Có những nỗi sợ rất vô lý nhưng lại rất thật với người đang sợ. Sợ con mèo đen đi ngang. Sợ làm vỡ gương. Sợ con số mười ba. Sợ ngày xấu, giờ xấu, sợ mặc áo màu này ra đường sẽ gặp xui. Có người vì tin vào điềm xấu mà bỏ cả một cơ hội làm ăn, hoãn cả một đám cưới, vứt cả một món đồ còn dùng tốt. Điềm xấu chưa làm hại ai, nhưng nỗi sợ điềm xấu thì đã làm khổ rất nhiều người.
Ngày xưa, ở thành Vương Xá có một vị Bà-la-môn rất giàu nhưng lại rất mê tín. Ông không tin Ba ngôi báu, chỉ tin vào điềm lành điềm dữ. Một hôm, sau khi tắm xong, ông bảo người nhà đem cặp áo lại cho mình mặc. Người nhà thưa rằng cặp áo đã bị con chuột cái cắn rách. Ông nghe vậy liền nghĩ: cặp áo bị chuột cắn là điềm xấu, giống như một lời nguyền rủa. Trong nhà này sắp có đại nạn. Cặp áo này không thể cho con trai, con gái hay người làm trong nhà, vì ai lấy nó thì đại nạn sẽ đến với người đó.
Ông bèn gọi con trai đến, dặn: con chớ lấy tay chạm vào cặp áo này. Hãy lấy gậy mang nó ra nghĩa địa mà vứt đi, rồi tắm gội thật sạch mà trở về. Người con trai vâng lời, gánh cặp áo trên đầu gậy như gánh một con rắn độc, đi ra cửa nghĩa địa. Sáng hôm ấy, đức Phật quán sát thấy cha con ông có duyên lành, Ngài đi đến ngồi trước cửa nghĩa địa, phóng ra hào quang sáu sắc. Chàng thanh niên đến nơi, đức Phật hỏi: ngươi làm gì vậy? Chàng thưa: cặp áo này bị chuột cắn, cha con coi như lời nguyền rủa, sai con mang vứt đi. Đức Phật bảo: vậy ngươi hãy quăng đi.
Chàng thanh niên vừa quăng cặp áo xuống, đức Phật liền nói: cặp áo này thích hợp với Ta. Rồi Ngài đến lượm lấy cặp áo ngay trước mặt chàng. Chàng thanh niên hoảng hốt ngăn lại: xin Tôn giả chớ lấy, cặp áo này như lời nguyền rủa, như nọc độc con rắn! Nhưng đức Phật vẫn cứ lấy và đi về hướng Trúc Lâm. Chàng chạy về báo với cha. Người cha lo sợ: áo xấu ấy sẽ hại Sa-môn Gotama, người ta sẽ chỉ trích chúng ta. Ông bèn đem nhiều áo mới đến Trúc Lâm, xin đức Phật bỏ cặp áo kia đi và lấy áo mới.
Đức Phật nói với ông: này Bà-la-môn, chúng tôi là người xuất gia. Đối với chúng tôi, các mảnh vải bị vứt ở nghĩa địa, ở giữa đường, trong đống rác, chỗ tắm rửa, vẫn còn dùng được. Nhưng ông đã mê tín điềm lành điềm dữ ngày nay cũng như thuở trước. Rồi Ngài kể chuyện quá khứ: thuở xưa, cũng ở thành Vương Xá này, cũng có một người Bà-la-môn đoán tướng vải, cũng thấy áo bị chuột cắn, cũng sai con đem vứt ra nghĩa địa. Vị tiên nhân Bồ-tát đang ngồi ở cửa nghĩa địa đã nhặt lấy cặp áo ấy. Người cha đến xin ngài bỏ đi, Bồ-tát nói: đối với chúng tôi, các tấm vải quăng ở nghĩa địa vẫn còn dùng được. Chúng tôi không mê tín về điềm lành dữ. Nghe vậy, vị Bà-la-môn từ bỏ quan niệm sai lầm và quy y với Bồ-tát.
Bài kệ trong truyện nói: ai thoát điềm lành dữ, thoát mộng và các tướng, vị ấy vượt qua được lỗi lầm do mê tín, hai ách được nhiếp phục, không còn phải tái sanh. Nghĩa là người trí không để cho những dấu hiệu vu vơ trói buộc mình. Áo rách thì vá lại, không vá được thì bỏ, không có gì huyền bí ở đó. Chuột cắn áo là vì áo để trong rương lâu ngày, không phải vì trời muốn báo điềm gì.
Trong đời thường, điềm xấu thường chỉ là cái cớ. Người ta sợ ngày xấu nên không dám bắt đầu việc tốt, rồi việc tốt cứ hoãn mãi. Người ta sợ con số xui nên đổi cả số nhà, số xe, mà không đổi cái tâm tham lam, nóng nảy của mình. Người ta tin rằng một món đồ mang lại xui xẻo, mà không thấy rằng chính sự sợ hãi trong lòng mình mới là thứ mang lại xui xẻo thật sự.
Cái áo chuột cắn không có tội. Tội là ở chỗ người ta gán cho nó một sức mạnh mà nó không có, rồi để sức mạnh tưởng tượng ấy điều khiển đời mình. Người trí thì khác: thấy rõ sự việc như nó là, không thêm thắt, không sợ hãi vu vơ. Áo rách thì vá. Việc nên làm thì làm. Ngày nào cũng là ngày tốt nếu lòng mình ngay thẳng và việc mình làm là việc thiện. Điềm lành lớn nhất không nằm ở con chuột, ở giấc mơ hay ở lá số, mà nằm ở chính bàn tay và tấm lòng của mình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư