Sáng thứ hai, văn phòng ồn ào. Người mới vào làm lóng ngóng, hỏi cái này cái kia, làm chậm cả nhóm. Người cũ ngồi bên cạnh thở dài, khó chịu ra mặt. Không ai nói gì, nhưng không khí nặng hẳn.
Chỗ làm là như vậy. Người ta gặp nhau mỗi ngày, tám tiếng một ngày, có khi còn nhiều hơn thời gian ở với gia đình. Vậy mà nhiều người coi chỗ làm chỉ là nơi kiếm tiền, không phải nơi để thương nhau. Ai làm việc nấy, ai lo thân nấy. Người mới thì tự bơi, người cũ thì mặc kệ.
Nhưng có một cách nhìn khác. Trong một cuốn sách, người ta nhắc đến bốn cách để người với người gần nhau hơn, gọi là tứ nhiếp pháp: bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Bố thí là cho đi. Ái ngữ là nói lời thương. Lợi hành là làm điều có ích cho nhau. Đồng sự là cùng nhau làm việc, cùng nhau gánh việc.
Đồng sự là chữ hay nhất cho chỗ làm. Đồng là cùng. Sự là việc. Đồng sự là cùng làm một việc, cùng gánh một việc. Không phải ai làm việc nấy, mà là cùng nhau làm cho việc chung tốt lên. Người làm cùng mình không phải là đối thủ, mà là người cùng gánh với mình.
Từ bi nơi làm việc bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Người mới vào, thay vì để họ tự mò mẫm, mình chỉ cho họ một chút. Chỉ một chút thôi, cũng đủ làm họ bớt sợ. Mình còn nhớ ngày đầu mình đi làm, có người chỉ cho mình cái máy in ở đâu, cái đơn xin nghỉ viết thế nào. Những việc nhỏ ấy, mình nhớ mãi.
Đồng nghiệp quá tải, mình chia sẻ một phần việc. Không cần chia nhiều, chỉ cần nói: để tôi làm giúp phần này. Một câu nói ấy làm người ta nhẹ hẳn. Vì quá tải không chỉ mệt tay, mà còn mệt lòng. Có người chia sẻ, lòng nhẹ đi một nửa.
Đồng nghiệp làm sai, mình góp ý riêng, đừng chê trước mặt đông người. Chê trước mặt người khác làm người ta mất mặt, mà mất mặt thì khó làm việc chung nữa. Góp ý riêng, nhẹ nhàng, người ta nghe được, mà tình đồng nghiệp vẫn còn.
Đồng nghiệp được khen, mình mừng cho họ, đừng ghen. Ghen tị ở chỗ làm là thứ làm không khí nặng nhất. Người ta được khen, mình ghen, thì mình khổ, mà họ cũng khó chịu. Mừng cho họ, lòng mình cũng vui. Vui của người khác không lấy mất vui của mình.
Trong một cuốn sách xưa, có câu: tâm hòa thì đồng sự hòa đồng. Tâm mình hòa, thì việc làm chung cũng hòa. Tâm mình không hòa, thì việc gì cũng vướng. Chỗ làm có hòa hay không, bắt đầu từ tâm của mỗi người, không phải từ quy định của công ty.
Có người nói: chỗ làm là chỗ cạnh tranh, thương nhau thì làm sao tiến thân? Cạnh tranh lành mạnh khác với chà đạp nhau. Cạnh tranh lành mạnh là ai cũng cố gắng làm tốt việc của mình. Chà đạp nhau là làm cho người khác xấu đi để mình tốt lên. Người chà đạp người khác có thể lên cao một lúc, nhưng không ai muốn làm chung với họ lâu dài. Người biết thương đồng nghiệp thì đi đâu cũng có người muốn làm chung.
Từ bi nơi làm việc cũng là biết lắng nghe. Đồng nghiệp than thở, mình nghe một chút, đừng vội khuyên, đừng vội chê. Nghe thôi, cũng là giúp. Nhiều khi người ta không cần lời khuyên, chỉ cần có người nghe mình nói. Nghe xong, họ tự thấy nhẹ.
Cũng là biết giữ miệng. Chỗ làm có nhiều chuyện, nhiều lời đồn. Nghe chuyện của người khác, đừng vội kể lại. Kể lại một chuyện, có khi làm hỏng cả một mối quan hệ. Giữ miệng là giữ từ bi. Im lặng đúng lúc còn quý hơn nói nhiều.
Một văn phòng có từ bi thì khác hẳn. Người ta đến làm mà lòng nhẹ, về nhà mà lòng yên. Việc vẫn nhiều, áp lực vẫn có, nhưng người ta không thấy cô đơn. Vì có người cùng gánh. Mà cùng gánh thì việc nặng cũng thành nhẹ.
Hôm nay, thử một việc nhỏ ở chỗ làm. Hỏi người ngồi cạnh mình một câu: hôm nay bạn có cần tôi giúp gì không? Chỉ một câu thôi. Có khi họ nói không, có khi họ nói có. Dù thế nào, câu hỏi ấy cũng làm không khí khác đi. Vì nó nói với họ rằng: tôi thấy bạn, tôi ở đây, chúng ta cùng làm việc này.
Từ bi không chỉ ở chùa, ở nhà, ở những nơi linh thiêng. Từ bi ở ngay chỗ làm, trong những việc nhỏ nhất: một lời chỉ dẫn, một phần việc chia sẻ, một câu hỏi thăm. Làm được những việc nhỏ ấy mỗi ngày, chỗ làm thành chỗ ấm. Mà chỗ ấm thì ai cũng muốn ở lại.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư