Góc vỉa hè gần ngã ba có một tiệm cắt tóc nhỏ. Không biển hiệu lớn. Chỉ có cái ghế cũ, cái gương soi đã mờ ở góc, và cái hộp đồ nghề đặt trên ghế nhựa. Ông Sáu cắt tóc ở đó mười mấy năm. Khách của ông phần lớn là người lao động quanh vùng. Xe ôm, thợ hồ, người bán hàng rong. Tóc cắt xong trả mười lăm nghìn. Ai không có tiền, ông cắt cho thiếu. Mai trả cũng được.
Có người đi ngang nhìn ông bằng ánh mắt hơi khinh. Cắt tóc vỉa hè thì có gì sang. Tay nghề thì sao bằng tiệm lớn. Nhưng khách quen của ông không nghĩ vậy. Ông cắt tóc gọn gàng, nói chuyện vui vẻ, biết tên từng người khách. Ai đau lưng, ông kê gối cho ngồi thoải mái. Ai vội, ông cắt nhanh mà vẫn cẩn thận.
Thương người làm nghề bị coi thường bắt đầu từ cách mình nhìn họ. Mình nhìn người thợ cắt tóc vỉa hè bằng mắt soi mói, mình sẽ chỉ thấy cái ghế cũ, cái gương mờ. Mình nhìn bằng mắt thương, mình sẽ thấy một người đàn ông nuôi sống gia đình bằng đôi tay của mình, mười mấy năm không bỏ nghề.
Kinh sách có dạy: chớ nhìn lỗi người khác. Câu này nghe thì dễ, làm thì khó. Vì thói quen của mình là nhìn người ta trước, nhìn mình sau. Thấy người thợ tóc ngồi vỉa hè thì chê. Thấy người bán vé số thì thương hại. Thấy người làm nghề tay chân thì nghĩ mình hơn họ. Cái nhìn đó, nếu không sửa, sẽ làm mình xa người ta dần.
Ngồi xuống ghế cắt tóc của ông Sáu là một cách sửa cái nhìn đó. Mình ngồi xuống, ngang tầm với ông. Mình để ông cắt tóc cho mình. Mình trả tiền đàng hoàng, nói một câu cảm ơn. Việc nhỏ như vậy thôi mà đủ để ông thấy nghề của mình được tôn trọng. Người ta không cần mình khen nhiều. Người ta chỉ cần mình không coi thường.
Có anh xe ôm kể: "Tôi cắt tóc chỗ ông Sáu mười năm rồi. Tiệm lớn có máy lạnh, ghế đẹp. Nhưng ngồi đó tôi thấy mình nhỏ bé. Còn ngồi chỗ ông Sáu, tôi thấy mình là khách. Ông hỏi tôi chạy xe có mệt không, con tôi học hành thế nào. Cắt tóc mà như ngồi chơi với bạn." Một tiệm cắt tóc vỉa hè mà làm được như vậy, có gì mà coi thường.
Từ bi bắt đầu từ cách mình ngồi xuống. Ngồi xuống ngang với người ta, thay vì đứng trên mà nhìn xuống. Ngồi xuống để nghe người ta nói, thay vì phán xét từ xa. Cái ghế nhựa thấp của ông Sáu dạy mình một bài học: muốn thương người, trước hết phải hạ mình xuống bằng người ta.
Lần sau đi ngang góc vỉa hè đó, mình thử ngồi xuống cắt tóc một lần. Không cần làm gì nhiều. Ngồi, cắt, trả tiền, cảm ơn. Rồi đi. Nhưng trong lòng mình, có cái gì đó đã khác. Mình vừa học được cách nhìn một con người bằng mắt thương. Và ông Sáu vừa có thêm một người khách coi trọng nghề của ông. Thương nhau, có khi chỉ bắt đầu từ một lần ngồi xuống như vậy.
Ông Sáu có một đứa cháu họ từ quê lên, xin học nghề cắt tóc. Ông dạy nó từng chút. Cách cầm kéo. Cách chải tóc. Cách nói chuyện với khách. Ông dặn: "Cắt tóc không khó. Khó là làm cho khách thấy mình được tôn trọng. Người ta ngồi xuống ghế của mình, là người ta tin mình. Đừng làm mất lòng tin đó." Đứa cháu nghe lời, học chăm. Giờ nó cắt tóc phụ ông, khách cũng khen. Một tiệm cắt tóc vỉa hè nhỏ, mà có người truyền nghề, có người giữ nghề, thì cái ghế cũ đó không hề tầm thường. Nó là cả một đời người. Ngồi xuống đó cắt tóc, mình không chỉ cắt tóc. Mình đang tôn trọng một đời người. Thương nhau từ những điều giản dị như thế, lòng người mới gần nhau hơn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư