🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cười với người lạ trên xe buýt: bố thí không tốn một đồng

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Sáng thứ hai, xe buýt đông nghẹt. Ai cũng mệt. Người thì ngáp, người thì cắm mặt vào điện thoại, người thì nhìn ra cửa sổ với đôi mắt chưa tỉnh ngủ. Tôi đứng bám tay vịn, chen chúc giữa đám đông. Bỗng cô gái đứng cạnh tôi quay sang cười. Không vì chuyện gì cả. Chỉ là cười chào nhau một cái, như thể nói: "Chào buổi sáng, hôm nay cũng đông nhỉ." Tôi cười lại. Tự nhiên buổi sáng nhẹ hẳn. Mấy phút sau, tôi xuống xe, vẫn còn nhớ nụ cười ấy.

Một nụ cười trên xe buýt, có đáng gì đâu mà nhớ. Vậy mà nó ở lại trong tôi cả ngày. Vì giữa buổi sáng mệt mỏi, giữa đám đông xa lạ, có một người nhìn mình và cười, như thể mình không phải là người dưng. Cái cảm giác được nhìn nhận ấy, nhỏ thôi, nhưng ấm lắm.

Bố thí bằng nụ cười nghe thì lạ, nhưng thật ra rất thật. Người nghèo không có tiền để cho, không có đồ để cho, vẫn có nụ cười để cho. Nụ cười không tốn một đồng, không cần chuẩn bị, không cần địa vị. Ai cũng có. Nhưng không phải ai cũng cho đi. Nhiều người giữ nụ cười lại, như giữ của. Ra đường mặt lạnh như tiền, vào thang máy nhìn xuống đất, đi qua người quen cũng không cười. Họ không xấu. Họ chỉ quen thế. Quen với việc giữ mình, quen với việc không mở lòng với người lạ.

Nhà Phật dạy về ái ngữ, là lời nói lành. Nụ cười cũng là một dạng ái ngữ, chỉ là ái ngữ không thành lời. Lời nói lành làm người nghe ấm lên. Nụ cười lành cũng vậy. Nó nói thay cho câu: "Tôi không ghét bạn. Tôi thấy bạn. Chúc bạn một ngày tốt lành." Một nụ cười đúng lúc có thể làm dịu một người đang bực, làm ấm một người đang buồn, làm nhẹ một người đang mệt. Nó không giải quyết được vấn đề của họ, nhưng nó làm họ thấy mình không đơn độc.

Có người sợ cười với người lạ, sợ người ta nghĩ mình khùng, nghĩ mình có ý đồ gì. Sợ thế cũng có lý. Đời có đủ loại người, cười với nhầm người đôi khi rắc rối. Nhưng cười không có nghĩa là cười toe toét với ai cũng được. Cười là một cái gật đầu nhẹ, một ánh mắt thân thiện, một nụ cười mỉm vừa đủ. Người ta nhận ra ngay đó là cười xã giao hay cười có ý đồ. Nụ cười chân thật không bao giờ làm ai khó chịu. Nó chỉ làm người ta thấy dễ chịu.

Nụ cười còn là thứ lây lan nhanh nhất. Một người cười với mười người trên xe buýt, mười người ấy mang nụ cười xuống xe, cười với người khác. Buổi sáng của cả một con phố có thể khác đi chỉ vì vài nụ cười. Ngược lại, một khuôn mặt cau có cũng lây. Người cau có đi qua, người đối diện cũng cau lại, cả ngày nặng nề theo. Ta chọn lây cái nào cho người khác, là quyền của ta. Mỗi sáng ra đường, ta mang theo hoặc nụ cười, hoặc sự cau có. Mang cái nào thì người khác nhận cái đó.

Nhưng nụ cười phải thật. Cười gượng, cười giả, cười để lấy lòng, người ta nhận ra ngay. Nụ cười thật bắt đầu từ trong lòng. Lòng mình đang yên, đang vui, thì nụ cười tự nhiên hiện ra, không cần cố. Còn lòng mình đang bực, đang mệt, mà cố cười thì thành cười méo. Vậy nên muốn cười thật với người khác, trước hết phải làm lòng mình nhẹ đi một chút. Hít một hơi sâu, buông chuyện bực hôm qua xuống, nhìn người đối diện như một con người giống mình, cũng mệt, cũng đang cố gắng. Nghĩ như thế, nụ cười tự nhiên đến.

Tôi nhớ có lần đi chợ, gặp một bà bán rau mặt lúc nào cũng cười. Tôi hỏi: "Bà bán ế mà sao bà cười hoài vậy?" Bà bảo: "Cười thì khách mới ghé. Mà không ghé thì mình cũng vui. Mặt mình mà nhăn, rau cũng héo theo." Bà nói xong cười lớn. Tôi mua rau của bà, không phải vì rau ngon nhất chợ, mà vì nụ cười của bà làm tôi muốn quay lại. Người bán hàng cười, khách nhớ. Người lạ cười, người đối diện nhớ. Nụ cười là vốn liếng không bao giờ lỗ.

Ngày mai đi làm, lên xe buýt, vào thang máy, đi qua bảo vệ, gặp chị lao công, bạn thử cười một cái. Không cần cười lớn. Chỉ cần cười mỉm, gật đầu một cái. Bạn sẽ thấy người ta cười lại. Và buổi sáng của bạn, tự nhiên nhẹ hơn mọi ngày. Nụ cười là món bố thí rẻ nhất trên đời, mà cũng là món bố thí ai cũng cần nhất. Cho đi không tốn một đồng, nhận lại cả một ngày vui. Việc gì mà không làm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — trang 21, 79: thực tập chánh ngữ, ái ngữ; lời nói không ái ngữ có tính cách độc hại
• Kinh Trường Bộ 31 — Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt: đối xử với bạn bè bằng bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự
Bài liên quanĐỡ việc cho đồng nghiệp mới vào: từ bi trong giờ làmThả con cá về sông: từ bi với loài vật quanh mìnhTừ bi bắt đầu từ điều nhỏ — Phần 1