Có một gia đình giàu có trong vùng, nhà cao cửa rộng, xe hơi ra vào tấp nập. Ai cũng nghĩ đời họ như vậy là viên mãn. Rồi một trận bão lớn quét qua, xưởng sản xuất ngập nước, hàng hóa hư hỏng, nợ nần chồng chất. Chỉ trong một năm, nhà cao phải bán, xe hơi phải bán, người chủ từ chỗ được trọng vọng trở thành người phải đi làm thuê. Ai gặp cũng lắc đầu, không ngờ đổi thay nhanh đến vậy.
Trong sách Phật, có câu dạy rằng mọi sự vật trong thế giới này đều vô thường, đều vô ngã, đều không có thực thể bền chắc. Dù là sắc đẹp lộng lẫy, dù là danh vọng cao xa, dù là tiền rừng bạc biển, tất cả đều là vô thường, vô ngã, không có thực thể nội tại. Không có gì cần phải tham đắm, không có gì để vơ lấy làm của mình mãi mãi.
Tiền của là thứ dễ thấy nhất. Người tham tiền, muốn được thật nhiều để bảo đảm đời sống. Muốn được nhiều thì phải tranh đua, giành giật. Đã giành giật thì có kẻ được người mất. Kẻ được vui cười thì người mất tức tối. Vì thế, người được càng nhiều thì thù hận càng lắm. Có khi trong lúc giành giật, chỉ nghĩ phần được về mình, người ta đã giẫm đạp lên sinh mạng kẻ khác. Cái được của ta cũng là mồ hôi nước mắt của người.
Người tham tiền nhiều thì đau khổ cũng nhiều. Bởi vì đâu phải muốn là được. Phải lao tâm nhọc trí, phải tốn hao bao nhiêu sức lực mới có được. Đã được rồi lại sợ người ta phá, tìm mọi cách gìn giữ bảo vệ, nhưng có khi nó cũng ra đi. Khổ công quá nhiều mới được, được rồi lại mất, thật là khổ đau vô kể.
Danh vọng cũng vậy. Danh vọng giống như những hạt nước lóng lánh trước ánh nắng mặt trời. Người thích danh vọng cao sang, nhưng khi nắm vào tay, nó liền tan biến. Người đời nào có biết chán, cứ một bề ngó lên, được một bậc lại muốn lên một bậc. Chính vì tham lam mong muốn, người ta phải chạy chọt, cầu cạnh, bợ đỡ những người có khả năng đưa mình lên. Mong cầu mà được, lại thêm mong cầu. Mong cầu mà không được, phải khổ đau sầu thảm. Người xưa đã nói, càng cao danh vọng, càng dày gian nan. Ít có người ngồi trên chiếc ghế danh vọng được an ổn suốt đời.
Sắc đẹp cũng vậy. Sắc đẹp là một thứ men say khiến nhiều người đắm mê đeo đuổi. Bao nhiêu lời yêu đương êm tai, ngọt dịu, thúc đẩy khách si tình chìm sâu trong biển ái, rốt cuộc chỉ là những ảo tưởng đảo điên. Người ta đuổi theo sắc dục không khi nào biết chán, như người khát uống nước muối, càng uống càng khát. Nó mang họa hại cho bản thân chóng tàn cỗi, lại thêm nhiều sầu thảm khổ đau.
Hiểu tiền của, danh vọng, sắc đẹp đều vô thường, không phải để ta bỏ hết mọi thứ, sống nghèo khổ. Đạo Phật không tán thán một đời sống túng thiếu nghèo đói. Đạo Phật cũng không đề cao một đời sống chạy theo dục vọng vật chất. Đạo Phật đề cao một đời sống bình dị, lành mạnh và biết đủ. Biết đủ là biết dùng tiền của làm phương tiện sống, chứ không để tiền của làm chủ mình.
Người biết đủ, có ít tiền cũng sống an vui. Có nhiều tiền cũng không kiêu căng. Vì họ biết tiền là thứ đến rồi đi, như nước chảy qua tay. Giữ được thì dùng, mất đi thì thôi. Không vì tiền mà đánh mất tình thân, không vì tiền mà đánh mất danh dự.
Người biết đủ với danh vọng cũng vậy. Có chức vụ thì làm việc cho tốt, không tham quyền cố vị. Hết chức vụ thì vui vẻ lui về, không tiếc nuối. Vì họ biết, chiếc ghế ấy không phải của mình mãi mãi. Ngồi được một thời gian rồi cũng phải đứng lên nhường cho người khác.
Trong xã hội ngày nay, của cải vật chất có sự hạn chế, còn lòng tham con người thì không đáy. Đây là lý do vì sao không thể tránh khỏi xung đột và tranh đấu giữa người với người. Muốn bớt xung đột, mỗi người phải tự biết đủ trước. Một người biết đủ thì một nhà yên ổn. Nhiều nhà biết đủ thì xã hội yên ổn.
Cho nên, đừng lấy tiền rừng bạc biển làm thước đo hạnh phúc. Hãy lấy tâm mình làm thước đo. Tâm an thì giàu cũng vui, nghèo cũng vui. Tâm bất an thì giàu cũng khổ, nghèo cũng khổ. Tiền của vô thường, danh vọng vô thường, sắc đẹp vô thường, chỉ có tấm lòng biết đủ và thương người là còn lại mãi trong đời.
Từ hôm nay, hãy thử sống biết đủ. Ăn đủ no, mặc đủ ấm, nhà đủ ở, lòng đủ vui. Phần dư ra, nếu có, hãy chia sẻ cho người cần hơn mình. Cho đi như vậy, tiền của tuy mất đi mà phước đức lại đầy lên. Đó là cách giữ của cải bền lâu nhất, vì phước đức không ai cướp được, không bão lụt nào cuốn trôi được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư