🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người say rượu gây chuyện ngoài đường: thương mà vẫn giữ khoảng cách

Từ bi – bố thí · 9 phút đọc

Mười một giờ đêm, ngoài đầu hẻm có tiếng chửi bới. Một người đàn ông say rượu lảo đảo đi giữa đường, vừa đi vừa chửi, đá đổ thùng rác, đập vào cửa nhà người ta. Cả hẻm thức giấc. Có người mở cửa sổ mắng lại. Có người gọi điện báo công an. Có người nói: "Thằng say này, ngày nào cũng vậy, sao không ai bắt nó đi cho rồi." Không ai ra ngoài. Không ai dám ra. Người say lúc đó như một đám lửa, ai lại gần cũng sợ bị bỏng.

Sáng hôm sau, người ta kể lại chuyện đêm qua như kể một chuyện bực mình. Ít ai hỏi: người đàn ông ấy là ai, sao anh ta lại say đến mức đó. Thật ra anh ta tên là Dũng, bốn mươi hai tuổi, trước đây làm thợ hồ, khỏe mạnh, hiền lành. Hai năm trước vợ anh bỏ đi, mang theo đứa con gái. Anh mất việc, ở trọ một mình, bắt đầu uống rượu. Uống rồi thì chửi. Chửi rồi thì đập phá. Hàng xóm chỉ thấy một người say gây chuyện. Không ai thấy một người đàn ông đang chìm dần mà không biết bấu vào đâu.

Kinh Pháp Cú dạy: hãy lấy bụng ta suy lòng người. Mình sợ đau, người khác cũng sợ đau. Mình sợ khổ, người khác cũng sợ khổ. Người say rượu cũng là một người đang khổ. Rượu không làm người ta vui. Rượu chỉ làm người ta quên khổ trong vài tiếng, rồi khổ lại gấp đôi. Người say gây chuyện không phải vì họ ác. Họ gây chuyện vì họ không còn cách nào khác để nói ra nỗi khổ của mình. Họ chửi trời, chửi đời, chửi người qua đường, vì họ không biết chửi ai khác.

Nhưng thương người say không có nghĩa là lại gần họ lúc họ đang say. Từ bi phải đi cùng trí tuệ. Người đang say, đang mất kiểm soát, mình lại gần thì mình gặp nguy hiểm, mà họ cũng không nghe được lời nào tử tế. Thương họ lúc đó là giữ khoảng cách an toàn. Đừng đôi co. Đừng mắng lại. Đừng quay phim đưa lên mạng để cười cợt. Hãy đóng cửa lại, gọi người nhà của họ nếu biết số, hoặc gọi công an phường nếu họ gây nguy hiểm cho người khác. Đó không phải là vô tâm. Đó là thương đúng cách.

Có một điều nhiều người không biết. Người say khi tỉnh lại thường xấu hổ lắm. Anh Dũng có lần tỉnh rượu, nghe hàng xóm kể đêm qua anh đập cửa nhà người ta, anh sang xin lỗi từng nhà, mặt cúi gằm. Có nhà mắng anh thêm. Có nhà đóng cửa không tiếp. Anh về phòng trọ, uống tiếp. Càng xấu hổ, càng uống. Càng uống, càng gây chuyện. Đó là một vòng tròn. Muốn giúp anh ra khỏi vòng tròn ấy, đừng chỉ mắng anh lúc say. Hãy nói chuyện với anh lúc anh tỉnh.

Lúc tỉnh, anh Dũng là một người bình thường, thậm chí hiền lành. Anh biết mình sai. Anh biết hàng xóm ghét mình. Anh chỉ không biết làm sao để dừng lại. Nếu có một người hàng xóm, lúc anh tỉnh, ngồi xuống nói với anh một câu nhẹ nhàng: "Dũng à, tối qua chú say, chú đập cửa nhà anh. Anh không giận đâu, nhưng chú xem có cách nào bớt rượu lại không, anh em trong hẻm còn nhìn mặt nhau." Một câu như vậy có sức mạnh hơn mười lần mắng chửi. Vì nó nói với anh lúc anh nghe được. Nó không dồn anh vào chân tường. Nó mở cho anh một lối ra.

Cũng đừng quên thương gia đình của người say. Vợ anh Dũng bỏ đi, con gái anh ở với mẹ. Mẹ anh ở quê, mỗi tháng gọi điện lên, nghe tin con say xỉn lại khóc. Người say không chỉ khổ một mình. Họ kéo theo cả gia đình khổ cùng. Thương người say, đôi khi là thương mẹ già của họ, là hỏi thăm bà một câu, là nói với bà: "Bà đừng lo quá, chúng cháu trong hẻm sẽ để ý nó." Một câu như vậy làm bà bớt lo, mà cũng làm anh Dũng có thêm một lý do để tỉnh lại.

Từ bi với người say rượu là một bài học khó, vì nó đòi mình vừa thương vừa tỉnh. Thương mà không dại. Giúp mà không liều. Không ghét bỏ, không cười cợt, không xem họ là rác rưởi của xóm. Nhưng cũng không ôm họ vào lúc họ đang say, không để họ làm hại mình và hại người khác. Từ bi không phải là chịu đựng tất cả. Từ bi là thấy rõ người ta đang khổ, rồi chọn cách giúp đúng lúc, đúng chỗ, an toàn cho cả hai bên.

Trong sách nhà Phật, từ bi hỷ xả là bốn đức lớn. Xả là buông, là không dính mắc. Buông ở đây là buông cái giận của mình với người say. Mình giận họ vì họ làm ồn, vì họ đập cửa nhà mình. Cái giận ấy chính đáng. Nhưng giữ cái giận ấy mãi thì mình khổ, họ cũng khổ. Buông giận không có nghĩa là để mặc họ phá. Buông giận là để mình nghĩ được rõ ràng: lúc nào nên tránh, lúc nào nên giúp, lúc nào nên gọi người có trách nhiệm. Giận làm mình mờ mắt. Buông giận, mắt mình sáng lại.

Anh Dũng bây giờ vẫn còn uống rượu, nhưng ít hơn trước. Có một anh hàng xóm rủ anh đi làm phụ hồ cùng, ban ngày làm việc, tối về mệt nên uống ít lại. Không ai dám nói anh đã khỏi hẳn. Nhưng cả hẻm đã ít nghe tiếng chửi lúc nửa đêm hơn. Người ta bảo: nó đỡ rồi. Thật ra không phải anh Dũng tự nhiên đỡ. Mà vì có người đã chọn thương anh lúc anh tỉnh, thay vì chỉ ghét anh lúc anh say. Một người thôi, cũng đủ làm vòng tròn ấy chậm lại.

Người say rượu gây chuyện ngoài đường, ai cũng muốn tránh. Tránh là đúng. Nhưng tránh rồi thì đừng ghét thêm. Hãy nhớ anh ta cũng là một người đang khổ, đang chìm, đang không biết bấu vào đâu. Thương anh ta không cần lại gần lúc nửa đêm. Thương anh ta là một câu nói nhẹ lúc anh ta tỉnh, một sự giúp đỡ đúng lúc, một ánh mắt không khinh bỉ. Từ bi là như vậy. Không ồn ào. Không liều lĩnh. Chỉ là không quay lưng hoàn toàn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 129 (pkk-10.htm)
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 191
Bài liên quanNgười có quyền thương cấp dưới: từ bi của người đứng trênĐứa trẻ lang thang ở ngã tư: một cái nhìn không quay điThương người giàu cũng khổ: từ bi không chọn mặt người khổ