🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Giúp người rồi quên đi: từ bi không ghi sổ

Từ bi · 7 phút đọc

Bà cụ hàng xóm bị ốm, mình nấu cháo mang sang, mua thuốc giúp bà, chăm bà mấy hôm cho đến khi bà khỏe lại. Mấy tháng sau, mình nhờ bà trông nhà giúp một buổi, bà bận việc không trông được. Về nhà, trong lòng mình tự nhiên khó chịu: "Mình đã giúp bà bao nhiêu, giờ nhờ có một việc mà bà không giúp". Cơn khó chịu đó làm mình giật mình. Hóa ra bấy lâu nay mình giúp người mà trong lòng vẫn ghi sổ, vẫn đếm xem mình đã cho bao nhiêu, người ta đã trả lại bao nhiêu. Giúp như vậy, bề ngoài là cho đi, trong lòng vẫn là một cuộc mua bán.

Giúp người rồi nhớ mãi chuyện mình đã giúp là một cái bẫy rất tinh vi. Ban đầu mình giúp thật lòng, không nghĩ gì. Nhưng càng về sau, mình càng nhớ lại chuyện mình đã giúp, càng kể lại cho người khác nghe, càng mong người ta nhớ ơn mình. Đến một ngày người ta không nhớ ơn như mình mong, mình thấy buồn, thấy giận, thấy mình bị phụ bạc. Cơn buồn giận đó không phải do người ta gây ra, mà do chính cái sổ ghi nợ trong lòng mình gây ra. Mình cho đi một bát cháo, nhưng mình giữ lại một tờ giấy nợ, rồi tự làm khổ mình bằng tờ giấy nợ đó.

Trong kho sách, Kinh Pháp Cú, phẩm Hỷ Ái, có câu kệ: "Lấy không giận thắng giận, Lấy thiện thắng không thiện, Lấy thí thắng xan tham, Lấy chân thật thắng hư dối". Lấy thí thắng xan tham, tức là lấy sự cho đi để thắng lòng tham lam, keo kiệt. Xan tham không chỉ là tham tiền, tham của, mà còn là tham sự ghi nhận, tham lời cảm ơn, tham cái ơn mà người khác phải mang. Cho đi mà vẫn tham sự đền đáp thì chưa thắng được xan tham, mới thắng được một nửa. Cho đi thật sự là cho xong thì thôi, không giữ lại gì, kể cả một tờ giấy nợ trong lòng.

Bài pháp 017 trong kho viết: "chúng sanh được an vui, ấm no đó là sự bố thí đáng làm". Cái đáng quý của việc bố thí nằm ở chỗ người nhận được an vui, ấm no, chứ không nằm ở chỗ người cho được ghi nhận. Bát cháo mình nấu cho bà cụ đáng quý vì bà cụ ăn vào thấy ấm bụng, thấy khỏe lại, chứ không phải vì bà cụ nhớ ơn mình. Nếu mình nấu cháo mà chỉ mong bà cụ nhớ ơn, thì bát cháo đó đã mất đi một nửa giá trị, vì một nửa của nó là vì mình, không phải vì người nhận.

Giúp người không ghi sổ không có nghĩa là giúp người xấu để họ lợi dụng mình mãi. Đây là điều cần phân biệt. Mình có thể giúp một lần, hai lần, rồi nhận ra người đó chỉ lợi dụng lòng tốt của mình, thì mình dừng lại, không giúp nữa, mà trong lòng vẫn không hận. Dừng giúp là khôn ngoan, còn giữ hận là dại dột. Người khôn ngoan giúp trong khả năng, giúp đúng người, giúp đúng lúc, giúp xong thì quên, không mang theo tờ giấy nợ nào.

Muốn tập, hãy bắt đầu bằng một việc rất cụ thể: mỗi lần giúp ai đó, tự dặn mình một câu: "Giúp xong thì thôi, không kể lại, không nhắc lại". Làm được rồi thì đừng kể cho người thứ ba nghe, đừng nhắc lại với chính người được giúp mỗi khi có dịp. Ban đầu sẽ thấy hơi khó chịu, vì mình quen được khen, quen được nhớ ơn. Lâu dần sẽ thấy một niềm vui rất riêng, niềm vui của người cho mà không cần ai biết, không cần ai trả. Niềm vui đó ở ngay trong việc cho, không ai lấy đi được, vì nó không treo vào miệng người khác.

Có một hình ảnh đẹp trong kho sách về sự cho đi: cho như mặt đất, nhận gì cũng không giữ, cho gì cũng không kể. Đất nhận hạt giống thì cho cây lớn lên, nhận nước mưa thì cho hoa nở, không bao giờ đòi hạt giống phải cảm ơn mình. Người giúp người rồi quên đi cũng vậy, cho đi như đất cho cây lớn, không ghi sổ, không đòi ơn, không nhắc lại. Lòng người như vậy mới thật sự rộng rãi, mới thật sự là từ bi.

Giúp người rồi quên đi, từ bi không ghi sổ. Bát cháo đã nấu xong thì thôi, tờ giấy nợ trong lòng hãy xé đi. Người nhận được an vui là đủ rồi, mình không cần thêm gì nữa. Và biết đâu, một ngày nào đó mình gặp khó khăn, sẽ có người giúp mình rồi cũng quên đi như vậy, không cần mình phải trả ơn. Xã hội ấm lên từ những lần cho đi không ghi sổ như thế, từ những người giúp nhau xong thì thôi, không ai nợ ai, chỉ còn lại lòng tốt ở lại trong đời.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, phẩm Hỷ Ái (Thư viện Phật học BudSas, uni/u-kinh-phapcu-ev/dhp_ev17.htm, kệ 223): "Lấy không giận thắng giận, Lấy thiện thắng không thiện, Lấy thí thắng xan tham, Lấy chân thật thắng hư dối"
• Thư viện Phật học BudSas, bài pháp 017 (uni/1-bai/phap017.htm): "chúng sanh được an vui, ấm no đó là sự bố thí đáng làm"
Bài liên quanNgười vô gia cư ngoài phố: một bữa ăn nóng, một chỗ trúTha thứ cho chính mình khi đã làm tổn thương người khácBị nói xấu sau lưng: từ bi là không đáp trả bằng lời xấu