🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Buông bỏ – an lạc

Buông những điều không giữ được — Phần 3

Buông bỏ – an lạc · 7 phút đọc

Phần trước, mình nói về buông giận hờn, chuyện đã xảy ra rồi. Phần này, mình nói về kỳ vọng, là chuyện chưa xảy ra mà mình đã khổ trước. Có một người cha, con trai học lớp mười, thi không đỗ vào trường cha muốn. Cha giận lắm, bảo con lười, bảo con phụ lòng cha. Đứa con thì im lặng, tối về khóc một mình. Nó không khóc vì thi rớt. Nó khóc vì nó biết, dù nó cố thế nào, cũng không bao giờ đủ với kỳ vọng của cha.

Kỳ vọng vốn không xấu. Cha mẹ kỳ vọng con nên người, vợ kỳ vọng chồng quan tâm, chồng kỳ vọng vợ hiểu mình. Nhưng kỳ vọng có một cái bẫy: mình đặt kỳ vọng vào người khác, mà quên rằng người khác không phải là mình. Con không phải là bản sao của cha. Vợ không phải là người phải đoán được ý chồng. Mỗi người có một đời sống riêng, một khả năng riêng, một nhịp đi riêng. Mình kỳ vọng họ phải như ý mình, chẳng khác nào bắt con cá phải leo cây.

Trong kho sách, có một đoạn nói rất rõ về cái khổ của sự mong cầu. Đức Phật quán xét và giải thích rằng mọi khổ đau đều bắt nguồn từ lòng tham thủ, từ những tham muốn ích kỷ bắt nguồn từ si mê. Vì không biết rõ bản chất thật sự của mọi đối tượng trên đời, nên con người tham muốn chiếm đoạt và chấp chặt vào chúng. Vì các tham muốn đó không bao giờ được thỏa mãn, họ lại tạo ra buồn khổ và thất vọng cho chính họ. Kỳ vọng cũng là một dạng tham muốn: muốn người khác phải như ý mình, mà ý mình thì không bao giờ đủ.

Thử nghĩ mà xem: có bao giờ kỳ vọng của mình được thỏa mãn trọn vẹn đâu? Con đỗ trường này, mình lại muốn con đỗ trường cao hơn. Chồng đã quan tâm, mình lại muốn chồng quan tâm nhiều hơn. Kỳ vọng giống như cái thang không có bậc cuối: leo lên một bậc, lại thấy bậc nữa. Mình cứ leo mãi, mà lòng không bao giờ tới được chỗ yên. Người bị kỳ vọng thì mệt, người đặt kỳ vọng cũng mệt. Hai bên cùng mệt, mà không ai hiểu vì sao.

Buông kỳ vọng không có nghĩa là không mong gì nữa, sống buông xuôi. Người cha vẫn mong con học tốt, người vợ vẫn mong chồng thương mình. Nhưng mong khác với ép. Mong là mình gửi một ước muốn ra, rồi để người kia tự đi theo cách của họ. Ép là mình bắt người kia phải đi đúng con đường mình vẽ. Buông kỳ vọng là bỏ cái ép ấy đi, giữ lại cái mong. Mong thì nhẹ, ép thì nặng. Nhẹ thì cả hai cùng thở được, nặng thì cả hai cùng ngạt.

Trong một bài pháp về giới luật, có một ý rất hay: các sinh hoạt của người tu tập, ngoài những điều tuyệt đối bị cấm, đều được tùy duyên mà châm chước, khai mở. Tùy duyên, nghĩa là tùy theo duyên mà ứng xử, không cứng nhắc, không bắt mọi thứ phải như ý mình. Sống với người thân cũng vậy. Vợ chồng, cha con, bạn bè, ai cũng có duyên của mình. Tùy duyên không phải là mặc kệ, mà là biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im, lúc nào nên giúp, lúc nào nên để người ta tự lo.

Có một cách tập buông kỳ vọng rất cụ thể: mỗi khi thấy mình đang bực vì ai đó không như ý mình, hãy dừng lại một chút và hỏi: đây là điều họ thật sự cần, hay chỉ là điều mình muốn? Nếu là điều mình muốn, thì hãy nói ra cho nhẹ nhàng, rồi để họ tự quyết. Nói ra là trách nhiệm của mình. Nghe hay không, làm hay không, là quyền của họ. Phân biệt được hai việc ấy, lòng mình đã nhẹ đi một nửa.

Người cha trong câu chuyện đầu bài, sau này có một lần ngồi với con, hỏi con muốn học gì. Đứa con nói nó thích vẽ, không thích thi vào trường cha chọn. Cha im lặng một lúc lâu, rồi nói: vậy thì con vẽ đi, cha ủng hộ. Chỉ một câu đó thôi, mà đứa con nhớ mãi. Không phải vì cha cho phép nó vẽ, mà vì lần đầu tiên trong đời, nó cảm thấy cha nhìn thấy nó, chứ không phải nhìn thấy kỳ vọng của cha.

Phần trước mình buông giận, phần này mình buông kỳ vọng. Giận là ôm chuyện cũ, kỳ vọng là ôm chuyện chưa tới. Cả hai đều là ôm. Phần sau, mình sẽ nói về thứ ở giữa hai thứ đó: quá khứ. Vì có những người đã buông giận, đã bớt kỳ vọng, mà vẫn không sống yên được, chỉ vì quá khứ cứ kéo họ về.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Buông những điều không giữ được · Phần 3
Nguồn
• BudSas, 1-bai/phap001.htm — trang 1 (mọi khổ bắt nguồn từ lòng tham thủ; tham muốn không thỏa mãn tạo buồn khổ, thất vọng)
• BudSas, 1-bai/phap004.htm — trang 1 (các sinh hoạt đều được tùy duyên mà châm chước, khai mở)
• BudSas, 1-bai/phap005.htm — trang 1 (buông xả là buông xả tham ái và chấp trước mọi pháp)
Bài liên quanBuông những điều không giữ được — Phần 4Buông những điều không giữ được — Phần 5Buông cái tôi để lòng rộng ra