Tuần đầu đi làm, tôi nhớ mình lóng ngóng đủ đường. Máy in không biết dùng, phần mềm không biết mở, gửi mail cũng sợ sai. Mọi người bận, ai cũng cắm mặt vào máy tính. Tôi ngồi một góc, không dám hỏi, sợ làm phiền, sợ người ta nghĩ mình dốt. Đến trưa, một anh đồng nghiệp ngồi bên cạnh quay sang hỏi: "Em mới vào hả? Ăn trưa cùng anh nhé, tiện anh chỉ cho mấy cái trong hệ thống." Chỉ một câu đó thôi, mà cả tuần đầu của tôi khác hẳn.
Anh ấy không làm gì to tát. Anh chỉ cho tôi cách in hai mặt, cách đặt tên file, cách gửi mail cho sếp. Anh giới thiệu tôi với mấy người trong phòng, bảo họ: "Đây là bạn mới, mọi người giúp đỡ nhé." Anh làm những việc nhỏ ấy trong lúc rảnh, không kể công, không ra vẻ bề trên. Nhờ anh, tôi qua được tuần đầu tiên mà không thấy mình lạc lõng.
Đỡ việc cho đồng nghiệp mới là việc mà ai đi làm cũng có thể gặp. Phòng nào cũng có người mới. Người mới nào cũng lóng ngóng. Họ không cần ai gánh việc giùm họ. Họ chỉ cần có người chỉ đường. Chỉ một chút thôi, họ sẽ tự chạy được. Nhưng nếu không ai chỉ, họ có thể loay hoay cả tuần, làm sai, bị mắng, rồi mất tự tin. Một chút giúp đỡ đúng lúc, đổi lại cả tháng làm việc suôn sẻ của một con người.
Nhà Phật dạy về lợi hành và đồng sự. Lợi hành là làm việc có lợi cho người khác. Đồng sự là cùng làm với nhau, cùng chia sẻ với nhau. Hai cách ấy đi cùng nhau như hai tay. Đỡ việc cho đồng nghiệp mới, đó là lợi hành. Ngồi cùng họ làm, ăn trưa cùng họ, giới thiệu họ với mọi người, đó là đồng sự. Không cần phải là sếp mới làm được. Đồng nghiệp với nhau làm được hết. Thậm chí đồng nghiệp làm còn hay hơn sếp, vì đồng nghiệp gần nhau hơn, hiểu nỗi lóng ngóng của người mới hơn.
Giúp đồng nghiệp mới cũng cần khéo. Giúp mà làm người ta thấy mình kém cỏi thì hỏng. Đừng giúp kiểu: "Cái này mà cũng không biết à? Để tôi làm cho." Giúp như thế, người ta không dám hỏi lần sau. Hãy giúp kiểu: "Hồi anh mới vào, anh cũng không biết cái này. Để anh chỉ cho, dễ lắm." Một câu như thế, người mới thấy nhẹ hẳn. Họ biết lóng ngóng là bình thường, ai mới vào cũng vậy. Họ dám hỏi tiếp. Và lần sau, họ sẽ giúp người mới khác như cách mình đã giúp họ.
Có người ngại giúp đồng nghiệp mới vì sợ người ta giỏi hơn mình, sợ mất vị trí, sợ bị vượt mặt. Sợ thế thì cũng hiểu được. Chỗ làm nào cũng có cạnh tranh. Nhưng giúp người mới không làm mình yếu đi. Ngược lại, người hay giúp đỡ trong phòng thường được mọi người tin cậy hơn, được sếp để ý hơn. Vì sếp nào cũng thích một đội biết giúp nhau, hơn là một đội ai cũng giữ khư khư kiến thức của mình. Kiến thức giữ lại thì mục, chia ra thì nhân lên. Người mới học được từ mình, mình cũng học được từ người mới, vì người mới mang theo cách nhìn mới, kỹ năng mới.
Đỡ việc cho đồng nghiệp còn là cách giữ cho cả phòng làm việc vui vẻ. Phòng nào mà người cũ chèn ép người mới, giấu nghề, cười nhạo khi người mới sai, thì phòng đó sớm muộn cũng nặng nề. Người mới thì nản, người cũ thì mệt. Còn phòng nào người cũ sẵn lòng chỉ bảo, người mới dám hỏi, thì phòng đó làm việc nhẹ nhàng hơn hẳn. Việc khó mấy cũng qua được, vì có người cùng gánh.
Giúp đồng nghiệp không chỉ là giúp việc chuyên môn. Có khi chỉ là chỉ cho người mới chỗ ăn trưa ngon, chỗ gửi xe, chỗ mua cà phê. Có khi là nhắc họ giờ họp, nhắc họ nộp báo cáo đúng hạn. Những việc nhỏ ấy, người cũ làm trong một phút, người mới mà tự mò thì mất cả buổi. Một phút của mình, đổi lấy nửa buổi của người ta. Tính ra, lời lắm.
Tôi vẫn nhớ anh đồng nghiệp năm ấy. Giờ tôi đã làm lâu, cũng có người mới vào. Tôi làm đúng như anh đã làm với tôi: hỏi họ ăn trưa chưa, chỉ họ mấy thứ lặt vặt, giới thiệu họ với mọi người. Không phải vì tôi tốt. Mà vì tôi nhớ cảm giác của tuần đầu tiên, khi có người quay sang hỏi mình một câu. Cảm giác ấy, tôi muốn người mới nào cũng được nhận.
Ngày mai đi làm, nếu phòng bạn có người mới, hãy thử quay sang hỏi họ một câu: "Cần anh giúp gì không?" Đừng đợi họ hỏi. Người mới ngại hỏi lắm. Chỉ cần một câu hỏi thăm, một buổi trưa ăn cùng, một lần chỉ giúp tận tay, là bạn đã làm một việc từ bi ngay trong giờ làm. Không cần lên chùa mới tu được. Tu ngay trong văn phòng, bằng cách giúp người mới bớt sợ, bớt lạc lõng, cũng là tu rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư