bao nhiêu tiền chỉ để mua lấy một chữ an.

Ngày xưa, vua Ba-tư-nặc cũng vậy. Vào lúc gần sáng, vua mơ thấy mười sáu giấc mộng lạ lùng. Bốn con bò đực đen từ bốn hướng chạy vào sân chầu, gầm thét ầm ĩ như sắp đánh nhau, dân chúng đổ ra xem đông nghịt, vậy mà cuối cùng bầy bò chỉ gầm rồi bỏ đi, không đánh nhau. Cây con vừa nhú khỏi đất đã đơm hoa kết trái. Bò cái lại bú sữa con bê mới sinh được một ngày. Người ta tháo dây đàn bò lớn, bắt bò con kéo xe nặng, xe không nhúc nhích. Con ngựa có hai cái mồm, ăn cả hai bên cùng một lúc. Cái bát vàng đáng giá trăm ngàn đồng tiền, người ta lại đưa cho chó rừng tiểu tiện vào. Còn nhiều giấc mộng lạ nữa, giấc nào cũng ngược đời.

Vua kinh hãi tỉnh dậy, nằm trùm chăn trên long sàng, sợ đến nỗi không cử động được. Sáng ra, các vị Bà-la-môn tế sư vào chầu. Nghe vua kể xong, họ nắm chặt tay lại rồi phán: toàn là ác mộng. Một trong ba đại nạn sẽ xảy ra, hại đến vương quyền, tính mạng và tài sản của vua. Muốn tránh thì phải lập đàn tế ở các ngã tư đường, giết súc vật cúng tế.

Vua đang sợ, nghe vậy thì giao hết tính mạng mình vào tay họ: "Xin hãy mau mau hành sự cho trẫm được bình an." Các Bà-la-môn mừng như mở cờ. Họ ra ngoài thành đào hố tế lễ, gom cả đàn súc vật bốn chân, lựa giống toàn hảo, không tỳ vết, cùng vô số chim muông. Gom chưa đủ, họ cứ lui tới cung điện đòi thêm thức này thức nọ. Cả một bầy sinh vật run rẩy chờ chết.

May mà hoàng hậu Mallikà nhìn thấy. Bà hỏi vua chuyện gì mà các Bà-la-môn cứ ra vào mãi. Nghe vua kể, bà hỏi một câu rất tỉnh: "Hoàng thượng đã thỉnh ý vị Bà-la-môn tối thượng của loài người và chư Thiên chưa?" Vua hỏi vị đó là ai. Bà đáp: chính là Đức Thế Tôn, bậc toàn tri, thanh tịnh. Vua liền đến tinh xá hỏi Phật.

Phật nghe xong, nói: không có ai ngoài Ta có thể nói đúng ý nghĩa các giấc mộng này. Rồi Ngài giải từng giấc một. Giấc bò đực gầm mà không đánh nhau, đó là chuyện thời vị lai: thế giới đảo điên, trời kéo mây đen, sấm chớp ầm ầm như sắp mưa, dân chúng vội vã cất thóc, đắp đê, vậy mà mây tan, mưa chẳng đến. Giấc bò cái bú bê con, đó là thời con cháu nắm hết tài sản trong nhà, cha mẹ già sống lệ thuộc vào ân huệ của con cháu. Giấc ngựa hai mồm, đó là thời quan xử án nhận hối lộ cả hai bên. Giấc bình nước đầy cứ đổ thêm, bình trống không ai ngó, đó là thời của cải cứ dồn về chỗ đã đầy, chỗ trống rỗng chẳng ai đoái hoài.

Mười sáu giấc mộng, giấc nào Phật cũng kết lại bằng một câu: Đại vương chẳng có gì phải lo sợ cả. Tất cả đều là chuyện của thời vị lai xa, không phải tai họa giáng xuống đầu vua hôm nay. Rồi Phật nói thẳng: các Bà-la-môn đoán như vậy không phải vì chân lý hay vì thương vua, mà vì lòng tham lợi dưỡng. Cái tri thức nuôi bằng tham dục khiến họ nói ra những lời đem mối lợi về phần mình.

Phật còn kể chuyện xưa: ngày trước, vua Brahmadatta cũng mơ đúng mười sáu giấc mộng ấy, các Bà-la-môn cũng đòi lập đàn tế. Khi đó có một ẩn sĩ hiền trí đến giải thích cho vua hiểu, cứu vô số sinh linh khỏi bị giết, rồi khuyên vua từ nay đừng cộng tác với việc giết súc vật để tế đàn nữa. Vị ẩn sĩ ấy chính là tiền thân của Phật.

Nghe xong, vua Ba-tư-nặc hủy bỏ việc tế đàn, giải cứu bầy súc vật đang chờ chết.

Chuyện này soi thẳng vào đời mình. Ngày nay không còn đàn tế ở ngã tư đường, nhưng nỗi sợ thì vẫn còn nguyên, và người lợi dụng nỗi sợ thì vẫn còn đó. Mơ một giấc xấu, nghe một lời đồn, thấy một điềm lạ, mình vội vàng tin rằng tai họa sắp đến, rồi vội vàng trả tiền cho bất cứ ai hứa sẽ gỡ tai họa ấy đi. Càng sợ, càng dễ tin. Càng tin, càng tốn kém mà lòng vẫn không yên.

Bài học của truyện này không phải là giấc mơ không có ý nghĩa. Mà là: khi sợ hãi, đừng quyết định vội. Hãy hỏi người có trí, người không có lợi lộc gì trong nỗi sợ của mình. Hoàng hậu Mallikà chính là người như vậy. Bà không dọa vua thêm, bà chỉ hỏi: sao không hỏi người thật sự biết?

Và hãy nhìn lại xem, nỗi sợ của mình có thật không, hay chỉ là mây đen kéo đến rồi tan đi như bầy bò trong giấc mộng đầu tiên. Nhiều chuyện mình lo suốt đêm, sáng ra chẳng xảy ra gì. Nhiều điềm mình tưởng là dữ, hóa ra chỉ là thời thế đổi thay, là lòng người đổi thay, chứ không phải tai họa giáng xuống đầu mình.

Người trí không phải là người không bao giờ sợ. Người trí là người khi sợ vẫn còn giữ được một khoảng tỉnh để hỏi lại: chuyện này có thật không, ai đang nói với mình, và họ được lợi gì khi mình tin họ. Giữ được khoảng tỉnh ấy, thì mười sáu giấc mộng cũng chỉ là mười sáu giấc mộng, và đàn súc vật kia được sống.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Giấc Mộng Lớn (Tiền Thân Mahàsupina, số 77) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 198–207 (kệ liệt kê 16 giấc mộng tr. 200–201)
Bài liên quanNăm món vũ khí đều dính chặt, chỉ còn lại lòng tinHiền giả cái cuốc: thắng mình mới là thắng thậtCây đứng một mình thì gió quật ngã, rừng đứng chung thì còn