Con Lu nhà tôi năm nay mười ba tuổi. Hồi nó còn trẻ, nó chạy nhanh lắm. Nghe tiếng xe của tôi từ đầu ngõ, nó đã chạy ra đón, đuôi vẫy tít. Nó nhảy lên, nó sủa, nó mừng rỡ như thể tôi đi xa cả năm mới về, dù tôi chỉ đi chợ có một tiếng. Bây giờ, nó vẫn ra đón tôi. Nhưng nó đi chậm. Chân sau của nó yếu rồi, bước đi khập khiễng. Mắt nó mờ, có hôm tôi đứng ngay trước mặt mà nó còn ngửi ngửi mãi mới nhận ra tôi. Nó già rồi.
Nhìn nó già đi, tôi buồn. Nhưng tôi cũng thấy một điều rất rõ: sinh, già, bệnh, chết, không chừa một ai. Không chừa con người, cũng không chừa con vật. Trong sách Phật Giáo của cụ Trần Trọng Kim, có một câu nói về nỗi khổ ở đời: mọi sự khổ phải biết nhìn nhận đúng thật, như sanh, già, bệnh, chết, mong cầu không được như ý, xa lìa người thân. Sanh, già, bệnh, chết. Bốn chữ đó, nó đi với tất cả mọi sinh mạng. Con người cũng vậy, con chó cũng vậy. Không có ngoại lệ.
Hồi nó còn nhỏ, tôi không nghĩ đến ngày nó già. Tôi nghĩ nó sẽ mãi chạy nhảy như vậy. Tôi nghĩ nó sẽ mãi ở bên cạnh nhà tôi. Nhưng thời gian thì không dừng lại cho ai. Mỗi năm, lông nó bạc thêm một chút. Mỗi năm, nó ngủ nhiều hơn một chút. Mỗi năm, nó chạy chậm hơn một chút. Những đổi thay đó, nó đến từ từ, từng chút một, đến mức mình không nhận ra. Rồi một ngày, mình nhìn lại, ủa, sao nó già nhanh vậy? Thật ra, nó không già nhanh. Nó già từ từ. Chỉ là mình không để ý.
Con vật già đi, nó cũng có nỗi khổ của nó. Chân đau, nó đi không nổi. Răng yếu, nó ăn không nổi. Mắt mờ, tai điếc, nó sợ hãi khi nghe tiếng động lớn. Nó không nói được, nó không kêu ca được. Nó chỉ nằm đó, nhìn mình bằng ánh mắt mệt mỏi. Ánh mắt đó như muốn nói: tôi đau, tôi mệt, nhưng tôi vẫn thương ông. Tôi vẫn ở đây.
Mình thương nó thì mình làm gì? Mình không thể làm cho nó trẻ lại. Nhưng mình có thể làm cho những ngày cuối của nó dễ chịu hơn. Cho nó nằm chỗ ấm. Cho nó ăn đồ mềm, dễ nhai. Dắt nó đi dạo chậm rãi, đừng kéo nó chạy. Vuốt ve nó nhiều hơn. Ngồi bên cạnh nó nhiều hơn. Những việc nhỏ đó, với mình thì không mất bao nhiêu thời gian. Với nó, đó là cả một ngày vui.
Có người nói, thương con chó già làm gì, nó rồi cũng chết. Đúng, nó rồi cũng chết. Nhưng mà, chính vì nó rồi cũng chết, nên những ngày nó còn ở đây mới quý. Mình thương nó không phải vì nó sẽ sống mãi. Mình thương nó vì nó đang sống, ngay bây giờ, bên cạnh mình. Thương, không cần điều kiện sống mãi. Thương, chỉ cần có mặt.
Rồi sẽ đến một ngày, nó đi. Ngày đó, cả nhà sẽ buồn. Đứa nhỏ sẽ khóc. Mình sẽ nhớ nó. Nhớ tiếng nó sủa, nhớ cái đuôi vẫy tít, nhớ nó nằm dài dưới chân mình mỗi buổi tối. Nỗi buồn đó là thật. Đừng ai nói với mình rằng, chỉ là con chó thôi, có gì đâu mà buồn. Buồn vì mình đã thương nó thật lòng. Mà thương thật lòng thì mất đi sẽ buồn. Đó là lẽ thường.
Nhưng nỗi buồn đó, nó cũng dạy mình một điều. Dạy mình rằng, mọi thứ mình thương, rồi cũng sẽ đổi thay. Con chó già đi. Cha mẹ già đi. Con cái lớn lên. Mình cũng già đi. Không có gì ở yên một chỗ. Hiểu được điều đó, mình sẽ thương cho trọn vẹn hơn. Thương khi còn có thể thương. Chăm khi còn có thể chăm. Ngồi bên cạnh khi còn có thể ngồi bên cạnh.
Con Lu vẫn nằm ở góc nhà. Nó thở khò khè, nhưng nó vẫn vẫy đuôi khi tôi về. Tôi ngồi xuống, vuốt đầu nó. Nó nhắm mắt lại, yên bình. Tôi nghĩ, nó không biết gì về vô thường. Nó không biết gì về sanh già bệnh chết. Nó chỉ biết, hôm nay, có người thương nó, vuốt đầu nó. Vậy là đủ với nó. Còn với tôi, nhìn nó, tôi học được một điều: đời ngắn lắm, thương ai thì thương cho trọn, ngay hôm nay.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư