🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chim công vàng và buổi sáng quên mất câu hộ thân

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những người giữ một thói quen tốt suốt nhiều năm. Sáng nào cũng dậy sớm tập vài động tác. Tối nào cũng ngồi yên mười phút trước khi ngủ. Ăn uống chừng mực, không thức khuya. Rồi một hôm bận rộn, họ bỏ qua một buổi. Chỉ một buổi thôi. Hôm sau, thói quen đã lung lay. Hôm sau nữa, nó gần như biến mất. Nhiều khi ta không ngã vì một cú đánh lớn. Ta ngã vì một buổi sáng lơ là.

Chuyện con chim công vàng trong Kinh Tiểu Bộ kể đúng về điều đó. Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì xứ Ba-la-nại, Bồ-tát tái sanh làm một con chim công. Ngay từ lúc còn trong vỏ trứng màu vàng như nụ hoa kanikara, nó đã khác thường. Khi nở ra, nó thành một con chim công vàng đẹp đẽ, dưới cánh có những đường viền đỏ chói. Để giữ mạng sống, nó bay qua ba dãy núi, đến dãy núi thứ tư mới chọn chỗ ở, trên cao nguyên của ngọn núi vàng ở Dandaka.

Mỗi ngày, chim công sống theo một nếp không đổi. Trời rạng đông, nó đậu trên chỏm núi nhìn mặt trời mọc, đọc một câu chú hộ thân. Nó đảnh lễ mặt trời, rồi đảnh lễ các đức Phật đã nhập diệt trong quá khứ và các công đức của chư Phật. Đọc xong, nó mới bay đi tìm mồi. Buổi chiều, nó lại đậu trên chóp núi nhìn mặt trời lặn, tưởng nhớ công đức chư Phật, đọc một câu chú khác để hộ trì chỗ ở của mình, rồi mới đi ngủ. Sáng niệm, chiều niệm, ngày nào cũng vậy, không bỏ một buổi.

Nhờ nếp sống ấy mà bao nhiêu thợ săn đến đều tay trắng. Cách đó không xa có một người thợ săn. Trong một lần đi săn ở vùng Tuyết sơn, anh ta thấy chim công đậu trên ngọn núi vàng, liền báo cho con trai biết. Một hôm, hoàng hậu Khema của vua Ba-la-nại nằm mộng thấy một con công sắc vàng thuyết pháp. Bà tâu vua rằng bà muốn nghe con công sắc vàng thuyết pháp. Vua hỏi các đại thần, các Bà-la-môn, rồi cho họp các thợ săn lại, và ra lệnh bắt sống con chim công đem về.

Người thợ săn đi đặt bẫy lưới tại chỗ chim công tìm mồi. Nhưng lạ thay, tại chỗ chim công bước lên, lưới bẫy không sập. Anh ta săn như vậy suốt bảy năm, không bắt được chim công, rồi mạng chung tại đó. Hoàng hậu Khema không đạt được ước nguyện, cũng mạng chung. Nhà vua tức giận, cho rằng vì một con chim công mà hoàng hậu của mình phải chết. Vua bảo khắc lên một tấm vàng những dòng chữ: trên dãy Tuyết sơn, có ngọn núi vàng tên là Dandaka, tại đó có con chim công sắc vàng ở, ai ăn thịt con chim công ấy sẽ trẻ mãi không bao giờ già. Vua bỏ lá vàng ấy trong một cái hộp.

Sau khi vua mạng chung, vị vua khác lên kế vị, đọc tấm lá vàng và ước rằng mình sẽ không bao giờ già. Vua cho gọi một thợ săn khác. Người thợ săn ấy ra đi, không bắt được Bồ-tát, cũng mạng chung tại đó. Cứ như vậy, sáu đời vua lần lượt băng hà, người nào cũng mê chuyện trường sinh bất lão, người nào cũng sai thợ săn đi, mà không ai bắt được chim công. Bởi vì mỗi sáng, chim công đều đọc câu chú hộ thân trước khi đi tìm mồi.

Đến đời vua thứ bảy, một người thợ săn khác được gọi đi. Người này tinh ý hơn. Anh ta nhận xét rằng tại chỗ chim công đạp lên, bẫy lưới không sập, và đoán rằng chim công đã đọc câu bùa chú trước khi đi đến chỗ tìm mồi. Anh ta xuống chỗ đầm lầy ở biên địa, bắt một con chim công mái, dạy nó múa hát, rồi đem đến nơi này vào buổi sáng, trước khi chim công đọc bùa chú. Anh ta dựng cọc bẫy sập, đặt lưới, và khiến chim công mái kêu.

Chim công nghe tiếng con mái kêu khác thường, lòng dục vọng nổi lên như sét đánh, nên không thể đọc bùa chú. Nó bước đến chỗ chim công mái và bị mắc vào bẫy. Chỉ một buổi sáng quên niệm, bảy năm bình yên mất hết. Người thợ săn bắt được chim công, đem dâng cho vua.

Vua thấy sắc đẹp con chim công, rất bằng lòng. Sau khi ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, Bồ-tát hỏi vua vì sao bắt mình. Vua nói rằng nghe đồn ai ăn thịt chim công sẽ không bao giờ già, vua muốn trường xuân bất lão nên bắt nó để ăn. Bồ-tát đáp: như vậy những ai ăn thịt thần sẽ được trường xuân bất lão, nhưng thần sẽ chết. Vua nói: phải, ngươi sẽ chết. Bồ-tát nói tiếp: nhưng nếu thần chết thì người làm thần chết cũng sẽ chết theo.

Vua hỏi vì sao chim công có sắc vàng. Bồ-tát kể rằng thuở xưa, mình là vị vua Chuyển luân ngự trị tại chính thành phố này. Khi ấy, mình giữ gìn Năm Giới, và khiến dân chúng trong toàn cõi giữ Năm Giới. Sau khi mạng chung, mình được sanh lên cõi trời Ba mươi ba, sống hết tuổi thọ rồi mạng chung. Vì kết quả của một nghiệp bất thiện, mình phải sanh làm chim công, nhưng nhờ sức mạnh của giới hạnh cũ mà có màu sắc vàng.

Vua không tin, hỏi có gì làm bằng chứng. Bồ-tát nói cỗ xe vàng bạc thuở mình làm vua Chuyển luân nay nằm chôn dưới hồ của Đại vương, hãy đào lên sẽ rõ. Vua cho tát nước, đào lên được cỗ xe, liền tin lời Bồ-tát.

Rồi Bồ-tát thuyết pháp cho vua. Lời dạy gói lại trong một câu: trừ Niết-bàn bất tử, tất cả pháp khác đều là pháp hữu vi, không có thực tánh, vô thường, chịu sự hoại diệt. Không có thứ thịt nào ăn vào mà trẻ mãi không già. Không có tấm vàng nào khắc chữ mà đổi được luật vô thường. Vua nghe xong hoan hỷ, cúng dường cả quốc độ cho Bồ-tát. Bồ-tát không nhận vương quốc, chỉ khuyên vua chớ phóng dật, rồi bay lên hư không trở về núi vàng Dandaka. Vua từ đó tuân theo lời khuyên, làm các công đức như bố thí, rồi khi mạng chung, đi theo nghiệp của mình.

Câu chuyện này, đức Phật kể cho một vị Tỷ-kheo đã thối thất vì nghe tiếng nữ nhân. Ngài dạy rằng ngay các bậc Hiền trí thuở xưa, sau khi nghe tiếng nữ nhân, dầu tu hành bảy trăm năm không phạm giới vẫn bị uế nhiễm tức khắc. Huống gì người thường như chúng ta.

Ngẫm lại, đời mình có khác gì con chim công ấy đâu. Ai cũng có một câu chú hộ thân của riêng mình. Có người là buổi sáng ngồi yên mười phút. Có người là bữa cơm ăn chậm, nhai kỹ. Có người là lời nhắc mình đừng nói khi đang giận. Giữ được ngày nào, ngày ấy yên. Nhưng chỉ cần một buổi sáng nghe tiếng gọi khác thường, một cơn thèm, một cơn giận, một lời rủ rê, ta quên mất câu chú của mình. Và cái bẫy vốn đã giăng sẵn từ lâu, chỉ chờ đúng buổi sáng ấy.

Cho nên điều đáng sợ không phải là bẫy. Bẫy thì lúc nào cũng có. Điều đáng giữ là cái nếp mỗi ngày. Sáng dậy, nhớ mình là ai, nhớ mình đang giữ điều gì. Đọc lại câu nhắc của mình trước khi bước ra khỏi nhà. Đừng đợi đến lúc bị bắt rồi mới hỏi vì sao. Và cũng đừng tin vào tấm vàng khắc chữ trường sinh bất lão. Thứ duy nhất giữ được mình lâu dài không phải là ăn thịt con chim công nào, mà là sống có giới, có niệm, ngày nào cũng như ngày nào. Một buổi sáng giữ được, là một ngày yên. Nhiều buổi sáng như vậy, thành một đời yên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 159
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), truyện 159. Chuyện con công (Tiền thân Mora), tr. 86–90
Bài liên quanCon rùa không chịu rời khỏi cái hồ của mìnhCon lừa khoác da sư tửMột đấu gạo mua cả thành Ba-la-nại