🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Nhổ sữa lên đầu con gái nhà giàu: quên mình là ai thì mất tất cả

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những người, vừa đổi đời một chút là quên mất mình là ai. Hồi nghèo thì khiêm tốn, biết ơn, gặp ai cũng chào hỏi tử tế. Đến khi có chút tiền, có chút địa vị, thì bắt đầu coi thường người cũ, nói năng ngông nghênh, làm như cả đời mình vốn đã sang trọng như vậy. Họ quên mất rằng cái sang trọng hôm nay, nhiều khi chỉ là vay mượn, là may mắn, là nhờ người khác nâng đỡ. Mà cái gì vay mượn thì sớm muộn cũng phải trả.

Ngày xưa, ở Kỳ Viên, đức Phật kể về một Tỷ-kheo hay nói khoác. Ngài nói: chuyện này giống như chuyện Tiền thân Katàhaka, và kể câu chuyện quá khứ về người nô lệ Kalanduka.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, có một người nô lệ của một vị triệu phú tên là Kalanduka. Anh ta bỏ trốn, rồi lấy được con gái của một vị triệu phú ở vùng biên địa, sống ở đó với một đoàn tùy tùng đông đảo. Vị triệu phú Ba-la-nại thấy vắng anh ta, không biết anh ta đi đâu, bèn sai con vẹt quý của mình đi tìm. Con vẹt bay chỗ này chỗ kia, đến tận thị trấn ấy.

Lúc bấy giờ, Kalanduka muốn đi chơi dưới nước, đem theo nhiều vòng hoa, hương thơm, thuốc xoa, cùng nhiều đồ ăn loại cứng và loại mềm, đến con sông, leo lên thuyền với con gái người triệu phú, chơi giỡn trong nước. Ở địa phương ấy, khi chơi trên sông, các gia chủ thường uống sữa trộn với một loại thuốc cay, để khi ngâm mình lâu khỏi bị cảm lạnh. Nhưng khi Kalanduka uống một ngụm sữa, lại súc miệng rồi nhổ sữa ra. Khi nhổ, anh ta không nhổ xuống nước, lại nhổ lên đầu người con gái vị triệu phú.

Con vẹt đậu trên cành cây sung, nhìn xuống, nhận diện được Kalanduka. Thấy anh ta nhổ sữa lên đầu con gái nhà triệu phú, con vẹt liền nói: này nô lệ Kalanduka, hãy nhớ dòng họ và trú xứ của anh. Chớ ngậm sữa, súc miệng rồi nhổ lên đầu con gái nhà triệu phú có tín ngưỡng, có đức hạnh và đầy đủ dòng họ. Hãy biết lượng khả năng của mình. Nói xong, con vẹt đọc bài kệ: dòng họ, trú xứ anh, tuy là chim ở rừng, ta hiểu được sự thật, sẽ khiến người bắt anh, hỡi Kalanduka, hãy uống sữa đi thôi.

Kalanduka nhận ra con vẹt, sợ nó sẽ tố cáo mình, liền giả vờ niềm nở: này ông chủ, hãy đến đây, ông chủ đến hồi nào? Con vẹt nghĩ: đây không phải vì lợi ích cho ta, nó nói vậy nhưng trong tâm chỉ muốn vặn cổ giết ta thôi. Biết vậy, vẹt nói: ta không cần gì anh. Nó liền bay lên, về Ba-la-nại, kể lại cho vị triệu phú mọi sự việc như đã thấy. Vị triệu phú nói: đồ lừa đảo đã làm một việc không phải. Và ông cho người đem anh ta về Ba-la-nại, bắt anh ta sống làm người nô lệ như cũ.

Câu chuyện chỉ ngắn như vậy, mà đáng suy nghĩ. Kalanduka không phải là người xấu từ đầu. Anh ta chỉ là một người nô lệ bỏ trốn, gặp may lấy được vợ giàu, sống sung sướng. Nhưng khi đã sung sướng rồi, anh ta quên mất mình là ai. Anh ta nhổ sữa lên đầu vợ mình, ngay giữa chốn đông người, như thể mình là ông chủ của cả thiên hạ. Một hành động nhỏ như vậy thôi, mà nó tố cáo tất cả: người này không biết lượng sức mình, không biết trân trọng cái mình đang có, không biết rằng cái địa vị hôm nay là do may mắn, không phải do mình xứng đáng.

Con vẹt chỉ nói một câu: hãy nhớ dòng họ và trú xứ của anh. Câu ấy nghe thì nặng, mà thật ra là lời cứu. Nếu Kalanduka chịu nghe, chịu nhớ mình là ai, chịu sống cho xứng đáng với cái may mắn mình có, thì có lẽ anh ta đã giữ được đời sống ấy. Nhưng anh ta không nghe. Anh ta còn muốn giết con vẹt để bịt miệng. Và chính cái muốn bịt miệng ấy đã tố cáo anh ta, đã khiến anh ta mất tất cả, trở về làm nô lệ như cũ.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng hay quên mình là ai. Vừa được thăng chức một chút đã coi thường đồng nghiệp cũ. Vừa có chút tiền đã nói năng với cha mẹ như người ngoài. Vừa được người ta khen một câu đã tưởng mình là người đặc biệt. Nhưng địa vị, tiền bạc, lời khen, tất cả đều có thể mất đi trong một ngày. Chỉ có cách mình sống, cách mình đối xử với người khác, mới ở lại với mình lâu dài.

Cho nên, dù hôm nay bạn đang ở đâu, đang sung sướng hay đang khổ cực, xin hãy nhớ mình là ai. Nhớ gốc gác của mình không phải để tự ti, mà để sống cho xứng đáng. Người biết mình là ai thì không khoe khoang, không khinh người, không làm những việc mà sau này phải hối hận. Và khi có ai đó nhắc mình một câu thật lòng, dù nghe có chói tai, xin đừng vội bịt miệng người ta. Biết đâu, đó chính là con vẹt đang cứu mình, trước khi mình tự đánh mất tất cả.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 127
Nguồn
• Chuyện Người Nô Lệ Kalanduka (Tiền Thân Kalanduka, số 127) — Kinh Tiểu Bộ - tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121-263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 18–19
Bài liên quanHãy ăn như đã nói, hãy nói như đã ănMười sáu ngàn vũ nữ múa hát, người trí vẫn không nhìnNước mà cháy được thì cây cũng phải dời đi