🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con chim cút nhịn ăn để thoát khỏi lồng

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những lúc ta bị kẹt. Kẹt trong một món nợ, kẹt trong một công việc không lối thoát, kẹt trong một mối quan hệ làm mình khổ sở mà không dứt ra được. Lúc bị kẹt, phản ứng đầu tiên của nhiều người là vùng vẫy: càng vùng vẫy càng mắc chặt, càng cố gắng càng lún sâu. Nhưng có những cái bẫy chỉ mở ra khi ta dừng lại, bình tĩnh và suy nghĩ, thay vì dùng sức.

Ngày xưa, khi Vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, Bồ-tát tái sanh làm con chim cun cút. Lúc bấy giờ có một người thợ săn chim cun cút, thường bắt nhiều cun cút trong rừng đem về nhà nuôi cho mập. Sau khi lấy tiền, anh ta bán chúng cho những người đến mua, và nuôi sống bằng nghề như vậy. Một hôm, anh ta bắt được Bồ-tát cùng nhiều con chim cun cút khác và đem về nhà.

Bồ-tát suy nghĩ: nếu ta ăn đồ ăn và uống nước của người này, nó sẽ nuôi ta cho mập rồi bắt ta đem bán cho người đến xem. Nếu ta không ăn, ta sẽ trở thành ốm yếu, và thấy ta ốm yếu, các người ấy sẽ không bắt ta làm gì. Như vậy, ta được an toàn. Ta hãy làm theo phương tiện này. Bồ-tát làm theo như vậy cho đến khi chỉ còn da và xương. Người thợ săn thấy chim quá ốm nên không bắt.

Sau khi bán hết các con chim khác chỉ trừ Bồ-tát, người thợ săn đem Bồ-tát ra khỏi lồng, đặt lồng ở nơi cửa, để Bồ-tát trên lòng bàn tay và nhìn xem con cun cút này có đau bệnh gì. Biết được người thợ săn không chú ý, Bồ-tát xòe cánh lên và bay vụt về rừng. Các con chim cun cút khác thấy Bồ-tát liền hỏi: sao không thấy mặt bạn, bạn đi đâu vậy? Bồ-tát đáp: ta bị người thợ săn bắt. Các chim hỏi: làm sao bạn thoát được? Bồ-tát đáp: vì ta không ăn đồ ăn nó cho, không uống nước của nó, nhờ nghĩ đến phương tiện này, ta được thoát. Rồi Bồ-tát đọc bài kệ: không suy nghĩ, người này, không được lợi đặc biệt. Hãy xem quả suy tư! Ta thoát trói, thoát chết.

Câu chuyện này dạy một điều rất thực tế: cái bẫy nào cũng có mồi. Người thợ săn không bắt chim bằng tay không, anh ta bắt chim bằng thức ăn ngon, nước uống đầy đủ, bằng cái lồng ấm áp. Chim nào ăn no thì mập lên, mập lên thì bị bán. Chỉ có con chim biết nhịn ăn mới thoát. Nhịn ăn ở đây không phải là khổ hạnh vô ích, mà là từ chối nhận lấy những thứ khiến mình mắc kẹt sâu hơn.

Trong đời thường, mồi của cái bẫy có nhiều hình dạng. Có người kẹt trong nợ nần vì ham mua sắm trả góp, cứ thấy đồ giảm giá là mua, mua rồi lại nợ thêm. Có người kẹt trong một công việc bóc lột vì ham chút lương cao và những lời hứa hẹn, càng ở lâu càng không dứt ra được. Có người kẹt trong một mối quan hệ độc hại vì ham những lời ngọt ngào thỉnh thoảng, mà quên mất những ngày tháng bị làm khổ. Mồi lúc nào cũng ngon, cũng ngọt, cũng vừa miệng. Nhưng ăn vào rồi thì lồng đóng lại.

Thoát khỏi cái bẫy không phải lúc nào cũng cần sức mạnh. Nhiều khi chỉ cần một suy nghĩ tỉnh táo: thứ này đang nuôi mình, hay đang vỗ béo mình để bán đi? Người có suy tư sẽ thấy được cái bẫy trước khi bước vào, hoặc thấy được lối ra khi đã ở trong. Người không suy tư thì cứ ăn, cứ uống, cứ hưởng, đến khi lồng đóng lại mới hoảng hốt vùng vẫy, nhưng lúc ấy đã muộn.

Con chim cút thoát được không phải vì nó khỏe hơn các con chim khác, mà vì nó nghĩ xa hơn các con chim khác một bước. Nó thấy trước được kết cục của việc ăn no. Trong đời, người thoát được khổ cũng vậy, không phải người mạnh nhất, mà là người nhìn xa nhất. Khi thấy mình đang ở trong một cái lồng, dù cái lồng ấy có êm ái đến đâu, hãy nhớ bài học của con chim cút: đừng ăn mồi của kẻ bắt mình, hãy giữ mình gầy đi một chút, nhẹ đi một chút, để đến lúc cửa mở, mình còn đủ sức bay vụt về rừng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 118
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 118: Chuyện Chim Cút (Tiền thân Vattaka), Chương I (1–150), tr. 286–289
Bài liên quanCho bạn nửa gia tài, nhận lại một lon gạo trấuChim quạ đối đáp trước vua, cứu cả loài quạCon tắc kè phản bạn, cả họ kỳ nhông gặp nạn