Anh Tư làm nghề chạy xe ôm công nghệ. Hôm nào cũng nói với vợ: để mai anh về sớm, mai anh đưa con đi chơi, mai anh gọi điện cho mẹ. Mai này nối mai kia. Một buổi chiều, anh đang chạy xe thì nghe tin mẹ ở quê ngã, đưa đi viện. Anh chạy về, mẹ đã nằm đó, mắt nhắm, thở yếu. Anh ngồi bên giường, nắm tay mẹ, trong đầu chỉ có một câu: sao mình cứ hẹn mai hoài vậy.
Mình ai cũng vậy. Việc gì cũng để mai. Mai mới xin lỗi người mình làm buồn. Mai mới về thăm cha mẹ. Mai mới bắt đầu sống tử tế. Mai mới tu, mới học, mới làm việc thiện. Mình sống như thể ngày mai chắc chắn sẽ đến, như thể mình còn nhiều thời gian lắm. Nhưng thời gian có chờ ai đâu.
Các Tổ hồi xưa có câu dạy mà Hòa thượng Thích Thanh Từ nhắc lại trong sách Hoa Vô Ưu. Đại ý: ngày nay đã qua, mạng sống của mình giảm đi một phần, như con cá ở trong ao nước sắp cạn. Mỗi ngày qua là mỗi ngày gần với cái chết. Nghe thì buồn, nhưng đó là sự thật. Cá trong ao cạn không biết ngày nào nước hết. Mình cũng vậy, không biết hơi thở nào là hơi thở cuối.
Cũng trong sách ấy, có câu nói thẳng: biết được thân này vô thường, mạng người trong hơi thở thì không thể chần chờ được. Không thể sống ngày nay, chờ ngày mai, sống ngày mai chờ ngày mốt. Cứ như vậy để ngày qua ngày, mất hết thì giờ quý báu. Đọc câu này, mình mới thấy cái thói quen hẹn mai của mình đáng sợ đến mức nào. Không phải vì ngày mai không đến, mà vì mình không biết ngày mai có đến với mình hay không.
Hơi thở là thứ gần mình nhất mà cũng mong manh nhất. Thở vào mà không thở ra, là xong một đời người. Ai cũng biết vậy, nhưng ai cũng sống như mình sẽ thở mãi. Mình giận ai đó, mình để bụng cả tuần, cả tháng, cả năm. Mình thương ai đó, mình ngại nói ra, đợi dịp thích hợp. Mình muốn làm việc tốt, mình đợi khi nào rảnh. Cái đợi ấy ăn mất cả đời người lúc nào không hay.
Con cá trong ao cạn không biết nước sẽ hết ngày nào. Nó vẫn bơi, vẫn tìm thức ăn, vẫn sống như mọi ngày. Nhưng nước thì cứ cạn dần, từng chút một. Mình cũng vậy. Mỗi ngày qua, mạng sống giảm đi một phần, mà mình không hay. Không phải để mình sợ hãi, mà để mình tỉnh ra. Nước cạn dần thì cá phải bơi nhanh hơn, phải sống gấp hơn, phải làm những việc cần làm khi còn nước. Mình cũng vậy. Khi biết đời ngắn, mình mới biết quý từng ngày còn lại.
Vô thường không dạy mình sợ chết. Vô thường dạy mình sống ngay bây giờ. Muốn xin lỗi thì xin lỗi hôm nay. Muốn gọi điện cho mẹ thì gọi ngay tối nay. Muốn bắt đầu việc tốt thì bắt đầu từ bữa cơm tối nay, từ câu nói tử tế với người bên cạnh. Không cần làm việc gì lớn lao. Chỉ cần đừng hẹn nữa. Cái gì làm được hôm nay thì làm hôm nay.
Anh Tư ngồi bên giường mẹ, kể cho mẹ nghe những chuyện vặt trong ngày. Mẹ không đáp, nhưng bàn tay mẹ vẫn ấm. Anh hiểu ra một điều: những ngày mẹ còn khỏe, anh đã bỏ lỡ quá nhiều buổi tối như thế này, chỉ vì cứ nghĩ mai còn nhiều. Giờ anh không hẹn nữa. Ngày nào mẹ còn đây, ngày đó anh về ăn cơm với mẹ. Ngày nào mình còn thở, ngày đó mình sống cho ra sống.
Mỗi sáng thức dậy, mình có thể tự nhắc một câu: hôm nay mình còn thở, là hôm nay mình còn cơ hội. Cơ hội nói lời thương, cơ hội sửa lỗi lầm, cơ hội làm một việc tốt nhỏ. Đừng đợi đến khi ao cạn mới nhớ ra mình là con cá. Đừng đợi đến khi hơi thở yếu đi mới nhớ ra mình đã hẹn quá nhiều ngày mai. Hơi thở này còn, hơi thở sau chưa chắc. Vậy thì sống ngay hôm nay, thương ngay hôm nay, làm ngay hôm nay. Đó là cách hiểu vô thường đúng nhất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư