🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vị vua cho đi cả đôi mắt

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có người cho đi tiền bạc, nhà cửa, mà lòng vẫn tính toán. Cho rồi thì kể, thì tiếc, thì mong người ta nhớ ơn. Lại có người cho đi thứ quý nhất của mình, mà lòng chỉ thấy vui. Hai cách cho ấy khác nhau một trời một vực.

Ngày xưa, có vua Si Vi trị vì xứ Si Vi. Vua nổi tiếng khắp nơi vì hay bố thí, giúp đỡ dân chúng. Nhưng vào một ngày trăng tròn, vua ngồi trên ngai vàng dưới cây lọng che, suy nghĩ về những việc mình đã làm, rồi tự nhủ: về vật chất, không có cái gì mà ta đã không cho. Nhưng sự bố thí này chưa làm ta thỏa mãn. Ta muốn bố thí những vật thuộc hoàn toàn về chính thân ta.

Vua nghĩ tiếp: hôm nay, khi đến trại tế bần, nếu có ai muốn xin một bộ phận nơi thân thể ta, ta sẽ vui lòng cho họ phần đó. Nếu có người xin ta cặp mắt, ta sẽ móc chúng ra ngay khỏi đầu để cho họ.

Lúc ấy, Đế Thích, vua của hàng chư thiên, có ý định thử nhà vua. Ngài nghĩ: vua Si Vi quyết định bố thí cho bất cứ người nào xin cặp mắt của ông ta. Khi gặp dịp, ta sẽ thử xem nhà vua có thể thực hiện được sự hy sinh cao cả này hay không.

Đế Thích liền cải dạng làm vị tu sĩ Bà La Môn mù lòa, đứng bên ngoài nhà tế bần. Lúc nhà vua cưỡi voi đi tới, ông liền đưa tay ra kêu xin: "Tâu đại vương, không nơi nào trên thế gian không nghe tiếng tăm về những việc làm phước đức của hoàng thượng. Tôi bị mù. Đức vua có đủ hai con mắt. Tôi từ xa đến đây mong bệ hạ bố thí cho tôi xin một con mắt của ngài."

Nhà vua suy nghĩ: đây chính là điều mà ta đã nghĩ tới trong cung điện hôm nay. Tâm nguyện của ta sẽ được thành tựu. Rồi vua nói: "Này đạo sĩ Bà La Môn, ngươi muốn xin ta một con mắt. Ta sẽ cho ngươi cả hai con."

Tin nhà vua muốn bố thí cặp mắt lan ra khắp kinh thành. Các hoàng hậu, thống soái, thượng thư và quần thần đều thỉnh cầu: xin bệ hạ đừng cho cặp mắt. Hãy bố thí tiền bạc, ngọc ngà, san hô, ngựa, voi, xe. Có thể cho những vật dụng quý báu nhất, nhưng xin hãy giữ gìn long thể an toàn để giúp đỡ thần dân.

Vua đáp: "Trẫm đã phát nguyện bố thí bất cứ vật gì mà người ta xin trẫm. Nếu trẫm không giữ đúng lời nguyện, trẫm sẽ phạm một trong những điều tội lỗi nhất. Không có ai xin, trẫm sẽ không bố thí vật gì. Nhưng vị tu sĩ Bà La Môn đã van nài xin cặp mắt của trẫm, cho nên trẫm phải giữ lời hứa."

Quần thần lại hỏi: bệ hạ mong được điều gì khi bố thí cặp mắt? Vì giá trị sự sống, sắc đẹp, nguồn vui hay quyền lực? Vua đáp: khi bố thí cặp mắt, trẫm không mong cầu được danh vọng, giàu sang, vương quốc hay nhiều hoàng tử. Hạnh nguyện bố thí là con đường đưa đến giác ngộ, chứ không phải để đổi lấy thứ gì.

Rồi vua quay sang vị y sĩ giải phẫu Si Va Ca, bảo ông lấy cặp mắt của mình ra với bàn tay thiện xảo, trao tặng cho vị tu sĩ mù lòa. Y sĩ do dự, nhưng rồi vẫn phải làm theo lệnh vua. Sự đau đớn thật lớn lao. Tất cả các quần thần đều quỳ xuống nơi chân đức vua, khóc lóc kêu than. Nhà vua im lặng nhận chịu sự đau đớn, không thốt một lời nào.

