🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người đang sai: từ bi không phải là bênh cái sai

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Buổi chiều, bà Hai nghe tin cháu mình đánh nhau với bạn ở trường. Người ta kể, cháu bà là đứa ra tay trước. Bà nghe xong, câu đầu tiên bà nói là: Nó hiền lắm, chắc bạn kia chọc nó trước. Bà chưa hỏi cháu, chưa hỏi thầy cô, bà đã bênh rồi. Thương cháu, ai cũng hiểu. Nhưng thương kiểu đó, cháu có được gì không? Cháu được một lần thoát lỗi. Và mất một lần học cách nhận lỗi.

Nhiều người trong chúng ta cũng vậy. Người thân làm sai, mình thương nên mình tìm cách bào chữa. Con làm vỡ đồ của người ta, mình nói con còn nhỏ. Em mình nói dối, mình nói nó lỡ miệng. Đồng nghiệp làm sai, mình là sếp, mình giấu nhẹm đi cho êm chuyện. Mình tưởng đó là thương. Nhưng thương mà bênh cái sai, thì cái sai ở lại, còn người mình thương thì cứ sai tiếp.

Trong sách xưa có câu: lấy oán báo oán, oán chồng thêm oán; lấy đức báo oán, oán mới tiêu tan. Câu này thường được hiểu là chuyện tha thứ cho kẻ thù. Nhưng nó cũng đúng trong nhà mình, với người mình thương. Người ta làm sai với mình, mình đáp lại bằng oán hận thì oán cứ chồng lên. Người thân mình làm sai, mình đáp lại bằng cách bênh che thì cái sai cứ chồng lên. Cả hai đều không làm cho mọi chuyện nhẹ đi. Chỉ có cách lấy đức mà đối lại, nghĩa là đối bằng sự ngay thẳng và lòng tốt, thì mọi chuyện mới có đường ra.

Thương người đang sai, trước hết là dám nhìn thẳng cái sai đó. Không phải nhìn bằng mắt soi mói, cũng không phải nhìn bằng mắt giận dữ. Mà nhìn cho rõ: việc này sai ở chỗ nào, ai bị thiệt, sửa được không. Người mẹ thấy con ăn cắp tiền, bà đau. Nhưng bà đau không phải vì xấu hổ với hàng xóm. Bà đau vì con mình đang đi lệch. Cái đau đó, nếu bà dám nhìn thẳng, sẽ thành sức mạnh để bà dạy con. Còn nếu bà giấu đi, cái đau đó sẽ thành nỗi sợ. Sợ người ta biết. Sợ con làm nữa. Sợ mãi.

Thương người đang sai, thứ hai là nói thật, nhưng nói bằng giọng thương. Có một khác biệt lớn giữa nói thật để người ta sửa và nói thật để người ta đau. Cùng một câu: Con làm vậy là sai. Nếu nói trong lúc mình đang tức, câu đó thành một cái tát. Nếu nói sau khi mình đã bình tĩnh, ngồi xuống bên con, câu đó thành một bàn tay đỡ. Người nghe cũng vậy. Họ nghe được lời thật hay không, phần lớn tùy vào giọng của người nói. Giọng thương thì lời thật mới đi vào được. Giọng giận thì lời thật cũng thành lời mắng.

Thương người đang sai, thứ ba là giúp họ sửa, chứ không sửa thay họ. Có người thương con, con gây lỗi, cha mẹ chạy đi xin lỗi thay, đền tiền thay, gánh hậu quả thay. Con không phải làm gì cả. Như vậy con học được gì? Con học được rằng cứ sai đi, sẽ có người dọn. Thương thật là đứng bên cạnh, nhưng để người sai tự bước ra xin lỗi, tự đền bù, tự chịu phần hậu quả vừa sức mình. Mình chỉ đi cùng, không đi thay. Đi cùng thì người ta không cô đơn. Đi thay thì người ta không lớn lên.

Có người hỏi: vậy thương mà không bênh, có phải là lạnh lùng không? Không. Lạnh lùng là thấy người ta sai mà mặc kệ. Thương là thấy người ta sai mà không bỏ mặc, cũng không bao che. Thương là ở lại, nhìn rõ, nói thật, và giúp sửa. Người được thương kiểu đó, lúc đầu có thể giận mình. Họ giận vì mình không bênh họ như họ mong. Nhưng lâu dần, họ sẽ hiểu. Người bênh mình lúc mình sai chưa chắc đã thương mình. Người dám nói thật với mình lúc mình sai, mà vẫn ở lại bên mình, đó mới là người thương mình thật.

Trong nhà, thử tập một thói quen nhỏ. Khi nghe tin người thân làm sai, đừng vội bênh, cũng đừng vội mắng. Hỏi một câu thôi: Chuyện là thế nào? Nghe hết câu trả lời. Rồi hỏi thêm: Con nghĩ việc đó đúng hay sai? Để người ta tự nói. Nhiều khi, chỉ cần được hỏi như vậy, người ta đã tự nhận ra. Và khi người ta tự nhận ra, mình chỉ cần nói: Ừ, vậy thì mình sửa cùng nhau. Câu đó nhẹ lắm. Nhưng nó đủ để một người đang sai tìm được đường quay lại.

Từ bi không phải là nhắm mắt trước cái sai. Từ bi là mở mắt nhìn rõ cái sai, mà lòng vẫn thương. Thương người, và thương luôn cả cái đúng. Vì chỉ khi cái đúng được giữ, người mình thương mới thật sự được yên. Bênh cái sai chỉ làm yên được một lúc. Giữ cái đúng mới làm yên được lâu dài. Đó là điều mà người thương nhau cần nhớ, mỗi khi đứng giữa một bên là người thân, một bên là lẽ phải.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Cái Dũng Của Thánh Nhân (Nguyễn Duy Cần) — trang 70 (câu: Lấy oán báo oán, oán oán chập chồng. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 201 (lục độ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí huệ)
Bài liên quanGiúp người rồi bị quên ơn: cho đi mà lòng không đợi trảThương người trong cơn giận của chính mìnhBố thí bằng một lời xin lỗi thật lòng