🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Một máng nước cho bầy thú khát, hai trăm xe trái ngọt

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có những việc thiện nhìn qua thì nhỏ lắm, nhỏ đến mức người ta không buồn để ý. Một người quét sân chùa mỗi sáng. Một người đem nước cho người khát. Một người lặng lẽ làm xong phần việc của mình, không khoe, không kể. Người ta tưởng những việc ấy chẳng đáng gì. Nhưng có những lúc, chính một việc nhỏ như vậy lại nuôi sống cả một tập thể, lại đem về kết quả lớn gấp trăm lần công sức bỏ ra. Vì sao? Vì việc thiện làm đúng chỗ, đúng lúc, thì quả của nó không đo bằng công sức, mà đo bằng nhu cầu của người nhận.

Ngày xưa, có một vị Tỷ-kheo làm đầy đủ các nhiệm vụ. Vị ấy làm tốt các bổn phận đối với Sư trưởng, Giáo thọ, các nhiệm vụ về đồ ăn uống, nhà họp, nhà tắm, hoàn toàn đầy đủ trong mười bốn nhiệm vụ quan trọng và tám mươi nhiệm vụ nhỏ. Vị ấy thường hay quét tinh xá, quét phòng riêng, hành lang, con đường đưa đến tinh xá, đem nước cho những người khát. Dân chúng hoan hỷ vì sự vẹn toàn nhiệm vụ của vị này nên đã cúng dường năm trăm phần ăn hàng ngày cho chúng Tăng và đem lại lợi dưỡng danh vọng lớn cho tinh xá. Nhờ vị này, nhiều người được thoải mái lạc trú trong tinh xá.

Một hôm, các Tỷ-kheo họp ở Chánh pháp đường, bắt đầu câu chuyện: thưa các Hiền giả, Tỷ-kheo tên ấy, thành tựu các nhiệm vụ của mình, đã tạo nên lợi dưỡng danh vọng lớn. Chỉ nhờ một mình người ấy, nhiều người đã đạt được lạc trú. Thế Tôn đến và nói: này các Tỷ-kheo, không phải chỉ nay Tỷ-kheo này làm đầy đủ nhiệm vụ. Thuở xưa, chỉ nhờ một mình người ấy, năm trăm ẩn sĩ đi hái trái cây đã được cung cấp các trái cây do người ấy đem lại. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong một gia đình Bà-la-môn ở phương bắc, và khi đến tuổi trưởng thành, ngài xuất gia làm vị ẩn sĩ, được vây quanh với năm trăm ẩn sĩ sống dưới chân núi.

Thời ấy, ở núi Tuyết Sơn, một nạn hạn hán khắc nghiệt đã xảy ra, chỗ này chỗ kia nước uống bị thiếu hụt, các loài thú không có nước uống, cảm thấy khổ cực. Một vị trong số những người tu khổ hạnh ấy, thấy các loài thú đau khổ vì khát nước, đã đốn một cây làm thành cái máng, chắt chiu tất cả nước uống đựng đầy cái máng và cho chúng uống nước.

Các loài thú tập hợp rất nhiều, và trong khi cho chúng uống nước, người tu khổ hạnh không có thì giờ để đi hái trái. Dầu không có thức ăn, vị ấy vẫn cho chúng uống nước. Đàn thú suy nghĩ: vị này vì cho chúng ta uống nước, không có thì giờ để hái quả. Vì không có thức ăn, vị ấy trở thành mỏi mệt. Vậy chúng ta hãy giao ước với nhau như sau: bắt đầu từ hôm nay, những ai đến uống nước, hãy tùy theo sức mình, hái các loại trái cây và đem lại cúng dường vị tu khổ hạnh.

Từ đó về sau, mỗi con mỗi thứ, hái các loại trái ngọt như xoài, đào, mít đem đến cho vị tu khổ hạnh, đựng đầy hai trăm năm mươi cỗ xe. Như vậy, năm trăm vị khổ hạnh ăn uống đầy đủ, và có đồ dư để dành nữa. Thấy vậy, Bồ-tát nói: như vậy, chỉ nhờ một người làm đầy đủ nhiệm vụ nên được cung cấp trái cây đủ số lượng cho các vị tu khổ hạnh khác. Thật vậy, chúng ta cần phải luôn tinh tấn làm thiện sự. Nói vậy xong, Bồ-tát đọc bài kệ: này, người hãy tinh tấn, bậc hiền trí không nản, xem quả của tinh tấn, xoài được ăn thỏa thích.

Câu chuyện này đẹp ở chỗ: người tu khổ hạnh ấy không làm gì to lớn cả. Ông chỉ đốn một cây, làm thành cái máng, chắt chiu từng chút nước cho bầy thú khát uống. Ông không nghĩ đến việc mình sẽ được gì. Ông chỉ thấy bầy thú khát, và ông cho chúng uống nước. Ông làm việc ấy đến mức không còn thì giờ đi hái trái cho chính mình, đến mức mỏi mệt vì đói. Nhưng chính vì ông quên mình như vậy, mà bầy thú đã nhớ đến ông, đã giao ước với nhau, đã đem về cho ông hai trăm năm mươi xe trái ngọt, đủ nuôi cả năm trăm vị ẩn sĩ.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng hay tính toán: làm việc này thì được gì, giúp người kia thì mình có lợi gì không. Nhưng người tu khổ hạnh ấy không tính toán gì cả. Ông chỉ làm tròn nhiệm vụ của mình: thấy khát thì cho uống nước. Và quả báo đến không phải do ông đòi hỏi, mà do việc thiện tự nó sinh ra quả. Bầy thú không ai bảo chúng phải trả ơn, nhưng chúng tự biết phải trả ơn. Đó là quy luật tự nhiên của lòng tốt: cho đi đúng chỗ, thì sẽ nhận lại, nhiều hơn mình đã cho.

Cho nên, nếu hôm nay bạn đang làm một việc nhỏ, một việc âm thầm, một việc không ai thấy, không ai khen, xin đừng nản. Hãy làm cho tròn nhiệm vụ của mình, như vị tu khổ hạnh đã làm tròn cái máng nước của mình. Biết đâu, cái máng nước nhỏ ấy sẽ đem về cho bạn hai trăm năm mươi xe trái ngọt, như nó đã đem về cho năm trăm vị ẩn sĩ năm xưa. Tinh tấn không phải là làm việc lớn, mà là làm việc nhỏ cho đến nơi đến chốn, không nản lòng, không bỏ cuộc.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 124
Nguồn
• Chuyện Trái Xoài (Tiền Thân Amba, số 124) — Kinh Tiểu Bộ - tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121-263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 12–13
Bài liên quanChỏm tóc của kẻ thờ lửa và bầy chuột bị đếmHai anh em vẹt và người mẹ không giữ đượcCon chó rừng đứng một chân và đàn chuột mất dần