Xong rồi, vua bảo vị tu sĩ đến gần: "Này đạo sĩ, hãy nhận lấy cặp mắt của trẫm để lắp vào nơi lỗ hổng không trông thấy của ngươi. Con mắt của sự giác ngộ sâu xa sẽ ngàn lần quý báu hơn con mắt của người thế tục này. Nhờ ngươi mà ta có cơ hội để bố thí."

Nhà vua bây giờ bị mù, ở luôn trong hoàng cung, không thể đi lại tự do. Vài hôm sau, vua suy nghĩ: người mù làm sao có thể điều khiển công việc quốc gia. Ta nên trao vương quốc này cho các triều thần, rồi vào công viên sống ẩn như một nhà tu khổ hạnh.

Đế Thích trên cõi trời nhìn xuống, thấy vua Si Vi đang tọa thiền ở công viên, liền nghĩ: ta sẽ ban cho nhà vua một phần thưởng bằng cách giúp cho mắt của ngài sáng lại. Ngài xuống trần, đứng trước đức vua mù lòa và hỏi ngài mong ước điều gì.

Vua hoan hỷ đáp: "Bất cứ ai đến yêu cầu tôi bố thí, tôi sẽ cho họ tất cả, chứ không suy tính gì hết. Nếu sự thật đúng như lời tôi nói, xin một con mắt hãy trở lại với tôi." Ngay khi nhà vua vừa thốt ra những lời như vậy, một con mắt liền hiện ra nơi lỗ mắt trống của ngài.

Vua nói tiếp: "Vị tu sĩ đến xin tôi một con mắt. Tôi đã cho ông ta cả hai. Hành động bố thí ấy đã mang lại cho tôi nguồn vui và an lạc lớn lao nhất. Nếu lời tôi nói là đúng sự thật, xin cho lại tôi con mắt khác." Tức thì con mắt thứ hai hiện ra. Cặp mắt này được gọi là đôi mắt của Chân Lý Tuyệt Đối và Toàn Hảo.

Đế Thích lại tặng thêm cho vua cặp mắt thần, có thể nhìn xuyên qua tường, đá, núi đồi, xa hàng trăm dặm. Vua trở về kinh đô giữa đám rước tưng bừng. Từ đó, vào các ngày lễ và mỗi nửa tháng, vua Si Vi thuyết giảng cho dân chúng: hãy luôn đem của cải bố thí cho người nghèo khổ, làm điều lành giúp đỡ tất cả chúng sanh, và quý vị sẽ được thác sinh lên thiên giới.

Câu chuyện này được kể để nói về bố thí Ba La Mật, tức là bố thí đến chỗ rốt ráo, không còn tính toán. Người ta thường nghĩ bố thí là cho tiền, cho gạo. Nhưng bố thí thật sự là cho đi mà không còn thấy mình là người cho, không còn thấy người nhận là người mang ơn, và không còn tiếc món đồ mình đã cho.

Vua Si Vi cho đi đôi mắt, là thứ quý nhất trên thân mình, mà lòng chỉ thấy vui. Vua không cho để đổi lấy danh tiếng, không cho để được lên thiên đàng. Vua cho vì đã phát nguyện, và vì thấy có người cần. Cái cho ấy trong sạch, nên nó sinh ra niềm vui lớn lao nhất, như chính vua đã nói.

Ngày nay, chúng ta không ai phải cho đi đôi mắt. Nhưng chúng ta vẫn có thể tập bố thí theo cách của vua Si Vi. Cho một ít tiền mà không kể công. Cho một buổi chiều để giúp người khác mà không tính toán thiệt hơn. Cho một lời nói tử tế mà không mong người ta trả lại.

Có người nói: tôi nghèo, tôi có gì để cho đâu? Nhưng bố thí không đo bằng số tiền. Người nghèo cho một đồng với tất cả tấm lòng, quý hơn người giàu cho một trăm đồng mà lòng còn tiếc. Cái quý là ở chỗ không tính toán, không tiếc nuối.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 422
Nguồn
• Quốc Vương Si Vi — {Việt Anh} Jataka - Truyện Tiền Thân Đức Phật (Anjali Pal, Việt dịch HT Thích Trí Chơn), trang 1
Bài liên quanCon hươu cứu người đã săn mìnhHai vị vua đi tìm lỗi của chính mìnhCây cầu bằng chính thân mình