🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Giúp người rồi bị quên ơn: cho đi mà lòng không đợi trả

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Chú Tư kể, năm ngoái chú cho người quen mượn một khoản tiền để xoay xở lúc khó khăn. Lúc mượn, người ta nói đủ lời cảm ơn, hứa sẽ trả đúng hẹn. Rồi thời gian trôi qua. Không thấy trả, cũng không thấy nhắc. Gặp nhau ngoài đường, người ta cười chào như không có chuyện gì. Chú Tư không giận dữ gì lớn. Chú chỉ thấy lòng mình chùng xuống. Chú nghĩ: mình giúp người ta lúc người ta khổ nhất, vậy mà người ta quên nhanh thế sao? Từ đó, chú ngại giúp ai.

Cảm giác này, nhiều người từng trải qua. Mình giúp một người, rồi người ta không nhớ, không cảm ơn, thậm chí quay lại nói xấu mình. Lòng mình ấm ức. Mình nghĩ: biết vậy đừng giúp. Mình nghĩ: người ta vô ơn. Và từ đó, mình khép lòng lại. Mình vẫn sống tử tế, nhưng dè chừng hơn. Gặp người khó khăn, mình ngần ngừ. Cái ấm ức đó, nếu để lâu, sẽ thành một cục đá trong lòng. Nó không làm người kia khổ. Nó làm mình khổ.

Sách xưa có câu: thi ân bất cầu báo, cho người mà không truy hối. Nghĩa là làm ơn thì đừng đòi báo đáp, cho người rồi thì đừng nhắc lại, đừng hối tiếc. Câu này nghe qua thì dễ. Làm thì khó. Vì trong lòng mỗi người đều có một cán cân thầm lặng. Mình cho đi một, mình mong nhận lại một lời cảm ơn, một sự ghi nhớ, ít nhất là một thái độ biết điều. Khi cán cân đó lệch, lòng mình mất thăng bằng. Mình thấy mình thiệt. Nhưng sách xưa cũng dạy một ý nữa: bố thí mà còn tính công, còn kể ơn, thì chưa phải là bố thí trọn vẹn. Bố thí trọn vẹn là cho đi mà lòng không vướng, không kể công, không chờ trả.

Vậy thì phải hiểu thế nào cho đúng? Không đợi trả, không có nghĩa là mình phải vui vẻ khi bị người ta quên ơn hay lợi dụng. Buồn thì cứ buồn. Thất vọng thì cứ thất vọng. Đó là cảm xúc thật của con người, không cần giấu. Nhưng buồn rồi thì sao? Mình có hai đường. Một là ôm nỗi buồn đó mà đi kể khắp nơi, nhắc đi nhắc lại rằng mình đã giúp người ta thế nào, để người ta phải nhớ, phải trả. Đường này mệt lắm. Vì mình càng nhắc, người ta càng tránh. Mình càng đòi, lòng mình càng nặng. Hai là nhìn lại xem lúc mình giúp, mình giúp vì điều gì. Nếu mình giúp vì thấy người ta khổ, thấy mình giúp được, thì việc giúp đó đã xong ngay lúc mình đưa tay ra. Người ta có nhớ hay không, đó là chuyện của người ta. Việc tốt của mình không vì người ta quên mà mất đi.

Có một cách nghĩ giúp lòng nhẹ hơn. Hãy coi việc giúp người giống như gieo một hạt giống xuống đất. Mình gieo, mình tưới, rồi mình đi làm việc khác. Hạt có nảy mầm hay không, nảy lúc nào, không phải chuyện mình kiểm soát được. Có hạt nảy ngay, có hạt nằm im rất lâu rồi mới lên. Có hạt không lên, nhưng đất thì vẫn được tưới. Người mình giúp hôm nay quên ơn mình, nhưng biết đâu, một ngày nào đó, khi họ giúp một người khác, họ nhớ lại rằng đã từng có người giúp mình. Cái ơn đó, nó không mất. Nó chỉ đi đường vòng. Mình không thấy, không có nghĩa là nó không có.

Dĩ nhiên, không đợi trả không có nghĩa là cứ để người ta lợi dụng mãi. Từ bi có trí tuệ là biết dừng đúng chỗ. Giúp một người khó khăn thật sự là khác với để một người lợi dụng lòng tốt của mình mãi. Nếu một người mượn tiền không trả, rồi lại mượn tiếp, mình có quyền nói không. Nói không không phải là hết thương. Nói không là để bảo vệ lòng tốt của mình, để nó còn đủ sức giúp những người thật sự cần. Người khôn ngoan không phải là người giúp tất cả mọi người mọi lúc. Người khôn ngoan là người giúp đúng người, đúng lúc, và biết dừng khi việc giúp đã thành gánh nặng.

Cuối cùng, hãy nhớ một điều giản dị. Lúc mình giúp người ta, mình đã nhận lại một thứ ngay lúc đó rồi. Đó là cảm giác lòng mình yên, mình đã làm một việc nên làm. Cảm giác đó không ai lấy đi được, kể cả khi người ta quên ơn mình. Người ta có thể quên món tiền, quên sự giúp đỡ, nhưng không ai lấy được cái khoảnh khắc mình đưa tay ra với lòng tốt. Cái đó là của mình. Giữ được nó, thì lần sau gặp người khó khăn, mình vẫn có thể đưa tay ra, mà không sợ lòng mình lại nặng thêm một lần nữa.

Thử tập một thói quen nhỏ. Sau mỗi lần giúp ai, đừng ngồi đếm xem người ta đã trả ơn chưa. Hãy tự hỏi mình một câu: lúc đó mình giúp vì thấy người ta cần, hay vì muốn người ta nhớ ơn mình? Nếu là vì thấy người ta cần, thì việc đã xong. Lòng mình có thể yên. Còn nếu là vì muốn được nhớ ơn, thì cũng không sao. Nhận ra điều đó, lần sau mình giúp với lòng nhẹ hơn một chút. Cho đi mà lòng không đợi trả, không phải là việc làm được trong một ngày. Nó là việc tập cả đời. Nhưng mỗi lần tập được một chút, lòng mình nhẹ đi một chút. Và người khác, dù có quên ơn mình hay không, vẫn nhận được một bàn tay thật lòng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thái Thượng Cảm Ứng Thiên (tụng) — trang 1 (câu: Thi ân bất cầu báo. Dữ nhân bất truy hối)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 232 (tính cách vô công trong các thứ bố thí, nhuộm màu vô ngã)
Bài liên quanThương người trong cơn giận của chính mìnhBố thí bằng một lời xin lỗi thật lòngNgười thân làm điều sai trái: thương mà không che giấu