🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Từ bi bắt đầu từ điều nhỏ — Phần 5

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Phần trước, ta nói về từ bi với chính mình: nói với mình một câu nhẹ như nói với bạn thân, biết dừng khi thân đã mệt, vì lòng từ muốn chảy ra ngoài thì trước hết phải đầy trong lòng mình. Phần cuối này, ta đi xa hơn một chút: từ bi với muôn loài.

Sáng hôm ấy tôi vào bếp, thấy một đàn kiến đang bò quanh lọ đường. Phản xạ đầu tiên của tôi là lấy khăn lau sạch. Tay vừa giơ lên, tôi chợt dừng lại. Đàn kiến ấy đang làm gì? Chúng đang kiếm ăn, đem về tổ, nuôi đồng loại. Chúng không làm hại ai. Chỉ vì chúng bò vào bếp nhà tôi, tôi cho mình quyền giết chúng.

Tôi lấy một tờ giấy, nhẹ nhàng hốt đàn kiến ra ngoài vườn, đặt cạnh gốc cây. Việc ấy mất của tôi chưa đầy một phút. Nhưng nó làm tôi nghĩ mãi: từ bi với muôn loài, hóa ra cũng bắt đầu từ một phút như vậy.

Trong sách Phật giáo là gì, Hòa thượng Narada trích lời kinh Pháp Cú: tất cả đều sợ hình phạt, tất cả đều quý trọng đời sống. Hãy lấy bụng ta suy bụng người, không nên sát hại, cũng không nên làm tổn thương. Câu này nói về con người, nhưng nó đúng với muôn loài. Con cá bị bắt lên bờ, nó giãy giụa vì sợ chết. Con chim bị nhốt trong lồng, nó đập cánh vì muốn bay. Con chó bị đánh, nó kêu lên vì đau. Chúng không nói được tiếng người, nhưng nỗi sợ và nỗi đau của chúng thì thật như của ta.

Lấy bụng ta suy bụng người. Ta sợ đau, chúng cũng sợ đau. Ta quý mạng sống, chúng cũng quý mạng sống. Hiểu được điều ấy, ta sẽ bớt tay lại trước những sinh linh nhỏ bé.

Người cư sĩ tại gia giữ năm giới căn bản. Giới đầu tiên là không sát sinh. Không sát sinh không chỉ là không giết người. Nó là không giết hại chúng sinh. Một con kiến, một con muỗi, một con cá, cũng là một mạng sống. Ta không cần phải hoàn hảo ngay. Nhưng ta có thể bắt đầu từ những việc nhỏ: thấy kiến trong bếp thì đưa ra vườn thay vì giết. Thấy con chim rơi khỏi tổ thì đặt lại lên cây thay vì đem về nhốt. Ăn uống thì bớt một bữa thịt, thêm một bữa rau, cũng là bớt đi một phần sát sinh.

Có người hỏi: không sát sinh thì sống sao? Muỗi cắn thì sao? Chuột phá nhà thì sao? Câu hỏi ấy có lý. Từ bi với muôn loài không có nghĩa là để mặc mọi thứ phá hoại nhà mình. Nó có nghĩa là trước khi giết, ta dừng lại một chút và hỏi: có cách nào khác không? Đuổi muỗi bằng màn, bằng hương, thay vì đập chết. Đuổi chuột bằng cách dọn sạch nhà, bịt lỗ, thay vì đặt bẫy độc. Có cách khác thì chọn cách khác. Không có cách khác thì làm, nhưng làm với lòng biết mình đang làm gì, chứ không làm với sự vô tâm.

Từ bi với muôn loài còn là không hành hạ chúng vì vui. Có người nuôi chim để nghe hót, nhốt trong lồng nhỏ cả đời. Có người câu cá để giải trí, rồi thả con cá bị thương xuống nước. Có trẻ con bắt chuồn chuồn, ngắt cánh chơi. Những việc ấy ta làm vì vui, nhưng với con vật, đó là đau đớn thật. Dạy trẻ thương loài vật từ nhỏ, là gieo một hạt từ bi lớn. Đứa trẻ biết thương con kiến, lớn lên sẽ biết thương con người.

Kinh Từ Bi dạy: đem an vui đến cho muôn loài, cầu chúng sinh thảy đều an lạc. Cầu cho tất cả, từ giống lớn to đến loại dài cao, cỡ trung bình hay ngắn nhỏ, có hình tướng hay không hình tướng, ở gần hay ở xa, đã sinh rồi hay sắp sinh ra. Lời cầu ấy rộng vô cùng. Nó không trừ một loài nào. Nó nhắc ta rằng lòng từ không có biên giới giữa người và vật.

Tôi nhớ có lần đi chợ, thấy một bà cụ mua một con cá còn sống, đem ra sông thả. Tôi hỏi bà làm vậy để làm gì. Bà cười: thả nó về với nước, nó sống thêm được ngày nào hay ngày ấy. Bà không giàu. Con cá ấy cũng không đắt. Nhưng cái lòng muốn cho một sinh linh được sống, đó là từ bi thật.

Chuỗi năm phần đến đây là hết. Từ bi bắt đầu từ điều nhỏ: trong nhà, ngoài đường, với người làm mình giận, với chính mình, và với muôn loài. Năm phần, năm hướng, nhưng chỉ một gốc: lòng thương không bỏ sót một ai, một loài nào.

Bạn không cần làm cả năm việc cùng lúc. Chỉ cần chọn một việc nhỏ nhất, làm ngay hôm nay. Nói nhẹ với người nhà một câu. Giúp người lạ một việc. Buông một cơn giận. Tha cho mình một lỗi. Đưa một con kiến ra vườn. Một việc nhỏ thôi, nhưng làm thật. Từ bi không nằm ở lời hứa lớn. Nó nằm ở việc nhỏ làm thật mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Từ bi bắt đầu từ điều nhỏ · Phần 5
Nguồn
• Phật giáo là gì? — Hòa thượng Narada
• An bình tĩnh lặng — Bình Anson, phần Năm học giới
• Kinh Từ Bi (Metta Sutta) — Nghi thức căn bản, Hội Phật Giáo Tây Úc
Bài liên quanĐất đai tranh chấp với hàng xóm: từ bi là không để mất tình vì một thước đấtKhi người ta đang giận mình: từ bi là nghe hết cơn giận của họNgười bệnh tâm thần trong xóm: từ bi bắt đầu từ cái nhìn không sợ hãi