🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Lấy đức báo oán: tha thứ cho người từng làm mình đau

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Chị Lan có một người bạn thân từ hồi còn đi học. Hai người chơi với nhau hơn hai mươi năm. Năm ngoái, người bạn ấy rủ chị hùn vốn mở quán. Chị tin bạn, đưa cho bạn một số tiền lớn. Ba tháng sau, người bạn biến mất cùng số tiền đó. Điện thoại không liên lạc được. Nhà cửa đã bán. Chị Lan mất tiền. Nhưng mất tiền chưa phải là điều đau nhất. Điều đau nhất là bị chính người mình tin nhất lừa dối.

Mấy tháng sau đó, chị Lan không ngủ được. Đêm nào chị cũng nằm nghĩ về chuyện đó. Chị nghĩ ra đủ cách để trả đũa. Chị muốn tìm ra người bạn ấy, muốn làm cho người ấy phải trả giá. Chị kể chuyện này cho ai cũng được an ủi. Nhưng an ủi xong, chị vẫn giận. Cơn giận như một hòn than nóng chị cứ cầm mãi trong tay. Chị muốn ném nó vào người khác. Nhưng người bỏng trước tiên lại là chính chị.

Trong sách Cái Dũng Của Thánh Nhân, cụ Nguyễn Duy Cần có ghi lại một câu của Đức Phật. Lấy oán báo oán thì oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán thì oán ấy tiêu tan. Câu nói này ngắn gọn nhưng chứa cả một triết lý sống. Oán thù giống như một sợi dây. Mình càng kéo thì nó càng siết chặt. Mình trả thù người ta một lần, người ta trả thù lại mình một lần nữa. Cứ như vậy, oán chồng lên oán, không bao giờ dứt.

Ngay sau câu đó, sách còn ghi lời của Mạnh Tử. Ông dạy rằng ta nên coi những sự ngang ngược phạm đến ta như chiếc thuyền không lỡ đâm phải ta. Như cơn gió dữ lỡ tạt nhằm ta. Thuyền đâm vào mình, mình có giận chiếc thuyền không? Gió tạt vào mặt mình, mình có oán cơn gió không? Người làm mình đau cũng vậy. Có khi họ làm vậy không phải vì họ ghét mình. Mà vì họ đang khổ. Vì họ đang tham. Vì họ đang mê muội. Hiểu được như vậy, cơn giận trong lòng mình sẽ nhẹ đi một nửa.

Tha thứ không có nghĩa là quên. Tha thứ cũng không có nghĩa là người kia không sai. Người bạn của chị Lan đã sai. Rất sai. Tha thứ không làm cho cái sai đó biến mất. Tha thứ chỉ làm một việc: cởi trói cho chính mình. Khi mình còn giận, mình còn bị trói vào người đó. Mình nghĩ về họ mỗi ngày. Mình sống trong quá khứ mỗi đêm. Người đó đã lấy tiền của mình rồi bỏ đi. Nhưng mình lại tự nguyện làm tù nhân của họ bằng cơn giận của chính mình.

Chị Lan mất gần một năm mới hiểu ra điều này. Chị kể rằng có một đêm, chị đang nằm trằn trọc thì chợt nghĩ: người bạn ấy bây giờ đang ở đâu? Có thể đang trốn chui trốn nhủi. Có thể đang sống trong sợ hãi. Có thể đang ân hận nhưng không dám quay lại. Tự dưng chị thấy tội nghiệp người đó. Không phải chị tha thứ vì người đó xứng đáng được tha thứ. Mà vì chị xứng đáng được bình yên.

Tha thứ không đồng nghĩa với việc để người ta lừa mình lần nữa. Đây là điều nhiều người nhầm lẫn. Họ nghĩ tha thứ là phải làm hòa, phải chơi lại với nhau như chưa có chuyện gì. Không phải vậy. Tha thứ là buông cơn giận trong lòng. Còn việc có tiếp tục quan hệ hay không là chuyện khác. Chị Lan có thể tha thứ cho bạn mình. Nhưng chị không bao giờ hùn vốn với người đó nữa. Đó không phải là oán thù. Đó là trí tuệ. Thương người mà vẫn biết giữ ranh giới cho mình.

Muốn tha thứ, trước hết phải nhìn thẳng vào cơn giận của mình. Đừng chối bỏ nó. Đừng giả vờ như mình không giận. Cơn giận là thật. Nỗi đau là thật. Hãy thừa nhận nó. Rồi từ từ đặt câu hỏi: cơn giận này đang làm gì với mình? Nó có giúp mình lấy lại tiền không? Nó có giúp mình ngủ ngon không? Nó có giúp mình sống tốt hơn không? Câu trả lời thường là không. Cơn giận chỉ làm mình khổ thêm.

Bước tiếp theo là thử đặt mình vào vị trí của người kia. Không phải để biện hộ cho họ. Mà để hiểu họ. Người bạn của chị Lan có thể đang nợ nần chồng chất. Có thể đang bị ai đó ép buộc. Có thể lòng tham nhất thời đã thắng. Hiểu không có nghĩa là đồng ý. Hiểu chỉ giúp mình thấy rằng người đó cũng là một con người đang khổ, chứ không phải một con quỷ.

Cuối cùng, hãy tha thứ bằng hành động nhỏ. Không cần phải gọi điện cho người đó và nói "tôi tha thứ cho bạn". Có khi không cần gặp lại họ nữa. Tha thứ có thể bắt đầu từ việc ngừng kể chuyện đó với mọi người. Ngừng nghĩ về nó trước khi ngủ. Dành thời gian đó để làm một việc khác có ích hơn. Chị Lan bắt đầu đi bộ mỗi tối. Chị trồng thêm mấy chậu hoa ngoài sân. Chị nhận dạy kèm cho mấy đứa trẻ trong xóm. Dần dần, chuyện cũ không còn chiếm hết đầu óc chị nữa.

Một năm sau, chị Lan gặp lại người bạn cũ trong một lần đi chợ. Người bạn gầy đi nhiều, tóc bạc hơn. Hai người nhìn nhau một lúc. Chị Lan gật đầu chào trước. Không nói gì thêm. Chỉ một cái gật đầu. Nhưng cái gật đầu đó đã nói lên tất cả: tôi không còn giận bạn nữa. Tôi đã buông rồi.

Lấy đức báo oán không phải là yếu đuối. Người yếu đuối là người để cơn giận điều khiển mình cả đời. Người mạnh mẽ là người dám buông cơn giận xuống để sống tiếp. Oán thù chỉ tiêu tan khi có một người chịu dừng lại trước. Và người dừng lại trước chính là người được tự do trước.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — lấy đức báo oán, tr. 70
Bài liên quanTùy duyên giúp người: gặp đâu giúp đó, không đợi dịp lớnCứu giúp người nghèo trong xóm: một bát cơm, một manh áoGiúp người làm thiện thành công: niềm vui tùy hỷ