Sáu giờ sáng, bà cụ đã gánh hàng ra đầu hẻm. Gánh xôi, gánh chè, gánh bánh. Nắng chưa lên mà mồ hôi đã ướt lưng áo. Bà ngồi đó cả ngày, chờ từng người khách. Có hôm bán được. Có hôm ế, gánh về gần như nguyên vẹn. Bà không than. Bà chỉ mong trời đừng mưa. Mưa xuống, gánh hàng ướt hết, coi như mất trắng một ngày.
Người bán hàng rong quanh ta nhiều lắm. Bà bán xôi đầu hẻm. Chú bán vé số đi từng nhà. Cô bán trái cây đẩy xe dọc phố. Anh bán bánh mì đứng góc đường. Họ là những người nghèo nhất trong phố. Không có cửa hàng. Không có mái che. Nắng thì phơi nắng. Mưa thì dầm mưa. Lời lãi mỗi ngày chỉ đủ ăn. Vậy mà họ vẫn đi bán, ngày này qua ngày khác, để nuôi gia đình.
Trong sách Ba Mươi Tám Pháp Hạnh Phúc có dạy, lòng từ là có tâm thương người nghèo khó hoạn nạn và cố giúp đỡ tùy theo sức mình. Câu ấy giản dị mà sâu sắc. Thương người nghèo khó, không phải là thương hại. Mà là thương bằng lòng từ. Rồi cố giúp đỡ, tùy theo sức mình. Không ai bắt mình phải giúp nhiều. Chỉ cần giúp trong khả năng của mình. Một chút cũng được. Miễn là thật lòng.
Giúp người bán hàng rong, cách dễ nhất là mua hàng của họ. Nghe thì đơn giản. Nhưng nhiều người lại không làm. Họ đi siêu thị cho tiện. Họ đặt hàng online cho nhanh. Họ quên mất bà cụ bán xôi đầu hẻm. Trong khi đó, một gói xôi năm nghìn của bà, lời chỉ vài trăm đồng. Mình mua một gói, bà có thêm vài trăm. Mình mua mỗi ngày, bà có thêm một bữa cơm. Tiền của mình không mất đi đâu. Nó chỉ chảy về tay người cần nó hơn.
Có người mua hàng rong mà trả giá rất gắt. Một bó rau hai nghìn, trả xuống một nghìn. Một tờ vé số mười nghìn, đòi mua chín nghìn. Người bán lãi chẳng bao nhiêu, lại bị ép giá. Họ cười trừ, bán cho xong. Nhưng trong lòng họ buồn. Vì đồng tiền ít ỏi ấy là mồ hôi cả ngày của họ. Thương người bán hàng rong, trước hết là đừng ép giá họ. Trả đúng giá. Thậm chí, có khi trả thêm một chút, coi như giúp họ một bữa.
Ngoài tiền, người bán hàng rong còn cần một thứ nữa. Đó là sự tử tế. Một câu chào buổi sáng. Một nụ cười. Một câu hỏi thăm. Bà cụ bán xôi kể, có anh thanh niên ngày nào cũng mua xôi của bà. Anh không mua nhiều. Chỉ một gói. Nhưng ngày nào anh cũng chào bà, hỏi bà khỏe không. Bà bảo, chỉ một câu hỏi thăm thôi mà bà vui cả ngày. Vì bà thấy mình không bị coi thường. Mình cũng là con người, cũng cần được chào hỏi như ai.
Có những người đối xử tệ với người bán hàng rong. Đuổi họ đi vì cho rằng họ làm mất mỹ quan. Nạt nộ họ vì họ đứng chắn lối. Quát họ vì họ mời mua hàng. Những hành động ấy, người làm tưởng là nhỏ. Nhưng với người bán hàng rong, nó là cả một ngày buồn. Họ đã nghèo. Họ đã vất vả. Họ chỉ mong được đối xử như một con người. Không cần thương hại. Chỉ cần tôn trọng.
Chị Hoa, một chị văn phòng, kể một chuyện nhỏ. Có lần trời mưa to, chị thấy bà cụ bán vé số đứng trú dưới mái hiên, ướt hết. Chị gọi bà vào quán cà phê, mời bà ly trà nóng. Bà cụ ngồi đó, sưởi ấm, kể chuyện đời mình cho chị nghe. Bà kể về đứa con đi làm xa. Về căn nhà nhỏ ở quê. Về ước mơ có một sạp hàng nhỏ che mưa che nắng. Chị nghe xong, thấy lòng mình ấm lại. Chị bảo, hóa ra giúp người không khó. Chỉ cần một ly trà nóng và một chút thời gian ngồi nghe.
Từ bi trên vỉa hè, nói cho cùng, là từ bi trong những việc nhỏ nhất. Mua một gói xôi. Trả đúng giá một bó rau. Chào một câu buổi sáng. Mời một ly nước lúc trời nắng. Những việc ấy không tốn bao nhiêu tiền. Không tốn bao nhiêu sức. Nhưng với người bán hàng rong, đó là cả một ngày được tôn trọng. Và với mình, đó là một ngày sống có lòng từ.
Hôm nay, nếu đi ngang qua một gánh hàng rong, hãy dừng lại một chút. Mua một món gì đó, dù mình không thật cần. Nói một câu tử tế, dù chỉ là chào buổi sáng. Vì người bán hàng rong ấy, cũng là một con người. Cũng có gia đình đang chờ. Cũng cần được thương. Từ bi không ở đâu xa. Nó ở ngay trên vỉa hè, nơi bà cụ gánh xôi đang ngồi chờ khách.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư