Cậu nhân viên mới vào công ty ngày đầu tiên, được dẫn tới một cái bàn trống, một cái máy tính, rồi không ai nói gì thêm. Cả buổi sáng cậu ngồi nhìn màn hình, không biết bắt đầu từ đâu, hỏi ai cũng bận, hỏi ai cũng bảo để sau. Đến trưa, cậu ăn một mình ở căng tin, nhìn mọi người cười nói với nhau, tự nhiên thấy mình như người ngoài. Tối về, cậu nhắn tin cho bạn: "Chắc mình không hợp chỗ này". Chỉ một ngày đầu tiên không ai chỉ việc, mà một người trẻ đã muốn bỏ cuộc.
Ai cũng từng là người mới ở đâu đó. Ngày đầu đi học, ngày đầu đi làm, ngày đầu vào một môi trường lạ, ai cũng bỡ ngỡ, cũng sợ mình làm sai, sợ mình hỏi ngu, sợ người ta chê mình chậm. Người mới không cần ai làm thay việc của họ, chỉ cần có một người chỉ cho họ bắt đầu từ đâu, cần một người sẵn sàng trả lời câu hỏi ngớ ngẩn của họ mà không cau mày. Một chút tận tình như vậy đủ làm người mới yên lòng, đủ làm họ muốn gắn bó lâu dài.
Nhưng nhiều nơi làm việc lại coi người mới như gánh nặng. Người cũ bận việc của mình, không muốn mất thời gian chỉ bảo. Có người còn giấu nghề, sợ người mới giỏi hơn mình thì mất chỗ. Có người thì sai vặt người mới, bắt họ làm những việc không ai muốn làm, gọi đó là thử thách. Người mới bị đối xử như vậy, hoặc là nản chí bỏ đi, hoặc là học theo cách đó, đến khi thành người cũ lại đối xử với người mới sau y như vậy. Một vòng luẩn quẩn cứ thế tiếp diễn, nơi làm việc ngày càng lạnh lẽo.
Trong kho sách, bài pháp 018 của Thư viện Phật học BudSas viết: "Lòng từ bi thương xót cứu giúp chúng sanh là Pháp bảo". Cứu giúp chúng sanh không chỉ là cứu người gặp nạn lớn, mà còn là giúp người mới vào nghề vượt qua những ngày đầu bỡ ngỡ. Pháp bảo nghĩa là báu vật của Pháp, là thứ quý giá nhất mà người học đạo có thể giữ trong lòng. Giữ được lòng thương xót và cứu giúp tất cả chúng sanh, kể cả một đồng nghiệp mới chưa quen biết, người đó đã giữ được báu vật.
Kinh Tâm Từ trong kho cũng nguyện: "Cầu mong mọi chúng sinh, Thân thường được an lạc, Sống bình an vô sự, Tâm an lạc trầm tĩnh". Người mới vào nghề cũng là một chúng sinh đang mong được an lạc. Họ không mong gì lớn lao, chỉ mong một ngày làm việc bình an, không bị ai mắng oan, không bị bỏ rơi một mình giữa những việc mình chưa biết làm. Một lời chỉ dẫn tận tình, một nụ cười chào buổi sáng, một bữa trưa rủ đi cùng, những điều đó nhỏ thôi, mà làm cho ngày làm việc của người mới bình an vô sự.
Chỉ việc tận tình có mấy điều cần nhớ. Thứ nhất là chỉ từ từ, đừng dồn hết một lúc. Người mới nghe quá nhiều thông tin trong một ngày sẽ rối, chẳng nhớ được gì. Hãy chỉ việc hôm nay cần làm hôm nay, mai cần làm mai hãy chỉ tiếp. Thứ hai là cho họ hỏi, đừng cau mày khi họ hỏi lại lần thứ hai, lần thứ ba. Người ta hỏi vì chưa hiểu, không phải vì lười. Trả lời lần thứ ba bằng giọng kiên nhẫn còn quý hơn trả lời lần đầu bằng giọng khó chịu. Thứ ba là khen khi họ làm đúng, sửa khi họ làm sai mà không mắng. Người mới làm sai là chuyện thường, mắng họ chỉ làm họ sợ, không làm họ giỏi lên.
Người chỉ việc tận tình được lợi đầu tiên chính là mình. Vì khi mình dạy người khác, mình cũng ôn lại việc của mình, thấy rõ hơn những điều mình đã làm quen tay mà không để ý. Đội nhóm có người mới được giúp đỡ tận tình sẽ gắn bó hơn, làm việc ăn ý hơn, ít người bỏ việc giữa chừng hơn. Sếp cũng nhìn thấy ai là người biết nâng đỡ đồng nghiệp, ai là người chỉ biết lo việc của mình. Lâu dài, người biết giúp người khác tiến bộ sẽ là người được tin tưởng giao việc lớn.
Muốn tập, hãy bắt đầu từ lần tới có người mới vào. Ngày đầu tiên của họ, dành mười phút dẫn họ đi một vòng, giới thiệu với mọi người, chỉ cho họ chỗ ngồi, chỗ lấy nước, chỗ ăn trưa. Tuần đầu tiên, mỗi ngày hỏi họ một câu: "Hôm nay có gì chưa rõ không?" Chỉ một câu hỏi như vậy thôi, người mới sẽ thấy mình không đơn độc. Họ sẽ nhớ mãi người đã giúp mình những ngày đầu, và đến khi họ thành người cũ, họ sẽ giúp người mới sau y như vậy. Từ bi ở nơi làm việc lan ra như thế, từ một người sang một người.
Đồng nghiệp mới vào nghề, từ bi là chỉ việc tận tình. Không cần làm gì lớn lao, chỉ cần nhớ lại ngày đầu tiên của chính mình, mình đã bỡ ngỡ ra sao, đã mong có ai đó chỉ bảo mình ra sao, rồi làm cho người mới đúng điều mình từng mong. Một nơi làm việc mà người mới được đón tiếp tận tình là một nơi đáng làm việc lâu dài, vì ở đó người ta không chỉ làm việc cùng nhau, mà còn thương nhau như những người đồng hành.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư