🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Một bữa cơm chia đôi

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Bữa cơm tối nhà tôi thường có bốn người. Một hôm mẹ tôi nấu nồi canh hơi nhiều, bà bảo: "Ăn không hết, để mai hâm lại." Bố tôi ngồi nhìn nồi canh, rồi nói: "Hay là múc một bát mang sang cho bà Tư bên cạnh. Bà ấy ở một mình, tối nào cũng ăn cơm nguội." Chỉ một bát canh. Không có gì to tát. Nhưng tối hôm ấy, bà Tư gõ cửa nhà tôi, tay cầm mấy quả ổi, miệng cười: "Canh ngon quá, bà cho tôi xin công thức." Từ hôm đó, hai nhà hay qua lại với nhau hơn. Một bát canh, hóa ra mở được một cánh cửa.

Tôi kể chuyện này không phải để khoe nhà tôi tốt. Tôi kể vì nó làm tôi nhớ đến một lời Phật dạy về hạnh bố thí. Trong một bài pháp, Đức Phật dạy rằng, cúng dường chỗ ăn, chỗ ở cho chư Tăng là tạo nhiều công đức. Chỗ ăn, chỗ ở, nghe qua tưởng là chuyện của chùa, của người tu. Nhưng nghĩ rộng ra, chỗ ăn chính là bữa cơm. Bố thí chỗ ăn, chính là chia sẻ bữa cơm của mình cho người khác. Không cần phải là mâm cao cỗ đầy. Chỉ cần là phần cơm mình đang có, chia ra một nửa, thì đã là bố thí rồi.

Nhiều người nghĩ bố thí phải đợi đến khi mình giàu. Đợi có tiền dư, đợi có nhà to, đợi có dịp lớn. Nhưng bữa cơm thì ngày nào cũng có. Cơm thì nhà nào cũng nấu. Nếu bố thí bắt đầu từ mâm cơm nhà mình, thì ngày nào mình cũng có cơ hội cho đi. Không cần đợi. Không cần chuẩn bị. Chỉ cần lúc dọn cơm, nhớ thêm một đôi đũa, thêm một cái bát. Thế thôi.

Có một gia đình tôi quen, kinh tế cũng không dư dả gì. Hai vợ chồng làm công nhân, nuôi hai đứa con. Nhưng nhà họ có một thói quen đẹp: bữa nào nấu món ngon, họ cũng múc một phần mang sang cho cụ già neo đơn cuối hẻm. Hỏi sao họ làm vậy, chị vợ bảo: "Nhà mình ăn cũng chỉ có thế. Thêm một người ăn thì mỗi người bớt đi một miếng, nhưng vui hơn. Ăn một mình, món ngon cũng nhạt." Câu nói ấy làm tôi nghĩ mãi. Đúng là ăn một mình, món ngon cũng nhạt. Bữa cơm không chỉ để no bụng. Bữa cơm còn để người ta thấy mình không cô đơn.

Người già neo đơn sợ nhất không phải là đói. Đói thì một bữa cơm là xong. Người ta sợ nhất là cảm giác bị quên lãng. Cả ngày không ai gọi tên mình. Cả tối không ai ngồi ăn cùng mình. Một bát canh mang sang, không chỉ là thức ăn. Nó là một lời nhắn: vẫn có người nhớ đến bà. Vẫn có người nghĩ đến bà lúc dọn cơm. Với người già, lời nhắn ấy quý hơn cả bát canh.

Trong sách Phật, bố thí được chia ra nhiều loại. Có tài thí, là cho tiền của, thức ăn. Có pháp thí, là cho lời hay, lẽ phải. Có vô úy thí, là cho người ta sự bình an, hết sợ hãi. Một bữa cơm chia đôi, nhìn thì chỉ là tài thí. Nhưng thật ra nó có cả ba. Bát canh là tài thí. Câu chuyện trò lúc đưa cơm là pháp thí, là lời ấm áp. Và sự hiện diện của mình, cái cảm giác có người nhớ đến, chính là vô úy thí, làm người ta bớt sợ cô đơn.

Có người hỏi: nhà mình còn thiếu, chia đi thì mình ăn gì? Câu hỏi ấy thật lòng, và đáng được trả lời thật lòng. Chia sẻ không có nghĩa là mình phải nhịn đói. Bố thí đúng cách không làm mình kiệt quệ. Nếu nồi cơm chỉ đủ cho nhà mình, thì chia một bát nhỏ cũng là chia. Nếu mình chỉ có hai cái bánh, bẻ một nửa cho người khác, thì mình vẫn còn một nửa. Cái quý không nằm ở số lượng. Cái quý nằm ở chỗ: trong lúc mình cũng cần, mình vẫn nhớ đến người khác đang cần hơn.

Tôi nhớ có lần đi chợ, thấy một chị bán rau ngồi gói ghém mấy mớ rau héo. Chị bảo, rau này không bán được nữa, mang về nấu canh. Rồi chị lấy một mớ rau còn tươi, bỏ vào túi của một bà cụ ăn xin đi ngang. Bà cụ cảm ơn rối rít. Chị cười: "Rau nhà trồng, có gì đâu." Chị không giàu. Chị chỉ có rau. Nhưng chị cho đi từ chính thứ mình đang có, ngay lúc mình đang có. Đó là bố thí đẹp nhất. Không đợi dư. Không đợi giàu. Cho từ những gì mình đang có.

Bữa cơm chia đôi còn dạy mình một điều nữa: đừng cho đi bằng đồ thừa. Có người hay nghĩ, thức ăn thừa thì cho người nghèo. Nghe thì có lý, nhưng thật ra nó làm người nhận tủi thân. Người ta nhận ra ngay, đây là đồ mình không ăn nữa mới cho. Bố thí mà làm người ta tủi thân, thì phước giảm đi một nửa. Cho đi, nên cho phần ngon, phần lành, phần mình cũng muốn ăn. Múc bát canh ngon nhất mang sang, chứ không phải múc phần cặn dưới đáy nồi. Cái tâm ấy, người nhận cảm được ngay, dù mình không nói ra.

Tối nay, khi dọn cơm, bạn hãy thử nhìn quanh mâm cơm nhà mình. Có món nào nhiều quá, ăn không hết không? Có người hàng xóm nào đang ăn một mình không? Có cụ già nào cuối hẻm đang ăn cơm nguội không? Nếu có, múc một bát mang sang. Không cần nói gì nhiều. Chỉ cần gõ cửa, đưa bát canh, cười một cái. Bạn sẽ thấy, bữa cơm nhà mình hôm ấy ngon hơn hẳn. Vì nó không chỉ nuôi no bốn người. Nó còn nuôi ấm một người nữa. Và người ấy, biết đâu, đang chờ đúng bát canh này từ lâu lắm rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lịch sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Gia Tuệ) — trang 1 (Trong một bài pháp nói về hạnh bố thí, Đức Phật đã dạy rằng, cúng dường chỗ ăn, chỗ ở cho chư Tăng là tạo nhiều công đức)
• Bố Thí Ba-la-mật (Tỳ khưu Chánh Minh) — trang 1 (pháp bố thí là phương thuốc thiết thực để xoa dịu những nỗi khổ thiếu thốn)
Bài liên quanKhi lòng tốt bị chê là dạiMột lời xin lỗi muộnTừ bi với chính nỗi sợ của mình