🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Mọi thứ rồi sẽ đổi thay — Phần 1

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Sáng nay tôi soi gương, thấy thêm một sợi tóc bạc. Không nhiều, chỉ một sợi, nằm lẫn trong mái tóc đen. Tôi nhổ nó đi. Ngày mai soi lại, có khi lại thấy sợi khác. Hồi hai mươi tuổi, tôi thức trắng một đêm vẫn đi làm bình thường. Giờ chỉ cần mất ngủ một đêm, cả ngày hôm sau đầu óc cứ lơ mơ. Cái thân này đổi thay từng ngày. Chỉ là mình không để ý.

Thân đổi không ầm ĩ. Nó đổi lặng lẽ. Răng yếu dần. Gối mỏi dần. Mắt mờ dần. Leo ba tầng cầu thang đã thở dốc, trong khi ngày xưa chạy năm tầng vẫn cười nói. Không có một buổi sáng nào mình thức dậy và bỗng dưng già đi. Già đến từng chút một, như nước rò qua kẽ đá. Đến lúc nhận ra thì đã khác xưa nhiều rồi.

Trong kinh Trung A-hàm, kinh 120, Đức Phật dạy: Sắc là vô thường, vô thường nên khổ, khổ nên phi ngã. Thọ cũng vô thường, vô thường nên khổ, khổ nên phi ngã. Tưởng, hành, thức cũng vậy. Sắc ở đây chính là cái thân này. Thân đổi thay. Đổi thay nên khổ. Khổ nên chẳng phải là ta, chẳng phải của ta mãi mãi.

Nói lại bằng lời thường thì thế này. Thân này giống như cái áo mình mặc lâu ngày. Mới đầu vừa vặn, đẹp đẽ. Mặc lâu thì sờn vai, chật ngực, rách lai. Không ai giữ mãi một cái áo. Thân người cũng vậy. Sinh ra, lớn lên, già đi, rồi mất. Đó là đường đi chung của mọi thân xác, không trừ một ai.

Kinh Pháp Cú có câu làm điểm tựa cho ý này: nhờ trí tuệ quán chiếu, thấy các hành vô thường, thế là chán đau thương, đây chính đường thanh tịnh. Các hành là mọi thứ có hình tướng, có sinh diệt, trong đó có cái thân này. Thấy rõ nó vô thường không phải để chán đời. Thấy rõ để mình thôi bám vào nó như bám vào một thứ sẽ còn mãi. Thân như bọt nước nổi trên mặt sông, long lanh một lúc rồi tan. Như sương mai đọng trên lá, nắng lên là hết. Hiểu vậy, mình không còn hoảng khi thấy thêm một sợi tóc bạc, không còn buồn cả tuần vì một nếp nhăn. Đó không phải là buông xuôi. Đó là thấy đúng sự thật, để sống cho đúng với sự thật đó.

Hiểu vậy không phải để buồn. Hiểu vậy để chăm thân cho đúng. Ăn uống điều độ. Ngủ đủ giấc. Đi bộ mỗi ngày. Có bệnh thì đi khám sớm, đừng cố chịu. Đừng vắt kiệt sức mình vì việc, vì tiền, vì những thứ rồi cũng đổi thay. Thân là phương tiện để mình sống, làm việc, thương người. Giữ phương tiện cho tốt, đó là việc phải làm.

Hiểu vậy cũng để đừng bám quá chặt vào thân. Nhan sắc rồi sẽ nhạt. Sức trẻ rồi sẽ hết. Tóc đen rồi sẽ bạc. Ai bám vào những thứ đó mà không chịu buông thì khổ dài dài. Soi gương thấy nếp nhăn mà buồn cả tuần, đó là mình đang chống lại lẽ thường. Nếp nhăn không phải kẻ thù. Nó là dấu thời gian đi qua, vậy thôi.

Khi thân đau, thân ốm, cũng có thể nhìn cơn đau như một vị khách qua đường. Khách đến rồi khách đi. Mình không phải là cơn đau. Mình là người đang thấy cơn đau. Tách mình ra khỏi cơn đau một chút, cơn đau vẫn còn đó, nhưng nó không nuốt trọn mình nữa. Đó là cách người xưa tập sống với cái thân đổi thay này.

Có lần tôi vào bệnh viện thăm người bác bị ốm nặng. Bác nằm đó, gầy đi nhiều, nói chuyện thều thào. Bác bảo, cả đời lo làm ăn, lo nhà cửa, lo con cái, quên mất cái thân này. Đến khi thân đổ bệnh, mới biết thân là vốn quý nhất. Không có thân khỏe thì tiền nhiều cũng không xài được, nhà to cũng không ở được. Bác nói, giá mà ngày xưa chăm thân hơn một chút. Ăn ngủ cho đàng hoàng, làm việc vừa sức, đừng thức khuya triền miên. Tôi nghe mà thấm. Thân này giống như căn nhà mình thuê để ở tạm. Nhà thuê thì không phải của mình mãi. Nhưng ở trong nhà đó mỗi ngày, mình phải quét dọn, sửa chữa, giữ cho nó sạch sẽ, chắc chắn. Không ai ở trong căn nhà dột nát mà vui được. Chăm thân cũng vậy. Không phải để thân trẻ mãi. Mà để thân đủ khỏe mà sống trọn những ngày mình còn.

Phần một của chuỗi bài này xin dừng ở đây. Thân đổi thay, đó là lẽ thường. Biết vậy thì mình chăm thân mà không bám thân. Phần sau, mình nói tiếp về một thứ khác cũng đổi thay không kém: của cải trong tay. Tiền bạc, nhà cửa, những thứ người ta tưởng là chắc chắn nhất. Rồi sẽ thấy, chúng cũng đổi thay như thân này vậy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Mọi thứ rồi sẽ đổi thay · Phần 1
Nguồn
• Kinh Trung A-hàm — kinh 120 (trungaham120.htm)
• Kinh Pháp Cú — Phẩm Chánh Đạo, kệ 277 (pctm-20.htm)
Bài liên quanMọi thứ rồi sẽ đổi thay — Phần 2Mọi thứ rồi sẽ đổi thay — Phần 3Mọi thứ rồi sẽ đổi thay — Phần 4