🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Nói lời lành với người lạ: bố thí bằng ái ngữ

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Sáng nay ở hiệu thuốc, một bà cụ lóng ngóng hỏi mua thuốc ho. Bà nói chậm, hỏi đi hỏi lại. Người bán hàng trẻ gắt lên, bảo bà nghe cho kỹ, đừng hỏi nhiều. Bà cụ cúi đầu, lí nhí xin lỗi. Cả hiệu thuốc im lặng một lúc. Một câu gắt gỏng, làm cả buổi sáng của một người già trở nên tủi thân.

Cũng một câu hỏi đó, nếu người bán hàng nói nhẹ nhàng hơn một chút, thì sao? Bà ơi, thuốc này uống sau ăn, ngày hai lần, bà nhớ nhé. Chỉ một câu như vậy thôi, bà cụ đã về nhà với lòng nhẹ nhõm. Cùng một thông tin, khác nhau ở giọng nói. Giọng nói có thể làm đau, cũng có thể chữa lành.

Sách Muôn Kiếp Nhân Sinh nhắc tới bốn cách để kết nối con người với nhau. Đó là bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Bố thí là cho đi. Ái ngữ là nói lời lành, lời thương. Lợi hành là làm việc có ích cho người. Đồng sự là cùng làm, cùng sống với người. Bốn cách này đi cùng nhau, và ái ngữ đứng ngay sau bố thí. Nói lời lành cũng là một cách cho đi.

Sách Đạo Bụt Nguyên Chất kể một câu chuyện khác. Có những người nói lời không ái ngữ, mà có tính độc hại và mũi nhọn. Người nghe chán quá, bỏ đi. Lời nói như vậy không chỉ làm đau người nghe, mà còn đẩy người ta ra xa. Một cộng đồng tan rã, nhiều khi bắt đầu từ những lời nói như vậy. Không phải vì chuyện lớn, mà vì lời nói nhỏ cứa vào lòng người mỗi ngày.

Lời nói là thứ mình dùng nhiều nhất trong ngày, nhưng lại ít để ý nhất. Mình nói với người nhà, với đồng nghiệp, với người bán hàng, với người lạ. Mỗi ngày hàng trăm câu. Trong hàng trăm câu đó, có bao nhiêu câu là lời lành? Và có bao nhiêu câu là lời gắt, lời chê, lời làm đau?

Nhiều người nghĩ, mình thẳng tính, nói thật thì phải nói thẳng. Nói thẳng không sai. Nhưng thẳng mà không có thương thì thành dao. Một câu thật, nói bằng giọng thương, người ta nghe được. Cùng câu thật đó, nói bằng giọng gắt, người ta chỉ nghe thấy sự khinh thường. Người ta không nhớ mình nói gì, người ta nhớ mình đã làm họ đau như thế nào.

Ái ngữ không phải là nói ngọt, nói nịnh. Nói ngọt để lấy lòng thì không phải ái ngữ. Ái ngữ là nói thật, nhưng nói bằng lòng thương. Là khi thấy người ta sai, mình chỉ ra cái sai, mà không làm người ta mất mặt. Là khi thấy người ta chậm, mình kiên nhẫn chờ, thay vì gắt lên. Là khi thấy người ta buồn, mình nói một câu an ủi, thay vì im lặng bỏ đi.

Nói lời lành với người thân đã khó, nói lời lành với người lạ còn khó hơn. Vì với người lạ, mình không có trách nhiệm phải nhẹ nhàng. Mình nghĩ, nói một lần rồi thôi, ai nhớ ai đâu. Nhưng người lạ cũng là người. Một câu gắt của mình có thể làm hỏng cả ngày của họ. Một câu lành của mình cũng có thể cứu cả ngày của họ.

Có một người kể lại, hôm đó anh ta định bỏ việc vì bị sếp mắng. Trên đường về, anh ghé mua ổ bánh mì. Người bán bánh mì cười, nói một câu bâng quơ: trời nóng quá, anh uống thêm ly nước mía cho mát. Chỉ một câu như vậy, anh ta bỗng thấy lòng dịu lại. Anh ta về nhà, ngủ một giấc, sáng hôm sau đi làm lại. Một câu nói của người lạ, cứu được một quyết định vội vàng.

Dĩ nhiên, không phải câu nói nào cũng có sức mạnh như vậy. Nhưng mình không biết câu nào của mình sẽ là câu cứu người. Vì vậy, cách chắc chắn nhất là nói lành với tất cả mọi người, mọi lúc có thể. Không phải vì mình là thánh. Mà vì mình không biết người đối diện đang chịu đựng điều gì.

Tập ái ngữ bắt đầu từ việc chậm lại một giây trước khi nói. Khi cơn giận bốc lên, đừng nói ngay. Hít một hơi, rồi hãy nói. Một giây đó đủ để mình chọn lại từ ngữ. Thay vì nói, sao anh dốt thế, thì nói, để tôi chỉ lại cho anh. Thay vì nói, bà hỏi hoài vậy, thì nói, bà cứ hỏi, tôi nói lại cho bà nghe. Cùng một ý, khác nhau ở lòng thương.

Cũng nên tập nói lời cảm ơn và lời khen đúng lúc. Cảm ơn người giữ cửa, cảm ơn người bưng cơm, cảm ơn người lái xe. Khen một việc làm tốt, dù nhỏ. Những lời này không tốn tiền, không mất thời gian. Nhưng chúng làm cho không khí quanh mình ấm lên. Người được khen làm việc hăng hái hơn. Người được cảm ơn sống tử tế hơn.

Bố thí bằng tiền thì phải có tiền mới cho được. Bố thí bằng lời lành thì ai cũng cho được, lúc nào cũng cho được. Người nghèo nhất cũng có thể cho đi một lời lành. Và lời lành đó, nhiều khi quý hơn tiền. Vì tiền giúp người ta qua một bữa, còn lời lành giúp người ta qua một cơn buồn.

Hôm nay, khi gặp người lạ, hãy thử nói một câu lành. Một câu chào buổi sáng, một câu cảm ơn, một câu chỉ đường tận tình. Nói xong rồi thôi, đừng chờ người ta đáp lại. Lời lành đã ra khỏi miệng mình, thì nó đã là bố thí rồi. Và người cho đi lời lành, chính là người nhận được lòng nhẹ nhõm đầu tiên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Muôn Kiếp Nhân Sinh — trang 253
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 21
Bài liên quanThương người lầm lỗi: từ bi với người đã saiCho đi mà không kể côngVui với cái lành của người khác