🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chuyện 104: Chàng trai Mittavida — tham bốn muốn tám, cuối cùng mất tất cả

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có một kiểu người ta gặp hoài trong đời. Được một thì muốn hai. Được hai thì muốn bốn. Được bốn thì muốn tám. Càng được càng muốn thêm, đến khi mất hết mới chịu dừng. Người ta gọi đó là được voi đòi tiên. Nhưng trong kinh, câu chuyện của chàng trai Mittavida cho thấy cái giá của lòng tham còn đắt hơn thế nhiều.

Ngày xưa, ở Kỳ Viên, Đức Phật kể chuyện này về một vị Tỷ-kheo khó bảo. Chuyện xảy ra trong thời Đức Phật Ca-diếp. Chàng trai Mittavida vốn là một người có số đen từ lúc mới sanh.

Nó sanh trong một gia đình nghèo đói ở xứ Kàsi. Từ ngày nó ra đời, gia đình trở nên nghèo đói cùng cực. Nó không bao giờ được đến nửa tô nước cháo chua vào bụng. Cha mẹ không chịu nổi cảnh đói khổ, đánh đuổi nó đi, bảo, hãy đi đi, con số đen bất hạnh kia.

Không nơi nương tựa, nó lang thang đến Ba-la-nại. Lúc ấy, Bồ-tát sanh làm một vị giáo sư có tiếng khắp bốn phương, đang dạy nghề cho năm trăm thanh niên Bà-la-môn. Dân thành thường cho tiền những người nghèo đói để họ được học nghề. Mittavindaka được học nghề không tiền với Bồ-tát.

Nhưng tánh nó độc ác khó dạy, hay đánh lộn và hay đi lang thang. Được Bồ-tát khuyên dạy, nó vẫn không nghe theo. Vì có nó mà tiền dạy của Bồ-tát trở thành ít ỏi. Cuối cùng nó trốn đi, lang thang đây đó, đến một làng biên địa làm thuê sinh sống.

Tại đấy, nó lấy một người đàn bà nghèo khổ và sinh được hai đứa con. Người làng thuê nó dạy cho họ biết thế nào là thiện, thế nào là ác, và cho nó một cái chòi để sống ở cửa làng. Nhưng từ khi nó đến, dân làng bị vua xử phạt bảy lần, nhà bị cháy bảy lần, hồ chứa nước bị cạn bảy lần. Họ nghĩ, trước khi nó đến, chúng ta không như vậy. Thế là họ đánh đuổi nó đi.

Nó đem vợ con ra đi, vào một khu rừng do phi nhân ngự trị. Tại đấy, các phi nhân giết ăn thịt vợ con nó. Nó chạy trốn, lang thang chỗ này chỗ kia, đến một bến tàu tên là Gambhira, đúng ngày một chiếc tàu mới được hạ thủy, nó trở thành người làm thuê trên tàu.

Khi tàu đi trên mặt biển được bảy ngày, đến ngày thứ bảy, tàu đứng lại như bị mắc cạn. Họ rút thăm xem ai là con số đen bất hạnh. Bảy lần thẻ đều rơi vào Mittavindaka. Họ cho nó một cái bè tre, bắt tay nó quăng xuống biển, rồi tàu lại ra đi.

Nhờ quả nó đã giữ giới trong thời Đức Phật Ca-diếp, trên mặt biển, nó gặp bốn tiên nữ trong một lâu đài bằng pha lê. Với chúng, nó sống bảy ngày hưởng hạnh phúc. Nhưng sau bảy ngày, các tiên nữ phải ra đi để chịu đau khổ, dặn nó đợi ở đây cho đến khi chúng trở về.

Nó không đợi. Nó lại leo lên bè tre, đi chỗ khác, gặp được tám tiên nữ ở trong lâu đài bằng ngọc. Rồi nó đi nữa, gặp được ba mươi hai tiên nữ ở trong mười sáu lâu đài bằng vàng. Không nói gì với chúng, nó lại bỏ đi, và thấy một thành Dạ-xoa ở giữa hòn đảo.

Tại đấy, có một nữ Dạ-xoa sống dưới hình dạng con dê. Mittavindaka không biết, nắm lấy chân con dê để ăn thịt. Con Dạ-xoa nữ ấy, với uy lực của mình, nhấc bổng nó lên và quăng nó ra xa. Nó bị quăng ngang qua biển, rơi xuống một bụi gai, tại một cái hào khô nước, lăn tròn rồi đứng dậy.

