Có những người mẹ, một mình nuôi con. Không phải vì họ chọn một mình. Mà vì đời đẩy họ vào thế một mình. Chồng mất sớm, chồng bỏ đi, hoặc chồng còn đó mà như không. Họ vừa làm cha, vừa làm mẹ. Sáng đi làm, chiều đón con, tối nấu cơm, dạy con học, dỗ con ngủ. Một đôi vai, gánh hai vai trò. Người ngoài nhìn vào, thấy họ vẫn cười, vẫn đi làm đều, vẫn nuôi con khôn lớn. Nhưng ít ai biết, có những đêm, họ ngồi một mình, mệt đến mức không khóc nổi. Hôm nay, chúng ta nói về người mẹ nuôi con một mình. Và cách thương họ cho đúng.
Kinh Từ Bi có một hình ảnh rất đẹp, được nhắc đi nhắc lại trong đạo Phật: Cũng như người mẹ hiền hết lòng bảo bọc đứa con duy nhất của mình, dầu có phải hiểm nguy đến tánh mạng đi nữa, cùng thế ấy, ta hãy luyện tâm Từ vô lượng vô biên, bao trùm tất cả chúng sanh. Người mẹ thương con, là hình mẫu của lòng từ bi. Vì tình mẹ thương con là tình thương không điều kiện, không tính toán, không đòi trả lại.
Nhưng có một điều, ít ai nói ra: người mẹ nuôi con một mình, họ thương con bằng tất cả những gì họ có. Còn ai thương họ? Họ cho đi mỗi ngày, mà ít ai cho lại họ một chút gì. Họ là người cho, không phải người nhận. Lâu ngày, họ cũng cạn. Cạn sức, cạn tiền, cạn cả niềm tin. Không phải vì họ yếu. Mà vì không ai có thể cho mãi mà không được nhận lại một chút gì.
Thương người mẹ nuôi con một mình, không cần phải làm gì lớn. Chỉ cần bốn điều nhỏ.
Thứ nhất, đỡ một tay, đừng chỉ khen. Nhiều người gặp mẹ đơn thân, hay khen: chị giỏi quá, một mình nuôi con khôn lớn. Khen thì tốt, nhưng khen không nấu được bữa cơm, không đón được đứa trẻ. Đỡ một tay mới là thương thật. Đón giúp đứa nhỏ một hôm. Nấu giúp một bữa cơm. Cho mượn ít tiền lúc con ốm. Một bàn tay đỡ lúc khó khăn, quý hơn trăm lời khen.
Thứ hai, đừng hỏi những câu làm đau. Sao chồng bỏ? Sao không lấy chồng khác? Sao không gửi con về quê? Những câu hỏi ấy, người ta nghe hàng trăm lần rồi. Mỗi lần nghe, là một lần bị nhắc lại nỗi đau của mình. Thương nhau, đừng tò mò chuyện riêng của người ta. Hãy hỏi những câu có ích: dạo này con khỏe không? Có cần giúp gì không? Chị ăn cơm chưa? Những câu hỏi ấy, nghe nhỏ, mà ấm.
Thứ ba, đừng thương hại, hãy tôn trọng. Người mẹ nuôi con một mình không cần ai thương hại. Họ cần được nhìn như một người bình thường, đang làm một việc phi thường. Đừng nhìn họ bằng ánh mắt tội nghiệp. Đừng nói sau lưng họ những lời bàn tán. Hãy nhìn họ bằng ánh mắt bình đẳng: đây là một người mẹ, đang nuôi con, như bao người mẹ khác. Chỉ khác là, họ làm một mình. Tôn trọng, chính là thương.
Thứ tư, thương đứa trẻ, nhưng đừng quên người mẹ. Nhiều người thấy đứa trẻ thiếu cha, thì thương đứa trẻ, cho quà, cho tiền, cho quần áo. Nhưng ít ai nhớ, người mẹ cũng đang thiếu. Thiếu giấc ngủ, thiếu thời gian cho mình, thiếu một người để chia sẻ. Thương đứa trẻ là đúng. Nhưng thương luôn cả người mẹ, mới là thương trọn vẹn. Một bữa cơm nấu cho cả hai mẹ con. Một buổi chiều trông con để mẹ đi chợ. Một lời hỏi thăm mẹ, không chỉ hỏi con. Những việc ấy, mẹ nhớ mãi.
Hòa thượng Thích Thanh Từ dạy: Từ là ban vui, Bi là cứu khổ. Ban vui cứu khổ cho người gọi là từ bi. Với người mẹ nuôi con một mình, ban vui có khi chỉ là một buổi chiều được nghỉ ngơi. Cứu khổ có khi chỉ là một bữa cơm có người nấu giúp. Không cần phải đợi đến khi mình có nhiều tiền mới giúp. Chỉ cần mình có một chút thời gian, một chút lòng, là đã giúp được rồi.
Ngài còn dạy: mới tập từ bi phải phát xuất từ gần lan dần ra xa. Người mẹ đơn thân ấy, có thể là hàng xóm của mình, là đồng nghiệp của mình, là người bán hàng mình gặp mỗi ngày. Không cần đi đâu xa để tìm người khổ. Người khổ ở ngay bên cạnh mình. Chỉ cần mình chịu nhìn thấy.
Ngày nay, nếu quanh mình có một người mẹ đang một mình nuôi con, xin hãy dừng lại một chút. Đừng chỉ khen họ giỏi. Hãy đỡ họ một tay. Đừng hỏi họ những câu làm đau. Hãy hỏi họ cần gì. Đừng thương hại họ. Hãy tôn trọng họ. Vì người mẹ ấy, như lời Kinh Từ Bi, đang hết lòng bảo bọc đứa con duy nhất của mình, dầu có phải hiểm nguy đến tánh mạng. Họ đã cho đi tất cả. Họ xứng đáng được nhận lại một chút. Một bàn tay đỡ, một bữa cơm, một lời hỏi thăm. Nhỏ thôi. Nhưng với một người đang gánh một mình, nhỏ ấy là cả một trời thương.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư