🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Tùy duyên giúp người: gặp đâu giúp đó, không đợi dịp lớn

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Anh Minh hay nói với bạn bè một câu: "Đợi khi nào tao giàu, tao sẽ làm từ thiện lớn." Anh nói câu đó đã mười năm. Mười năm qua, anh vẫn chưa giàu. Và anh vẫn chưa làm từ thiện lần nào. Trong khi đó, ngay trong xóm anh, bà cụ Tư tám mươi tuổi mỗi ngày vẫn phải tự xách nước từ đầu ngõ về nhà. Anh đi ngang qua bà cụ mỗi sáng. Anh chào bà một câu rồi đi tiếp. Anh không nghĩ rằng xách giúp bà cụ một xô nước cũng là làm từ thiện.

Nhiều người trong chúng ta cũng giống anh Minh. Chúng ta nghĩ việc thiện phải là việc lớn. Phải xây trường, xây cầu, cho tiền tỷ. Phải đợi có dịp lớn, có tiền nhiều, có thời gian rảnh. Nhưng trong lúc chờ đợi, chúng ta bỏ qua hàng trăm dịp nhỏ ngay trước mắt mình. Một bà cụ cần xách đồ. Một đứa trẻ cần chỉ đường. Một người bạn cần một lời động viên. Những việc ấy nhỏ đến mức chúng ta không coi đó là việc thiện.

Trong sách Liễu Phàm Tứ Huấn có một đoạn dạy rất rõ về điều này. Sách viết: tùy lúc gặp duyên lành cứu giúp người, hay tùy hỷ công đức mà hành thiện. Nghĩa là cứ gặp duyên lành thì giúp người. Gặp đâu giúp đó. Không cần chọn lựa. Không cần đợi dịp. Việc thiện có rất nhiều loại. Sách kể ra mười loại. Thứ nhất là trợ giúp người cùng làm thiện. Thứ hai là giữ lòng kính mến người. Thứ ba là thành toàn việc thiện của người. Thứ tư là khuyến khích người làm thiện. Thứ năm là cứu người gặp nguy khốn. Thứ sáu là kiến thiết, tu bổ những thứ có lợi ích lớn. Thứ bảy là xả tài làm phúc.

Mười loại việc thiện ấy nghe có vẻ to tát. Nhưng thật ra, tất cả đều có thể bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong đời thường. Trợ giúp người cùng làm thiện có thể chỉ là phụ bạn mình một tay khi bạn ấy đang làm việc tốt. Một người bạn mở lớp dạy miễn phí cho trẻ em nghèo. Mình không dạy được thì mình phụ dọn bàn ghế, pha trà, đón trẻ. Đó đã là trợ giúp người cùng làm thiện.

Giữ lòng kính mến người có nghĩa là luôn nhìn người khác bằng con mắt tôn trọng. Không khinh thường người nghèo. Không coi rẻ người làm nghề thấp. Người quét rác ngoài đường cũng đáng được kính trọng như người ngồi trong văn phòng. Một cái gật đầu chào, một nụ cười, một câu cảm ơn — đó là cách giữ lòng kính mến người trong đời thường.

Thành toàn việc thiện của người có nghĩa là giúp người khác làm trọn việc tốt của họ. Một người muốn hiến máu nhưng sợ kim tiêm. Mình đi cùng họ, ngồi bên cạnh động viên. Một người muốn cai rượu nhưng cứ bỏ dở giữa chừng. Mình không chê cười họ. Mình khích lệ họ thử lại lần nữa. Việc thiện của họ thành được một phần cũng có công của mình trong đó.

Khuyến khích người làm thiện còn đơn giản hơn nữa. Thấy ai làm việc tốt, mình khen một câu. Thấy đứa trẻ nhặt rác bỏ vào thùng, mình khen nó ngoan. Thấy người hàng xóm giúp đỡ người khác, mình nói với họ rằng việc họ làm rất đáng quý. Một lời khen đúng lúc có thể làm người ta vui cả ngày. Và làm người ta muốn làm thêm nhiều việc tốt nữa.

Cứu người gặp nguy khốn không nhất thiết phải là cứu người đuối nước hay lao vào đám cháy. Trong đời thường, nguy khốn có nhiều dạng. Một người bị tai nạn ngoài đường cần gọi cấp cứu. Một người già bị ngã trong nhà không ai hay. Một người bạn đang buồn đến mức muốn bỏ tất cả. Những lúc ấy, mình có mặt kịp thời đã là cứu người.

Kiến thiết, tu bổ những thứ có lợi ích lớn nghe thì to tát. Nhưng trong xóm, con đường bị ổ gà, cái đèn đường bị hỏng, cái ghế đá trong công viên bị gãy — những thứ ấy cũng là của chung. Mình góp một ít tiền, góp một ít công để sửa lại. Đó cũng là kiến thiết, tu bổ có lợi ích lớn. Lợi ích lớn không nằm ở quy mô. Mà nằm ở số người được hưởng.

Xả tài làm phúc là cho đi tiền của. Nhưng không nhất thiết phải nhiều. Một bát cơm cho người đói. Một manh áo cho người rét. Một ít tiền lẻ cho người ăn xin. Cho đi bao nhiêu không quan trọng bằng cái tâm khi cho. Cho ít mà thật lòng còn quý hơn cho nhiều mà miễn cưỡng.

Anh Minh sau này đã thay đổi. Không phải vì anh giàu lên. Mà vì một buổi sáng, anh thấy bà cụ Tư trượt chân ngã ở đầu ngõ. Anh chạy tới đỡ bà dậy. Bà cụ nắm tay anh và nói: "Cảm ơn cháu. Cháu tốt bụng quá." Câu nói đơn giản ấy làm anh suy nghĩ cả ngày. Anh chợt nhận ra rằng việc thiện không cần đợi giàu. Việc thiện chỉ cần một đôi tay sẵn sàng giúp đỡ và một tấm lòng chịu mở ra.

Từ hôm đó, anh Minh bắt đầu giúp bà cụ Tư xách nước mỗi sáng. Việc nhỏ như vậy thôi. Nhưng bà cụ vui. Anh cũng vui. Rồi anh bắt đầu để ý hơn đến những người xung quanh. Ai cần giúp, anh giúp. Không cần đợi dịp lớn. Không cần đợi mình giàu. Gặp đâu giúp đó. Đó chính là ý nghĩa của hai chữ tùy duyên.

Việc thiện giống như hạt giống. Gieo một hạt nhỏ hôm nay, mai này có thể thành một cây lớn. Nhưng nếu cứ đợi đến khi có cả một cánh đồng mới chịu gieo, thì có khi cả đời mình chẳng gieo được hạt nào. Tùy duyên giúp người — gặp đâu giúp đó, không đợi dịp lớn. Đó là cách sống thiện đơn giản nhất mà ai cũng làm được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Liễu Phàm Tứ Huấn — tùy duyên tu thập thiện, tr. 34
Bài liên quanCứu giúp người nghèo trong xóm: một bát cơm, một manh áoGiúp người làm thiện thành công: niềm vui tùy hỷTrấn an người đang sợ: vô úy thí trong đời thường