Lúc bấy giờ, tại cái hào ấy, bọn trộm thường đến giết dê của vua. Các người chăn dê đứng núp rình bắt ăn trộm. Mittavindaka thấy các con dê liền nghĩ, ta đã bắt chân con dê trên hòn đảo ở biển, và bị nó quăng rơi tại đây. Nếu nay ta lại bắt chân một con dê, thì nó sẽ quăng ta đến chỗ các tiên nữ ở trong lâu đài trên mặt biển. Nghĩ vậy, nó liền nắm chân một con dê.

Lập tức con dê kêu lên. Các người chăn dê chạy đến, bắt nó và nói, đây là đứa ăn trộm đã bắt các con dê của nhà vua từ trước đến nay. Chúng đánh nó, trói nó và dẫn nó đến trước mặt vua.

Lúc ấy, Bồ-tát với năm trăm thanh niên Bà-la-môn vây quanh, ra khỏi thành để đi tắm. Thấy Mittavindaka, ngài nhận ra nó, liền xin các người ấy giao nó cho mình làm nô lệ. Rồi ngài hỏi nó, từ trước đến nay ngươi sống ở đâu. Nó kể lại tất cả. Bồ-tát nói, vì không nghe lời những người muốn nó hạnh phúc, nên nó phải chịu mọi sự bất hạnh như vậy.

Về sau, trong một cảnh khác của chuyện này, có một người trong địa ngục bị quăng bánh xe trên ngực, đang bị đốt nấu, hỏi Bồ-tát, thưa Tôn giả, tôi đã làm điều ác gì. Bồ-tát nói, ngươi đã làm tội này, tội này, rồi đọc bài kệ, từ bốn đi đến tám, từ tám đi mười sáu, mười sáu đến ba mươi hai, kẻ tham đến bánh xe, bánh xe lăn trên đầu, đến khi dục đoạn tận.

Nói vậy xong, Bồ-tát đi về thế giới chư Thiên của mình. Còn chúng sanh trong địa ngục, sau khi ác hạnh đoạn tận, đi theo nghiệp của mình. Lúc bấy giờ, Mittavindaka chính là vị Tỷ-kheo khó bảo, còn Bồ-tát là Đức Phật.

Nghe kỹ bài kệ thì thấy cả cuộc đời của Mittavida nằm gọn trong đó. Từ bốn đi đến tám. Từ tám đi mười sáu. Mười sáu đến ba mươi hai. Cứ mỗi lần được thêm, lòng tham lại nhân đôi, và cuối đường là bánh xe lăn trên đầu.

Cái nguy của lòng tham không phải ở chỗ nó muốn nhiều. Mà ở chỗ nó không bao giờ dừng ở chỗ đang có. Bốn tiên nữ đang tốt đẹp, nó bỏ đi tìm tám. Tám tiên nữ đang vui, nó bỏ đi tìm ba mươi hai. Đến khi chẳng còn gì, nó lại nắm chân con dê để mong quay về chỗ cũ, và rốt cuộc bị đánh trói dẫn đi như một tên trộm.

Trong đời ta cũng có những cái bè tre như vậy. Được tăng lương thì muốn tăng nữa. Có nhà nhỏ thì muốn nhà lớn. Có được người thương thì lại nhìn sang người khác. Không phải muốn khá hơn là sai. Sai là khi cái muốn ấy không có điểm dừng, và ta bỏ cả những gì đang tốt đẹp trong tay để chạy theo cái chưa có.

Người biết đủ không phải là người không cố gắng. Mà là người biết chỗ nào nên dừng lại để giữ lấy hạnh phúc mình đang có. Bốn tiên nữ trong lâu đài pha lê đã là hạnh phúc rồi. Nếu Mittavida chịu ở lại, đời nó đã khác. Nhưng nó không chịu. Và bài học ấy, kinh ghi lại bằng hình ảnh bánh xe lăn trên đầu, để ta nhớ, tham không có đáy, chỉ có hậu quả là có đáy mà thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 104
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — Truyện Tiền Thân, Chuyện 104: Chàng Trai Mittavida, tr. 266
Bài liên quanChuyện 110: Câu hỏi bao quát tất cả — mùi hương không nói dối đượcChuyện 111: Câu hỏi của con lừa — con có thể hơn chaChuyện 112: Câu hỏi của hoàng hậu Bất Tử — người vợ hiền tìm bằng trí tuệ