🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chuyện 112: Câu hỏi của hoàng hậu Bất Tử — người vợ hiền tìm bằng trí tuệ

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Chọn vợ chọn chồng, người ta hay nhìn mặt, nhìn của, nhìn nhà cửa. Ít ai nghĩ đến chuyện thử trí tuệ của nhau. Nhưng câu chuyện hoàng hậu Bất Tử cho thấy, người bạn đời xứng đáng nhất là người hiểu được mình chỉ bằng một ánh mắt, một câu đố.

Chuyện này được kể đầy đủ trong chuyện Tiền thân Ummagga, chuyện số 546. Thuở ấy, Bồ-tát sanh làm cậu bé Mahosadha, lớn lên thành bậc đại trí ở kinh thành. Khi ngài được mười sáu tuổi, hoàng hậu Udumbarà nghĩ, tiểu đệ đã lớn, danh vọng thật lẫy lừng, vậy ta phải tìm nơi xe duyên cho tiểu đệ. Bà tâu với vua, vua rất hài lòng.

Nhưng bậc Đại Sĩ nghĩ thầm, ta sẽ chẳng bao giờ vừa ý cho ai chọn vợ cho ta, ta sẽ tự chọn lấy mà thôi. Ngài xin hoàng hậu khoan nói với vua vài ngày, để mình tự đi tìm vợ cho hợp ý.

Ngài tìm cách kiếm được bộ đồ nghèo của thợ may, một mình đi ra cửa Bắc, tiến vào Bắc thị trấn. Lúc bấy giờ ở đó có một gia đình thương nhân cổ kính bị suy sụp, là gia đình của cô gái tên là Amarà, nghĩa là Bất Tử. Nàng rất xinh đẹp, khôn ngoan, có đầy đủ mọi tướng tốt của phúc phận.

Sáng sớm hôm ấy cô gái đi đến nơi cha nàng cày ruộng, để đem cháo nàng nấu cho cha, tình cờ nàng cũng đi trên con đường ấy. Khi bậc Đại Sĩ thấy nàng đi đến, ngài tự nhủ, một nữ nhân đủ mọi tướng tốt lành thay. Nếu nàng chưa có gia thất, nàng phải làm vợ ta. Còn nàng khi vừa trông thấy ngài, cũng tự nhủ, nếu ta được chung sống với một nam nhân như vậy, ta có thể khôi phục cơ đồ sự nghiệp.

Bậc Đại Sĩ nghĩ thầm, ta không biết nàng có gia thất chưa, vậy ta sẽ hỏi nàng bằng cách ra dấu tay và nếu nàng thông minh, nàng sẽ hiểu. Thế là đứng đằng xa, ngài nắm chặt tay lại. Nàng hiểu rằng ngài hỏi nàng có chồng chưa, liền xoe tay ra, ý là chưa có.

Thế rồi ngài vội đi đến hỏi tên nàng. Nàng đáp, tên thiếp là cái hiện nay không có, trước kia đã không có và sau này cũng sẽ không có được. Ngài nói, thưa nương tử, không có gì trên đời này bất tử cả, vậy chắc hẳn tên quý nương là Amarà, người Bất Tử, phải chăng. Nàng đáp, đúng vậy, thưa công tử.

Ngài hỏi, nương tử đem cháo cho ai. Nàng đáp, cho vị thần ngày xưa. Ngài nói, các thần ngày xưa là cha mẹ ta. Vậy chắc quý nương muốn nói đến quý phụ thân. Nàng đáp, đúng vậy.

Ngài hỏi, quý thân phụ hiện đang làm gì. Nàng đáp, người đang làm một thành hai. Ngài hiểu, làm một thành hai là cày ruộng, liền hỏi, người đang cày ruộng chăng. Nàng đáp, phải.

Ngài hỏi, thế ruộng người cày ở đâu. Nàng đáp, ở nơi người ra đi nhưng không trở lại nữa. Ngài nói, nơi người ra đi không trở lại là nghĩa địa, vậy người đang cày ruộng gần nghĩa địa. Nàng đáp, đúng thế.

