🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Đời đổi thay, lòng vẫn an — Phần 5

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Phần trước, ta đã nói về tiền tài và danh vọng đổi thay: có rồi mất, được khen rồi bị chê, như thủy triều lên xuống. Hôm nay là phần cuối của chuỗi bài này. Ta gom tất cả lại và hỏi một câu: thân đổi thay, tình đổi thay, tiền đổi thay, vậy sống sao cho an giữa bao nhiêu đổi thay ấy?

Câu trả lời nằm trong ba chữ của Tam pháp ấn, mà phần đầu chuỗi ta đã nhắc đến. Trong sách Phật Học Tinh Hoa, sau câu "Chư hành vô thường" là câu "Niết bàn tịch tịnh". Niết bàn không phải là một nơi xa xôi. Tịch tịnh là lặng yên, an ổn. Nói nôm na: khi lòng không còn chống lại đổi thay, lòng sẽ lặng lại, và an ổn sẽ đến.

An không phải là đời không còn sóng gió. An là khi sóng gió đến, lòng mình không bị cuốn đi. Giống như mặt hồ: gió thổi thì mặt nước gợn sóng, nhưng đáy hồ vẫn lặng. Người tập an cũng vậy. Việc đến thì làm, việc đi thì buông, lòng vẫn giữ được một chỗ lặng.

Làm sao để có chỗ lặng ấy? Có ba việc nhỏ, ai cũng làm được.

Việc thứ nhất: thở. Mỗi khi lòng rối, hãy dừng lại, hít vào thật sâu, thở ra thật chậm. Chỉ ba hơi thở thôi, lòng đã khác. Hơi thở là cái neo. Khi mọi thứ đổi thay, hơi thở vẫn ở đây, ngay trong thân này. Bám vào hơi thở, ta trở về với hiện tại, không chạy theo quá khứ, không lo sợ tương lai.

Việc thứ hai: nhìn. Nhìn đổi thay như nhìn mây bay. Mây đến rồi đi, trời vẫn là trời. Người thân đổi thay, tiền bạc đổi thay, thân thể đổi thay, nhưng cái biết đang nhìn những đổi thay ấy thì vẫn ở đó. Tập nhìn như vậy, ta sẽ bớt đồng hóa mình với những thứ đang đổi thay. Ta không phải là cơn giận. Ta là người đang thấy cơn giận. Ta không phải là nỗi buồn. Ta là người đang thấy nỗi buồn.

Việc thứ ba: buông. Buông không phải là bỏ mặc. Buông là làm hết sức rồi thôi, không níu giữ kết quả. Nấu một bữa cơm ngon cho gia đình, rồi thôi, không đòi ai phải khen. Giúp một người khó khăn, rồi thôi, không chờ người ta trả ơn. Buông như vậy, lòng nhẹ tênh.

Cả chuỗi bài này, ta đã đi qua năm chặng: nhận ra mọi thứ đổi thay, thấy thân đổi thay, thấy tình đổi thay, thấy tiền đổi thay, và cuối cùng là học cách an giữa đổi thay. Năm chặng cũng là một vòng đời thu nhỏ. Ai sống đủ lâu, đều đi qua hết những chặng ấy.

Xin kết lại bằng một hình ảnh. Đời người như dòng sông. Nước sông không bao giờ đứng yên, mà sông vẫn là sông. Người hiểu vô thường là người biết mình đang bơi trên dòng sông ấy: không chống lại dòng nước, không sợ dòng nước, chỉ bơi đều tay, ngắm hai bờ, và đến được bến bờ của mình một cách an ổn.

Có người hỏi: an giữa đổi thay, có phải là mặc kệ mọi thứ, ai làm gì thì làm? Không phải vậy. An không phải là thờ ơ. An là làm hết sức mình, rồi để kết quả tự nhiên. Người nông dân cày cấy chăm chỉ, nhưng không ra lệnh cho trời mưa. Người cha mẹ dạy con hết lòng, nhưng không bắt con phải thành người như ý mình. Làm hết sức, rồi buông, đó là an.

Buổi sáng, trước khi bắt đầu ngày mới, hãy ngồi yên năm phút. Không điện thoại, không tin tức, chỉ ngồi với hơi thở của mình. Năm phút ấy tưởng nhỏ, nhưng nó đặt lại hướng cho cả ngày. Người bắt đầu ngày bằng sự lặng yên, sẽ ít bị cuốn theo ồn ào hơn người bắt đầu ngày bằng vội vã.

Cũng hãy tập nhìn những đổi thay nhỏ trong ngày với con mắt của người quan sát. Trời đang nắng bỗng đổ mưa, thay vì bực mình, hãy nhìn mưa rơi. Con làm vỡ cái chén, thay vì quát mắng, hãy nhìn mảnh vỡ rồi dọn đi. Không phải lúc nào cũng làm được. Nhưng mỗi lần làm được một lần, lòng mình lại lặng thêm một chút.

Có một cụ bà sống một mình sau khi chồng mất. Người ta tưởng cụ sẽ buồn lắm. Nhưng cụ vẫn trồng hoa, vẫn nấu cơm cúng chồng mỗi ngày, vẫn cười nói với hàng xóm. Cụ bảo: "Ông ấy đi rồi, nhưng nhà vẫn là nhà, hoa vẫn nở. Tôi buồn thì cứ buồn, nhưng tôi vẫn sống." Cụ không học đạo lý gì cao siêu. Cụ chỉ sống đúng với những gì đã xảy ra, không chống lại nó. Đó chính là tịch tịnh trong đời thường.

An, cuối cùng, không phải là một nơi để đến. An là cách ta bước đi trên con đường đang đổi thay này. Bước chậm lại một chút, nhìn rõ hơn một chút, buông nhẹ hơn một chút. Mỗi ngày làm được một chút như vậy, đến cuối đời, ta sẽ thấy mình đã đi được một quãng đường an ổn, giữa một đời đầy đổi thay.

Cảm ơn quý vị đã đi cùng chuỗi bài này. Mong rằng mỗi khi đổi thay đến, quý vị nhớ lại: đời đổi thay, lòng vẫn an.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Đời đổi thay, lòng vẫn an · Phần 5
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 88
Bài liên quanSinh tử là chuyện lớn, sống sao cho nhẹBốn mùa dạy ta bài học vô thườngMất mát rồi, lòng vẫn còn đường đi