Trong xóm tôi có một bác làm nghề khiêng quan tài. Bác làm nghề này hơn ba mươi năm. Người ta gặp bác ngoài đường thì ít chào hỏi, có người còn tránh đi đường khác. Nhà có đám cưới thì không mời bác, sợ xui. Trẻ con thấy bác thì bảo nhau bác ấy làm nghề chết chóc. Bác nghe hết, nhưng vẫn cười, vẫn làm việc của mình, lặng lẽ như cái bóng.
Nghề tang lễ là một nghề lạ. Ai cũng cần đến, nhưng ít ai muốn nhắc đến. Người mất cần có người tắm rửa, khâm liệm, đưa tiễn tử tế. Người nhà đang đau buồn cần có người lo liệu mọi việc, để họ chỉ còn việc khóc thương người thân. Nhưng những người làm việc ấy thì bị xem là xui xẻo, bị xa lánh, bị kiêng kỵ.
Có bao giờ bạn nghĩ, nếu không có những người làm nghề này, thì người mất sẽ ra sao? Ai sẽ tắm rửa cho họ lần cuối? Ai sẽ khiêng họ đi đoạn đường cuối cùng? Ai sẽ đào huyệt, lấp đất, thắp nén nhang? Những việc ấy không ai muốn làm, nhưng phải có người làm. Người làm nghề tang lễ, chính là người gánh lấy những việc mà cả xã hội đều tránh.
Kinh dạy rằng đời người có sinh, già, bệnh, chết. Bốn chặng ấy không chừa một ai. Giàu hay nghèo, sang hay hèn, rồi cũng phải đi qua cửa tử. Người làm nghề tang lễ là người đứng ngay ở cửa ấy mỗi ngày, chứng kiến bao nhiêu cuộc chia ly, bao nhiêu nước mắt. Họ hiểu vô thường hơn ai hết, vì họ thấy nó bằng mắt, bằng tay, mỗi ngày.
Vậy mà họ lại là người ít được thương nhất. Đám cưới không mời, đám giỗ không gọi, gặp nhau ngoài chợ thì người ta lảng đi. Có người còn dặn con cái đừng chơi với con của bác khiêng quan tài. Đứa trẻ có tội gì đâu? Cha nó làm nghề đưa tiễn người mất, đó là một nghề lương thiện, giúp đời, sao lại phải xấu hổ?
Thương người làm nghề tang lễ, bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Gặp bác khiêng quan tài ngoài đường, chào bác một câu như chào mọi người. Nhà có đám tang, nói một câu cảm ơn với những người lo việc, thay vì xem đó là chuyện đương nhiên. Mời bác một ly nước, một bữa cơm, như mời bất cứ người lao động nào khác.
Tôi từng thấy một gia đình làm khác. Nhà họ có người mất, đội khiêng quan tài làm việc từ sáng đến tối. Trước khi họ về, gia chủ dúi vào tay mỗi người một phong bì, cúi đầu cảm ơn từng người một. Người đội trưởng bảo, làm nghề này bao nhiêu năm, ít khi được cảm ơn như vậy. Hôm đó ông về nhà, kể với vợ con, giọng đầy tự hào. Một câu cảm ơn, với người làm nghề bị xa lánh, quý giá biết bao.
Còn nữa, người làm nghề tang lễ cũng là con người, cũng có lúc mệt mỏi, cũng có lúc buồn. Họ chứng kiến nhiều cái chết, nhiều nỗi đau, lòng họ cũng nặng trĩu. Nhưng họ không có ai để chia sẻ, vì người ta tránh nhắc đến cái chết, tránh nhắc đến nghề của họ. Nếu bạn quen một người làm nghề này, thỉnh thoảng hỏi thăm họ một câu: dạo này bác có khỏe không, công việc có vất vả lắm không. Chỉ một câu thôi, cũng đủ làm ấm lòng người.
Có người kiêng kỵ, bảo gần người làm nghề tang lễ thì xui. Nhưng xui hay may không nằm ở nghề nghiệp của người khác. Nó nằm ở cách mình sống, cách mình đối xử với nhau. Xa lánh một người lương thiện chỉ vì nghề của họ, đó mới là điều không may: mình đã đánh mất lòng từ bi của chính mình.
Sinh, già, bệnh, chết là con đường ai cũng phải đi. Hôm nay mình còn khỏe, mình đi đám cưới, mình vui chơi. Ngày mai, mình cũng sẽ cần đến những bàn tay đưa tiễn mình đoạn đường cuối. Những bàn tay ấy, hôm nay đang bị mình xa lánh. Nghĩ như vậy, có phải mình nên thương họ nhiều hơn không?
Lần sau, nếu bạn gặp một người làm nghề tang lễ, đừng tránh đi. Chào họ một câu. Nếu nhà có việc hiếu, cảm ơn họ một câu. Một câu chào, một câu cảm ơn, không tốn gì cả. Nhưng với người đã quen bị xa lánh, đó là cả một sự ấm áp. Từ bi nơi cửa tử, chính là như vậy: thương người đưa tiễn, để người ra đi được tiễn đưa trong thương yêu, và người ở lại cũng được an ủi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư