🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi

Bị nói xấu sau lưng: từ bi là không đáp trả bằng lời xấu

Từ bi · 8 phút đọc

Một buổi sáng đi làm, mình nghe đồng nghiệp thì thầm với nhau, rồi liếc nhìn mình. Hỏi ra mới biết có người nói xấu mình sau lưng: bảo mình nịnh sếp, bảo mình làm việc không ra gì, bảo mình giành công của người khác. Mình tức đến run người. Cả ngày hôm đó, đầu óc chỉ nghĩ đến chuyện đó, nghĩ xem ai đã nói, nghĩ xem phải đáp trả ra sao, nghĩ xem phải nói xấu lại người đó như thế nào cho hả giận. Tối về, mình kể lại với người nhà, càng kể càng tức, đến mức mất ngủ cả đêm.

Bị nói xấu sau lưng là một trong những chuyện làm người ta tức giận nhất, vì mình không được đối chất, không được tự bào chữa. Người ta nói sau lưng mình, mình không có mặt, không biết họ nói gì, nói với ai, nói bao nhiêu lần. Cảm giác bất lực đó làm cơn giận lớn hơn nhiều. Mình muốn gặp người đó, hỏi cho ra lẽ, muốn nói lại cho mọi người biết sự thật. Nhưng càng nghĩ càng thấy mệt, vì nói xấu là chuyện không có hồi kết. Người này nói xấu mình, mình nói xấu lại người đó, người đó lại nói xấu mình tiếp, cứ thế thành một vòng tròn không dứt.

Lời nói xấu giống như một mũi tên bắn vào bóng tối, người bắn không biết trúng ai, người bị trúng không biết tên bay từ đâu. Nhưng có một điều chắc chắn: lời nói xấu chỉ có sức mạnh khi mình để nó điều khiển mình. Người nói xấu mình mong mình tức giận, mong mình mất bình tĩnh, mong mình đáp trả bằng lời xấu để họ có cớ nói mình cũng xấu như họ. Nếu mình đáp trả, mình đã rơi vào cái bẫy của họ. Mình thắng một câu nói xấu, mà thua cả sự bình an của mình.

Trong kho sách, Kinh Pháp Cú, phẩm Hỷ Ái, có câu kệ: "Lấy không giận thắng giận, Lấy thiện thắng không thiện, Lấy thí thắng xan tham, Lấy chân thật thắng hư dối". Lấy không giận thắng giận, tức là lấy sự bình tĩnh của mình để thắng cơn giận của người khác. Người ta nói xấu mình, mình không giận, không đáp trả, thì lời nói xấu của họ như mũi tên bắn vào khoảng không, không trúng gì cả, tự rơi xuống. Còn mình đáp trả bằng giận dữ, thì mũi tên đó đã trúng đích, vì đích của nó chính là cơn giận của mình.

Kinh Pháp Cú, phẩm Hoa, cũng có câu kệ: "Không nên nhìn lỗi người, Người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, Có làm hay không làm". Khi bị nói xấu, thay vì nhìn vào lỗi của người nói xấu mình, hãy nhìn lại chính mình: mình có làm điều họ nói hay không, mình có cần sửa gì hay không. Nếu mình không làm điều đó, thì lời nói xấu chỉ là lời nói suông, thời gian sẽ chứng minh. Nếu mình có làm sai thật, thì lời nói xấu đó là một lời nhắc, dù cách nói không đẹp, mình vẫn nên sửa mình. Nhìn vào mình thay vì nhìn vào người nói xấu, đó là cách giữ cho lòng mình yên.

Không đáp trả bằng lời xấu không có nghĩa là im lặng chịu đựng mãi, để người ta nói gì cũng được. Đây là điều cần phân biệt. Mình có thể nói rõ sự thật một cách đàng hoàng, với người cần biết sự thật, bằng giọng bình tĩnh, không chửi bới, không vu khống lại. Mình có thể gặp người nói xấu mình, hỏi thẳng họ một cách lịch sự, nghe họ nói, rồi nói rõ quan điểm của mình. Làm vậy là bảo vệ danh dự của mình, không phải là đáp trả bằng lời xấu. Từ bi không phải là nhu nhược, mà là mạnh mẽ trong sự bình tĩnh.

Muốn tập, hãy tự dặn mình một câu trước khi phản ứng: "Lời họ nói có đúng không, và mình có cần phải đáp trả ngay bây giờ không?" Hai câu hỏi đó giống như hai cái phanh. Hầu hết các trường hợp, câu trả lời đều là: không đúng, và không cần đáp trả ngay. Đợi một ngày, cơn giận nguội đi, mình sẽ thấy rõ hơn: lời nói xấu không làm mình mất đi giá trị thật của mình, chỉ làm mình mất bình tĩnh nếu mình để nó làm vậy. Người khác nói xấu mình một lần, mình tự làm khổ mình mười lần vì cứ nghĩ về nó, thì ai mới là người làm mình khổ nhất.

Người không đáp trả bằng lời xấu được lợi đầu tiên chính là mình. Vì mình giữ được giấc ngủ ngon, giữ được sự bình tĩnh, giữ được hình ảnh đẹp trong mắt những người xung quanh. Người ta nói xấu mình, rồi người nghe sẽ nhìn cách mình phản ứng. Mình phản ứng bằng giận dữ, người nghe sẽ nghĩ cả hai đều xấu. Mình phản ứng bằng bình tĩnh, người nghe sẽ tự biết ai đúng ai sai. Thời gian là người bạn tốt nhất của người bị oan, vì sự thật không cần ai cãi giúp, nó tự lộ ra theo thời gian.

Bị nói xấu sau lưng, từ bi là không đáp trả bằng lời xấu. Không phải vì mình sợ, mà vì mình không muốn biến mình thành người giống như họ. Mình giữ miệng mình sạch, giữ lòng mình yên, rồi sống tốt, làm việc tốt, để thời gian trả lời thay mình. Lời xấu nói ra rồi sẽ tan đi như khói, còn cách mình sống thì ở lại, rõ ràng, ai cũng nhìn thấy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú, phẩm Hỷ Ái (Thư viện Phật học BudSas, uni/u-kinh-phapcu-ev/dhp_ev17.htm, kệ 223): "Lấy không giận thắng giận, Lấy thiện thắng không thiện, Lấy thí thắng xan tham, Lấy chân thật thắng hư dối"
• Kinh Pháp Cú, phẩm Hoa (Thư viện Phật học BudSas, uni/u-kinh-phapcu-ev/dhp_ev04.htm, kệ 50): "Không nên nhìn lỗi người, Người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, Có làm hay không làm"
Bài liên quanDạy con bằng lòng từ bi: kỷ luật không cần roi vọtNgười già cô đơn trong xóm: từ bi là ghé thăm, hỏi hanMột nụ cười không tốn gì, mà cứu được một ngày của người khác