🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Đứa trẻ làm vỡ cái bình: từ bi bắt đầu từ cách người lớn phản ứng

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Con tôi bảy tuổi. Hôm trước nó chạy trong nhà, va phải cái bình hoa mẹ tôi tặng. Bình rơi xuống nền gạch, vỡ tan. Tiếng vỡ làm cả nhà giật mình. Con tôi đứng sững, mặt tái đi, hai tay nắm chặt, mắt nhìn những mảnh vỡ rồi nhìn tôi. Tôi thấy rõ trong mắt nó có hai thứ: sợ hãi và chờ đợi. Nó đang chờ xem người lớn sẽ làm gì.

Trong khoảnh khắc ấy, tôi có thể quát lên. Tôi có thể hỏi: sao con chạy trong nhà, mẹ đã dặn bao nhiêu lần rồi. Tôi có thể bắt nó đứng úp mặt vào tường. Nhiều người lớn sẽ làm thế. Và họ tin rằng làm thế là dạy con. Nhưng tôi chợt nhớ ra một điều: đứa trẻ vừa làm vỡ cái bình, nó đã sợ lắm rồi. Nó không cần thêm sợ hãi. Nó cần một người lớn bình tĩnh.

Tôi ngồi xuống, ngang tầm mắt với con. Tôi hỏi: con có bị thương không. Nó lắc đầu. Tôi nói: bình vỡ rồi, mình dọn thôi. Không sao đâu. Con tôi òa khóc. Không phải vì sợ bị mắng nữa. Mà vì được tha thứ. Nó ôm lấy tôi, nói lí nhí: con xin lỗi mẹ. Tôi bảo: mẹ biết con không cố ý. Lần sau mình chạy chậm lại trong nhà nhé.

Tối hôm đó, con tôi tự lấy chổi quét nhà, cẩn thận hơn mọi ngày. Nó xếp dép ngay ngắn. Nó rót nước mời bà. Tôi không dạy nó câu nào. Nhưng nó đã học được một điều: khi mình lỡ làm sai, người lớn không trút giận lên mình. Người lớn giúp mình sửa. Đứa trẻ học từ bi không phải từ lời dạy. Nó học từ cách người lớn đối xử với nó lúc nó yếu đuối nhất.

Trong Kinh Trung A-hàm, Đức Phật dạy: "Giả sử có một trẻ thơ hoặc trai hay gái được sanh ra, liền có thể tu hành từ tâm giải thoát." Một đứa trẻ mới sinh ra đã có thể tu tập tâm từ. Nghĩa là lòng thương không phải thứ phải đợi lớn mới học. Nó có sẵn trong trẻ thơ. Vấn đề là người lớn có giữ được nó hay không. Mỗi lần ta quát mắng một đứa trẻ đang sợ hãi, ta làm cho hạt giống ấy héo đi một chút.

Hòa thượng Thích Thanh Từ viết về tuổi trẻ: mỗi lần có kẻ đau khổ hiện ra trước mắt, lòng người trẻ se lại, muốn làm sao cho họ hết khổ. Ấy là "lòng từ bi" đã chớm nở trong lòng em vậy. Lòng từ bi chớm nở trong trẻ rất tự nhiên. Trẻ thấy bạn khóc là trẻ buồn theo. Trẻ thấy con mèo bị thương là trẻ muốn băng bó. Người lớn không cần dạy trẻ thương người. Người lớn chỉ cần đừng dập tắt lòng thương ấy bằng những cơn giận của mình.

Tôi biết có người sẽ nói: không mắng thì con hư. Tôi không bảo đừng dạy con. Tôi bảo hãy dạy con bằng sự bình tĩnh, không phải bằng cơn giận. Bình vỡ thì dọn. Lỗi sai thì sửa. Nhưng mắng chửi lúc đứa trẻ đang run sợ thì không dạy được gì, ngoài việc dạy nó rằng khi người ta giận, người ta được quyền làm đau người khác. Đó là bài học nguy hiểm nhất mà một đứa trẻ có thể học.

Ngược lại, khi người lớn giữ được bình tĩnh, đứa trẻ học được hai điều cùng lúc. Một là: làm sai thì phải chịu trách nhiệm, phải dọn dẹp, phải xin lỗi. Hai là: làm sai không có nghĩa là mình trở thành người xấu, không có nghĩa là mình không còn được thương. Hai điều này đi cùng nhau mới thành từ bi. Thiếu điều thứ nhất, trẻ ỷ lại. Thiếu điều thứ hai, trẻ sợ hãi. Đủ cả hai, trẻ lớn lên vừa biết sửa sai, vừa biết thương người.

Cái bình hoa đã vỡ. Mẹ tôi tiếc, tôi cũng tiếc. Nhưng tôi không tiếc bằng bài học con tôi học được hôm ấy. Vài năm nữa, con tôi sẽ lớn. Nó sẽ gặp người khác làm sai với nó. Lúc ấy, nó sẽ nhớ lại: ngày xưa mình làm vỡ bình, mẹ đã không quát mình. Và có thể, nó sẽ đối xử với người khác như mẹ đã đối xử với nó. Đứa trẻ làm vỡ cái bình: từ bi bắt đầu từ cách người lớn phản ứng. Không phải từ bài giảng nào. Mà từ một lần ngồi xuống, ngang tầm mắt con, và nói: không sao đâu, mình dọn thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung A-hàm (Thích Tuệ Sỹ dịch) — Phẩm Nghiệp Tương Ưng, Kinh Tư (kinh 15) (trungaham015.htm)
• Đạo Phật và Tuổi Trẻ (Hòa thượng Thích Thanh Từ) — chương 11 "Tuổi trẻ với lòng Từ Bi" (11-tubi.htm)
Bài liên quanCụ già sống một mình cuối xóm: từ bi là nhớ đến người bị lãng quênĐang cãi nhau mà dừng lại được: từ bi là thắng cơn giận của chính mìnhĐã lỡ làm sai một việc lớn: từ bi với mình là dừng tự trách để sửa sai