🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Tiền thân – truyện tiền thân

Ngựa dữ gặp ngựa dữ

Tiền thân – truyện tiền thân · 7 phút đọc

Ở đâu cũng có những người khó tính. Họ cãi nhau với người này, xích mích với người kia, ai gặp cũng lắc đầu. Nhưng lạ một điều, hai người khó tính gặp nhau, có khi lại hợp nhau lạ lùng. Họ ngồi với nhau cả buổi, nói cười vui vẻ, chẳng cãi nhau câu nào. Người ngoài nhìn vào không hiểu, sao hai người dữ dằn như vậy mà ở với nhau lại hiền. Câu chuyện hôm nay kể đúng một chuyện như thế, từ thời Đức Phật.

Khi Đức Phật còn ở Kỳ Viên, có hai vị Tỳ-kheo tính tình hung bạo, độc ác với người khác. Một hôm, một vị Tỳ-kheo ở tỉnh thành, cũng hung bạo như vậy, về thăm Kỳ Viên. Mấy vị Sa-di và Tỳ-kheo trẻ biết tính ông, bèn đùa nhau, dẫn ông tới phòng của vị Tỳ-kheo hung bạo ở Kỳ Viên, muốn xem hai người cãi nhau ra sao. Không ngờ, vừa thấy nhau, hai vị đã mến nhau, xoa bóp tay chân, đấm lưng cho nhau, vui vẻ như bạn thân lâu ngày. Các Tỳ-kheo bàn tán trong Chánh pháp đường: hai người này với ai cũng lỗ mãng, mà với nhau lại hòa thuận, thương mến nhau. Đức Phật nghe được, nói rằng không phải chỉ bây giờ mới vậy, thuở xưa họ cũng đã như vậy. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại. Bồ-tát là vị đại thần của vua, lo hết mọi việc lớn nhỏ, cố vấn cho vua cả việc đời lẫn việc đạo. Vua có tính hơi tham. Trong chuồng ngựa của vua có một con ngựa hung dữ tên là Mahàsona, nghĩa là Hạt Dẻ Lớn. Một hôm, đoàn người buôn ngựa từ phương bắc đem đến năm trăm con ngựa, báo cho vua biết. Từ trước, vị đại thần Bồ-tát vẫn bảo họ tự định giá, rồi trả tiền đầy đủ, không bớt một đồng. Vua không vui, liền gọi một vị đại thần khác, dặn rằng: hãy thả con ngựa Mahàsona vào giữa đàn ngựa mới, để nó cắn cho chúng bị thương, yếu sức, rồi ép họ hạ giá, trả bớt tiền đi.

Vị đại thần kia vâng lời làm theo. Đoàn buôn ngựa không vui, bèn đem chuyện ấy kể cho Bồ-tát. Bồ-tát hỏi: trong chuồng ngựa của các ngươi, có con ngựa hung dữ nào không. Họ đáp: có, một con tên là Suhanu, nghĩa là Quai Hàm Mạnh, nó rất hung bạo, độc ác. Bồ-tát dặn: lần sau trở lại, hãy đem con ngựa ấy theo. Một hôm, vua nghe nói đoàn buôn ngựa đã về, liền bảo thả Mahàsona ra. Đoàn buôn thấy vậy, liền thả Suhanu ra. Hai con ngựa hung dữ gặp nhau. Người ta tưởng chúng sẽ cắn xé nhau. Không ngờ, chúng đứng lại, liếm thân nhau, vui vẻ hòa hợp.

Vua ngạc nhiên hỏi Bồ-tát: hai con ngựa này hung hãn, độc ác, bạo hành với ngựa khác, sao đối với nhau lại đứng liếm thân nhau, hoan hỷ như vậy. Bồ-tát thưa: thưa Đại vương, vì tính của loài vật không khác nhau. Khi tính của chúng cùng một loài với nhau, thì chúng thương yêu nhau. Rồi Bồ-tát đọc hai bài kệ: Loài vật tính không khác, So-na, và Su-ha-nu, Cả hai đều hòa hợp, Su-ha-nu giống như vậy, Cùng loài với So-na. Hoang dã và ác độc, Thường cắn những dây cương, Như vậy ác, ác đồng, Bất thiện, bất thiện đồng.

Ý của hai bài kệ rất rõ. Hai con ngựa đều hoang dã, đều ác độc, đều hay cắn dây cương. Cái ác gặp cái ác thì nhận ra nhau, nên chúng hợp nhau. Không phải vì chúng hiền đi, mà vì chúng giống nhau. Người hiền gặp người hiền cũng vậy, người hay nóng giận gặp người hay nóng giận cũng vậy. Tính nết giống nhau thì dễ gần nhau, dù tính nết đó là tốt hay xấu. Sau đó, Bồ-tát khuyên vua: một vị vua chớ nên quá tham lam, chớ nên làm hại tài sản của người khác. Rồi Bồ-tát cho định giá ngựa, trả tiền đúng giá. Đoàn buôn nhận đủ tiền, vui vẻ ra đi. Vua nghe lời khuyên, sống theo đó cho tới khi mệnh chung.

Đức Phật kết lại: lúc bấy giờ hai con ngựa là hai vị Tỳ-kheo hung bạo ấy, vua là A-nan, vị đại thần hiền trí là Ta. Bài học rút ra từ câu chuyện này có hai điều. Thứ nhất, mình là người thế nào thì mình dễ gần người thế ấy. Muốn biết mình ra sao, hãy nhìn những người mình thân nhất. Nếu quanh mình toàn người nóng nảy, hay nói xấu, hay tham lam, có lẽ chính mình cũng đang có những tính đó mà không hay. Muốn đổi bạn, trước hết phải đổi mình. Thứ hai, lòng tham khiến người ta làm chuyện xấu với người khác mà không thấy xấu. Vua vì tham một ít tiền mà sai ngựa cắn ngựa người ta, ép giá người buôn. May mà có vị đại thần hiền trí can ngăn, trả lại đúng giá. Trong đời thường cũng vậy, tham một chút mà làm hại người khác thì cái giá phải trả lớn hơn nhiều so với cái mình được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 158
Nguồn
• Chuyện Con Ngựa Suhanu (Tiền Thân Suhanu, số 158) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 84–86 (kệ điểm tựa tr. 85)
Bài liên quanCon ngỗng tưởng mình là vuaĐừng để thời gian trôi qua uổng phíTiếng rống phơi bày kẻ rỗng tuếch