🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Phóng sinh đúng và sai — làm sao cho có ích thật

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Rằm tháng Giêng, tôi đi qua một khu chợ, thấy một sạp bán chim sẻ, cá chép, rùa nhỏ. Người bán rao to: "Mua về phóng sinh đi, rằm này thả là có phước lớn." Một chị đứng cạnh, tay cầm lồng chim, hỏi: "Thả ở đâu thì nó sống?" Người bán phẩy tay: "Thả đâu cũng được, miễn là thả."

Tôi nghe câu đó mà chột dạ. Thả đâu cũng được, thật không? Con chim sẻ nuôi trong lồng lâu ngày, thả ra giữa phố, nó bay về đâu? Con cá chép nuôi trong bể, thả xuống con sông ô nhiễm, nó sống được mấy ngày? Mình thả để nó sống, hay thả để mình thấy nhẹ lòng?

Đại sư Liên Trì, một vị tổ sư xưa, có viết một bài văn khuyên người đời đừng sát sinh, hãy phóng sinh. Ông viết một câu rất giản dị: người người tham sống, vật vật tham sanh. Nghĩa là người nào cũng ham sống, con vật nào cũng ham sống. Mạng sống là thứ quý nhất của mỗi chúng sinh. Giết hại chúng thì chúng oán hận nhất. Cứu sống được chúng thì chúng cảm kích nhất.

Một vị pháp sư khác trong cùng cuốn sách cũng nói: có một cách tiêu trừ nghiệp chướng hay nhất, đó là làm việc phóng sinh và giữ giới không sát sinh. Phóng sinh tùy sức mình mà làm, thì có thể tăng phước, tăng thọ.

Nghe vậy, phóng sinh rõ ràng là việc tốt. Nhưng tốt hay không, còn tùy mình làm đúng hay làm sai.

Phóng sinh đúng, trước hết là cứu con vật đang sắp chết. Con cá đang nằm trên thớt, con chim đang bị nhốt chờ bán thịt, con rùa đang bị bắt làm cảnh. Mình mua lại, thả nó về đúng chỗ nó sống được: cá sông về sông sạch, chim rừng về rừng, rùa cạn thì thả chỗ đất ẩm, đừng ném xuống nước sâu. Thả xong, nó sống khỏe, nó đi xa, không ai bắt lại nó nữa. Đó mới là cứu mạng thật.

Phóng sinh sai thì nhiều kiểu, mà kiểu nào cũng bắt đầu từ cái tâm làm cho có.

Sai thứ nhất là đặt hàng trước. Mình dặn người bán: "Rằm này để cho tôi một trăm con chim, hai mươi ký cá." Người bán nghe vậy thì đi bắt về, đi gom về. Mình thả một trăm con, họ lại bắt một trăm con khác. Mình tưởng mình cứu mạng, thật ra mình đang tạo ra nhu cầu để người ta đi bắt. Càng nhiều người đặt, càng nhiều con vật bị bắt. Cái vòng này, càng quay càng nặng.

Sai thứ hai là thả sai chỗ. Cá nước ngọt mà thả xuống nước mặn, chim non chưa biết kiếm ăn mà thả xa tổ, cá cảnh thả xuống sông lạ. Con vật không chết vì bị giết, mà chết vì lạc nhà. Mình thả bằng tay mình, nhưng cái chết của nó cũng từ tay mình mà ra.

Sai thứ ba là làm lễ quá rình rang. Nhốt con vật trong chậu, trong lồng, chờ đủ giờ đẹp, chờ đủ người đến tụng niệm xong mới thả. Con cá chờ lâu thì ngạt, con chim chờ lâu thì kiệt sức. Đến lúc thả ra, nó không bay nổi nữa. Lòng thành thì có, nhưng con vật thì không đợi được lòng thành của mình.

Vậy làm sao để phóng sinh cho có ích thật? Có ba điều nhỏ mà chắc.

Một là, đừng đặt hàng trước. Gặp con vật nào đang sắp bị giết, cứu con đó. Thấy ở chợ có con cá còn khỏe, mua về thả ngay. Không cần đợi rằm, không cần đợi đủ số lượng. Cứu một mạng là một mạng.

Hai là, tìm hiểu trước chỗ thả. Con này sống ở nước nào, ăn gì, có về được bầy đàn không. Không biết thì hỏi người rành, hoặc đừng thả bừa. Thả đúng chỗ còn quan trọng hơn thả nhiều.

Ba là, thả nhanh, thả lặng lẽ. Không cần phô trương, không cần giữ con vật lại để chụp hình, để làm lễ cho lâu. Nó càng sớm được tự do, nó càng có cơ hội sống.

Và còn một điều quan trọng hơn cả, mà Đại sư Liên Trì đã nói thẳng: ông không dám ép ai phải ăn chay trường. Trước hết, ông chỉ mong mọi người đừng giết hại. Nhà nào giữ giới không sát sinh, nhà đó được thiện thần che chở, tai nạn tiêu trừ, thọ mạng dài lâu, con cháu hiếu thảo.

Nghĩa là phóng sinh lớn nhất không nằm ở một buổi lễ ngày rằm. Nó nằm ở mỗi ngày mình sống: không giết con vật nào không cần giết, ăn ít thịt lại một chút, thấy con vật bị hành hạ thì can ngăn một câu, thấy con chó, con mèo hoang đói thì cho nó một bữa. Những việc nhỏ đó, làm đều mỗi ngày, còn hơn một lần thả cả trăm con rồi cả năm không nhớ gì nữa.

Trong bài văn của Đại sư Liên Trì có kể mười điều tốt của việc phóng sinh, trong đó có sống lâu, ít bệnh, tránh được tai nạn, công việc thuận lợi, lòng được an ổn. Nhưng tất cả những điều đó đều bắt đầu từ một chuyện rất đơn giản: mình thật sự muốn con vật được sống.

Cho nên, lần sau đi chùa ngày rằm, nếu muốn phóng sinh, hãy chậm lại một chút. Hỏi mình ba câu: con vật này có đang sắp chết thật không, chỗ mình thả nó có sống được không, và mình thả vì nó hay vì mình. Trả lời thật lòng ba câu đó, rồi hãy mở nắp lồng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Địa Ngục Biến Tướng Đồ — trang 37 (Pháp sư Viên Nhân: mạng sống quý nhất; Pháp sư Diệu Thiện: phóng sanh và giới sát, tùy sức mà làm)
• Địa Ngục Biến Tướng Đồ — trang 122 (Văn phổ khuyến giới sát phóng sanh, Đại sư Liên Trì: người người tham sống, vật vật tham sanh; tùy lực phóng sanh; mười công đức phóng sanh)
Bài liên quanGiúp người mà bị lợi dụng thì saoCho đi không mong báo đápThương cả người mình ghét — tập thế nào