🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Vô thường hiển nhiên trước mắt mỗi ngày

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Có lần một người bạn hỏi tôi: đạo Phật dạy gì mà nhiều sách vở thế, tóm lại trong một câu được không? Tôi ngẫm mãi, rồi nhớ đến cuốn Phật Học Tinh Hoa của cụ Nguyễn Duy Cần. Trong đó cụ viết rõ: giáo lý căn bản của đạo Phật về mặt nhận thức gồm trong ba chủ thuyết: chư hành vô thường, chư pháp vô ngã và Niết-bàn tịch tịnh. Ba câu ấy gọi là Tam Pháp Ấn. Nhưng hôm nay tôi chỉ nói về câu đầu tiên, vì nó gần mình nhất.

Chư hành vô thường nghĩa là gì? Chữ hành là mọi thứ có tạo tác, có sinh diệt: thân mình, nhà cửa, tiền bạc, tình cảm, danh vọng, cả núi sông, cả trái đất. Chư hành là tất cả những thứ ấy. Vô thường là không bền, không ở yên, đổi thay luôn luôn. Nói gọn: mọi thứ trên đời đều đổi thay, không có gì đứng yên mãi.

Cụ Nguyễn Duy Cần viết thêm một câu mà tôi nhớ mãi: cái chân lý vô thường là một thứ chân lý hiển nhiên hằng ngày, hằng giờ, hằng phút, xảy ra trước mắt ta. Tất cả mọi sự mọi vật trên đời đều lưu chuyển biến dịch, không có gì là thường trụ bất biến cả. Hiển nhiên nghĩa là không cần học cao mới thấy. Ai cũng thấy, chỉ là mình có chịu nhìn hay không.

Sáng nay tôi pha ly cà phê. Nước sôi đổ vào phin, cà phê nhỏ giọt. Hơi nóng bốc lên rồi tan. Ly cà phê nóng đó, nguội dần. Mình uống hết, ly trống. Một ly cà phê thôi mà đã có đủ sinh, trụ, dị, diệt. Cái cây ngoài sân cũng vậy. Hôm qua còn xanh, hôm nay lá vàng rụng đầy sân. Đứa con hôm qua còn bế trên tay, hôm nay đã cao hơn mẹ. Người hàng xóm hôm qua còn chào nhau, hôm nay đã dọn đi nơi khác. Vô thường không ở đâu xa. Nó ở ngay trước mắt, từng giờ, từng phút.

Vậy mà mình cứ sống như thể mọi thứ sẽ ở yên. Mình mua cái điện thoại mới, mong nó đừng hư. Mình yêu ai đó, mong người ấy đừng đổi. Mình có chức vụ, mong nó đừng mất. Mình khỏe mạnh, mong mình đừng ốm. Mong thì cứ mong, nhưng đời thì cứ đổi. Điện thoại rồi cũng hư. Người yêu rồi cũng đổi khác. Chức vụ rồi cũng qua. Thân thể rồi cũng già. Mong cái đổi thay đứng yên, thì khổ là phải.

Nhưng vô thường không phải tin buồn. Vô thường là tin vui. Vì mọi thứ đổi thay, nên cái xấu cũng đổi thay. Nỗi buồn hôm nay, ngày mai có thể nhẹ đi. Cơn giận hôm nay, ngày mai có thể tan. Thói quen xấu hôm nay, ngày mai có thể sửa. Người làm mình đau hôm nay, ngày mai có thể đổi khác. Nếu mọi thứ đứng yên mãi, thì người khổ sẽ khổ mãi, người sai sẽ sai mãi. Nhờ vô thường, mình còn cơ hội. Hôm nay mình chưa tốt, ngày mai mình có thể tốt hơn. Hôm nay mình chưa hiểu, ngày mai mình có thể hiểu ra.

Thấy rõ vô thường thì lòng mình nhẹ đi. Không còn níu chặt những thứ phải đi. Không còn sợ hãi những thứ phải đến. Mình vẫn yêu thương, vẫn làm việc, vẫn giữ gìn, nhưng giữ bằng tay mở, không phải tay nắm chặt. Người thương đổi thay thì mình thương người hôm nay, đừng níu người hôm qua. Tiền bạc lên xuống thì mình dùng tiền lúc có, đừng khổ vì tiền lúc mất. Thân thể già đi thì mình chăm thân lúc còn khỏe, đừng oán thân lúc đã yếu.

Ba dấu ấn của đạo Phật bắt đầu bằng vô thường, không phải ngẫu nhiên. Thấy được vô thường, mình mới thấy được vô ngã: cái tôi cũng chỉ là dòng đổi thay. Thấy được vô ngã, lòng mới lặng xuống, mới đến được Niết-bàn tịch tịnh. Nhưng bước đầu tiên thì đơn giản lắm. Chỉ cần mở mắt nhìn quanh: ly cà phê đang nguội, lá vàng đang rơi, con đang lớn, mình đang già. Vô thường hiển nhiên trước mắt mỗi ngày. Thấy được nó, là mình đã bắt đầu hiểu đạo.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 88 (Chư Hành Vô Thường, chư pháp Vô Ngã và Niết bàn tịch tịnh, thường gọi là Tam Pháp Ấn.)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 88 (Cái chân lý Vô thường là một thứ chân lý hiển nhiên hằng ngày, hằng giờ, hằng phút... xảy ra trước mắt ta.)
Bài liên quanChánh pháp còn phải bỏ đi, huống nữa là phi phápMắt sinh không từ đâu đến, diệt không đi về đâuTuổi thọ ngắn ngủi, sao lại làm ác?