Ngài hỏi, quý nương có trở lại đây nữa chăng. Nàng đáp, nếu nó đến thì thiếp không đến, còn nếu nó không đến thì thiếp sẽ đến. Ngài hiểu, có lẽ quý thân phụ cày ruộng cạnh bờ sông, nên nếu nước dâng thì quý nương không trở lại được, còn nước không dâng thì quý nương sẽ trở lại, phải chăng.

Sau cuộc trò chuyện ấy, nàng Amarà mời ngài uống nước cháo. Bậc Đại Sĩ nghĩ nếu từ chối thì khiếm nhã, nên ngài nhã nhặn xin nàng một ít. Nàng lấy nước trong hũ đưa ngài rửa tay, rồi đặt chiếc hũ không xuống đất chứ không đưa ngài cầm, khuấy nước cháo trong bình xong, nàng đổ đầy vào hũ.

Nhưng thấy rất ít gạo trong nước cháo, ngài bảo, này quý nương, có ít gạo quá. Nàng đáp, thưa công tử, trước đây chúng tôi không có nước. Ngài nói, quý nương muốn bảo là lúa đang mọc, quý nương không đưa nước vào đó chăng. Nàng đáp, đúng vậy.

Rồi nàng để lại một ít nước cháo cho cha, và mời Bồ-tát một ít. Ngài uống xong, súc miệng và hỏi, thưa quý nương, ta muốn đến thăm nhà quý nương, xin quý nương làm ơn chỉ đường.

Nàng chỉ đường cho ngài bằng cách đọc bài kệ, nhờ món bánh và cháo nấu nhừ, cùng cây song điệp trổ muôn hoa, bàn tay thiếp để ăn và chỉ, chẳng phải bàn tay thiếp bỏ qua, đó chính là đường đi thị trấn, con đường bí mật phải tìm ra.

Đến đây chấm dứt vấn đề con đường bí mật. Về sau, bậc trí giả cưới nàng Amarà làm vợ, nàng trở thành hoàng hậu Bất Tử, người bạn đời khôn ngoan, cùng ngài đi hết cuộc đời.

Câu chuyện này đẹp ở chỗ, hai người chưa từng quen biết, chỉ gặp nhau trên một con đường quê buổi sáng, mà hiểu nhau như đã quen từ lâu. Không phải vì họ nói nhiều. Mà vì họ nói bằng trí tuệ. Một nắm tay, một bàn tay xòe ra, vài câu đố, thế là đủ biết người trước mặt mình là ai.

Chọn bạn đời cũng vậy. Đừng chỉ hỏi nhau làm nghề gì, lương bao nhiêu, nhà ở đâu. Hãy hỏi nhau những câu cho thấy cách người ấy nghĩ. Người biết trả lời bằng trí tuệ thì khi về chung một nhà, gặp khó khăn cũng sẽ cùng nhau nghĩ ra lối thoát. Người chỉ biết khoe của thì khi hết của, chẳng còn gì để nói với nhau.

Và câu đố của nàng Amarà còn dạy một điều nữa. Nàng không chỉ đường bằng lời nói thẳng. Nàng chỉ bằng bài kệ về bánh và cháo, về bàn tay để ăn và bàn tay để chỉ. Con đường bí mật chỉ người có trí mới tìm ra. Hạnh phúc cũng vậy. Nó không nằm trên con đường ai cũng đi. Nó nằm trên con đường chỉ hai người hiểu nhau mới tìm thấy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 112
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — Truyện Tiền Thân, Chuyện 112: Câu Hỏi Của Hoàng Hậu Bất Tử, tr. 275
Bài liên quanChuyện 148: Con chó rừng trong bụng voi — tham nhỏ hóa thành ngục tùChuyện 150: Thanh niên Sanjiva — theo bạn xấu, tự rước họa vào thânChuyện 151: Lời giáo giới cho vua — lấy thiện thắng ác