🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Tu từ tâm với loài rắn: hiền với cả kẻ đáng sợ

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những thứ làm người ta sợ chỉ vì nghe tên: rắn, rết, bọ cạp. Có những người làm người ta sợ chỉ vì gặp mặt: người hung dữ, người hay gây gổ, người khó chịu. Gặp những thứ ấy, phản ứng đầu tiên của chúng ta thường là tránh né, hoặc tấn công trước để tự vệ. Nhưng có một cách khác, khó hơn mà hiệu quả hơn: giữ lòng hiền lành, từ tâm, ngay cả với những gì đáng sợ.

Ngày xưa, khi đức Phật ở tại Kỳ Viên, có một vị Tỷ-kheo đang ngồi chẻ củi ở cửa nhà tắm thì một con rắn bò từ khúc cây mục ra, cắn vào ngón chân của vị ấy. Vị ấy chết ngay tại chỗ. Các Tỷ-kheo ngồi bàn nhau về chuyện này. Đức Phật đến và nói: nếu Tỷ-kheo ấy đối với bốn loại gia đình vua rắn, có khởi lên lòng từ, thì con rắn đã không cắn vị ấy. Các vị tu khổ hạnh xưa, khi Đức Phật chưa ra đời, tu tập lòng từ đối với bốn loại gia đình vua rắn, nên đã thoát khỏi sự sợ hãi. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát xuất gia làm đạo sĩ, đạt được các thắng trí và thiền chứng, rồi dựng am thất tại một khúc quanh của sông Hằng, sống vui với thiền lạc cùng chúng đạo sĩ vây quanh. Lúc bấy giờ, có nhiều loại rắn trên bờ sông Hằng làm hại các vị đạo sĩ, phần lớn các vị ấy phải mệnh chung. Các vị tu khổ hạnh trình chuyện ấy với Bồ-tát. Ngài liền họp tất cả lại và nói: nếu các ông tu tập từ tâm đối với bốn loại gia đình vua rắn này, các con rắn sẽ không cắn các ông. Từ nay, hãy tu tập từ tâm như vậy đối với bốn loại vua rắn.

Rồi Bồ-tát đọc bài kệ, khởi lên lòng từ với bốn gia đình vua rắn, rồi khởi lên lòng từ với các loài không chân, các loài hai chân, các loài bốn chân, các loài nhiều chân, và cuối cùng là với tất cả loài chúng sanh không có hạn chế. Ngài còn dạy mọi người nhớ ghi công đức của Ba Ngôi Báu, vì công đức ấy là vô lượng, còn các loài bò sát, rắn, bọ cạp đều có hạn lượng. Nhờ uy lực của Ba Ngôi Báu vô lượng, người tu tập sẽ được bảo vệ ngày đêm. Từ đó, các vị đạo sĩ tu tập từ tâm như vậy, rắn không còn cắn hại họ nữa.

Câu chuyện này nghe qua tưởng như nói về phép lạ, nhưng ý nghĩa thì rất thực tế. Từ tâm không phải là bùa chú đuổi rắn. Từ tâm là một trạng thái của tâm: không sợ hãi, không thù ghét, không muốn hại ai. Người có tâm như vậy thì bước đi nhẹ nhàng, quan sát cẩn thận, không giẫm lên rắn, không chọc phá tổ rắn, không làm những việc khiến rắn phải tự vệ mà cắn. Còn người mang tâm sợ hãi và thù ghét thì đi đâu cũng hốt hoảng, đập phá, la hét, và chính sự hốt hoảng ấy lại gây ra tai họa.

Ngày nay, chúng ta ít gặp rắn, nhưng gặp nhiều thứ đáng sợ khác. Một đồng nghiệp khó tính, một khách hàng nóng nảy, một người hàng xóm hay gây gổ, một đứa trẻ ngỗ ngược. Gặp họ, ta thường muốn tránh, hoặc muốn hơn thua cho bằng được. Nhưng thử nghĩ xem: nếu ta giữ lòng bình thản, nói năng nhẹ nhàng, không chọc giận họ, thì họ có cắn ta không? Đa số là không. Người hung dữ thường hung dữ với người hung dữ lại với họ. Còn với người hiền lành, bình tĩnh, họ cũng dần dịu lại.

Cũng vậy với nỗi sợ trong lòng mình. Sợ bệnh, sợ nghèo, sợ mất việc, sợ bị bỏ rơi. Càng sợ, càng nghĩ đến nó, càng làm những việc dại dột vì sợ. Người tu tập từ tâm thì khác: họ khởi lên lòng thương với chính mình và với mọi người, tâm họ rộng ra, nỗi sợ nhỏ lại. Không phải vì nguy hiểm biến mất, mà vì tâm mình đã vững vàng hơn trước nguy hiểm.

Cho nên, bài học của câu chuyện không phải là cứ niệm vài câu là rắn không cắn. Bài học là: hãy tập khởi lên lòng từ, trước hết với những người và những việc làm mình khó chịu nhất. Với các loài không chân, hai chân, bốn chân, nhiều chân, với tất cả chúng sanh. Khi tâm mình hiền lại, thế giới quanh mình cũng hiền lại. Rắn không cắn người có từ tâm, không phải vì rắn biết Phật pháp, mà vì người có từ tâm không làm điều gì khiến rắn phải cắn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 203
Nguồn
• Truyện Tiền Thân — Chuyện 203: Tu tập từ tâm (Tiền thân Khandha-Vatta) (trang 171–174) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch)
Bài liên quanHai con cá cãi nhau ai đẹp hơn: rùa phán một câu, cả hai ngẩn raKhỉ và cá sấu: trái tim không nằm trên cành câyCon cá khóc không phải vì lửa: lửa tình đốt khổ hơn lửa than