Ông Ba soi gương buổi sáng, thấy tóc mình bạc thêm một mảng. Ông cười bảo vợ: tóc bạc nhanh quá, mới năm ngoái còn đen. Bà Ba đáp: ông soi gương ít thôi, soi nhiều lại buồn. Hai ông bà cười, nhưng trong lòng ai cũng biết: già đã tới, không mời mà tới.
Già, bệnh, chết là ba vị khách không mời mà ai cũng phải tiếp. Sách Phật dạy: mọi sự khổ ở đời phải nhìn nhận đúng thật, như sanh, già, bệnh, chết, mong cầu không được như ý, xa lìa người yêu dấu. Già là khổ, bệnh là khổ, chết là khổ. Không phải để dọa, mà để mình nhìn thẳng vào sự thật.
Có người sợ già nên làm đủ cách để níu tuổi trẻ. Thuốc bổ, mỹ phẩm, phẫu thuật, cái gì cũng thử. Nhưng già vẫn tới. Da nhăn, lưng còng, mắt mờ, tai lãng. Níu tuổi trẻ giống như níu nước trong tay, càng siết càng chảy nhanh. Người khôn không chống lại già, mà sống chung với già cho đàng hoàng.
Thiền Uyển Tập Anh có bài kệ của một vị ni sư lúc lâm bệnh: sinh, già, bệnh, chết, từ xưa thường vậy, muốn cầu thoát ly thì phải tu tập. Từ xưa thường vậy. Tức là từ xưa đến nay, ai cũng vậy. Vua chúa cũng vậy, người nghèo cũng vậy. Không ai ngoại lệ. Hiểu được điều này, lòng mình bớt sợ. Sợ vì mình tưởng chỉ mình mình bị. Biết ai cũng vậy, mình bình tĩnh hơn.
Bệnh cũng vậy. Bệnh không chọn người tốt hay người xấu. Người ăn uống cẩn thận vẫn có thể bệnh. Người tập thể dục đều vẫn có thể bệnh. Bệnh tới thì chữa, chữa được thì mừng, chữa không được thì chấp nhận và sống tốt những ngày còn lại. Có người bệnh mà vẫn vui, vẫn giúp được người khác. Có người khỏe mà lúc nào cũng than, cũng sợ. Khỏe hay bệnh nhiều khi không nằm ở thân, mà nằm ở lòng.
Còn chết thì sao? Chết là vị khách cuối cùng, cũng là vị khách ít ai muốn nhắc tới. Nhưng không nhắc không có nghĩa là nó không tới. Người ta tránh nói về chết, tránh nghĩ về chết, rồi sống như thể mình sống mãi. Đến khi chết tới gần mới hoảng hốt, mới tiếc những việc chưa làm, những lời chưa nói.
Nhìn thẳng vào chết không phải để buồn, mà để sống cho ra sống. Nếu biết mình không sống mãi, mình sẽ không phí thời gian vào những chuyện nhỏ nhặt. Không phí ngày vào giận hờn. Không phí năm vào hơn thua. Mình sẽ chọn việc đáng làm, người đáng thương, lời đáng nói.
Có một cách chuẩn bị rất đơn giản. Mỗi tối trước khi ngủ, tự hỏi: hôm nay mình đã sống tốt chưa? Có làm ai buồn không? Có việc gì cần xin lỗi không? Có ai cần mình gọi điện không? Làm vậy mỗi ngày, đến lúc nào chết tới, mình cũng không mang theo nhiều hối tiếc.
Ông Ba sau lần soi gương đó vẫn sống như thường. Ông tập thể dục nhẹ mỗi sáng, ăn uống điều độ, đi khám bệnh định kỳ. Ông bảo: già thì già, nhưng già khỏe vẫn hơn già yếu. Ông dành nhiều thời gian cho con cháu, dạy cháu học, kể chuyện xưa. Ông bảo: mình không ngăn được già, nhưng mình ngăn được việc già mà sống vô ích.
Chuẩn bị cho già, bệnh, chết không phải là chuyện của người già. Người trẻ chuẩn bị sớm thì già tới cũng không sợ. Sống lành mạnh từ khi còn trẻ, để dành một khoản phòng khi bệnh, giữ quan hệ tốt với người thân để lúc yếu còn có người bên cạnh. Chuẩn bị như vậy không phải là bi quan, mà là khôn ngoan. Người chuẩn bị trước thì khi ba vị khách tới, nhà cửa đã sẵn sàng, không phải cuống cuồng.
Ba vị khách không mời sẽ tới, sớm hay muộn. Mình không chọn được lúc họ tới, nhưng mình chọn được cách tiếp họ. Tiếp bằng sợ hãi thì khổ thêm. Tiếp bằng bình tĩnh thì nhẹ nhàng hơn nhiều. Sống tốt mỗi ngày, thương người bên cạnh, làm việc đáng làm. Đến lúc khách tới, mình mở cửa đón, không hối tiếc.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư